ناظر فضای سبز و امور عمومی پردیس طاقبستان دانشگاه رازی از کاشت ۶۲ هکتار درخت در این پردیس توسط واحد فضای سبز و امور عمومی پردیس با همکاری مرکز مدیریت سبز دانشگاه در سال ۱۳۹۷ خبر داد.
دکتر رضا معبدی، ناظر فضای سبز و امور عمومی پردیس طاقبستان دانشگاه رازی با اشاره به گسترش فضای سبز و جنگلکاری در دانشگاه، اظهار داشت: از اسفند ۱۳۹۶ تا اسفند ۱۳۹۷، مساحت فضای سبز و جنگلکاری شده مطابق با طرح جامع دانشگاه رازی، از ۸.۵ هکتار به ۷۰ هکتار افزایش یافته و این توسعه همزمان و موازی به صورت کمی و کیفی صورت پذیرفته است
.
وی با بیان اینکه استراتژی درختکاری و انتخاب گونههای گیاهی براساس اکولوژی و گونههای مقاوم از انواع میوهدار و بدون میوه بوده است، افزود: این استراتژیها در جهت ارتقاء سلامت استفادهکنندگان، دانشجویان، اساتید، کارمندان و در جهت باززندهسازی اکولوژیکی سایت طاقبستان پیش رفته است
.
دکتر معبدی در ادامه بیان کرد: گونههای بومی انتخاب شده از گونههای بومی زاگرس، شامل بلوط اگرس، زالزالک، سنجد بومی شده، ارغوان بوده است و همچنین از گونههای کمیاب مانند اُرُس و پَده هم در این پروژه استفاده شده است
.
وی افزود: گونههای میوهای استفاده شده، شامل انواع درختهای میوه مقاوم، پُرمحصول با سن ماندگاری بیشتر هستند. زیرا درختان میوه عمر کوتاهی دارند؛ بنابراین از گونههای توت، انجیر، زالزالک و بادام استفاده شد که عمر بیشتری نسبت به سایر گونه دارند. بهعلاوه و به صورت آزمایشی حدود ۱۰۰ عدد ازگیل که بومی این منطقه نیست، کاشته شد
.
دکتر معبدی گفت: گونههای دیگر با دارا بودن مقاومت بالا و زیبایی، به صوت گونههای پیشرو در جنگلکاری استفاده شدند. گونههای پیشرو استفاده شده عبارتند از: بلوط همیشه سبز و بلوط بومی منطقه و انواع سروها، زیتون مثمر، زیتون تلخ که بومی منطقه نیستند. آزمایشات نشان داده که درخت عرعر در سایت طاقبستان مقاوم نیست بنابراین از این گونه، بسیار اندک استفاده شده است و در حال حاضر در کاشت انجام شده برای جنگلکاریها، تقریباً موجود نیست
.
وی افزود: گونههای مقاوم خشکی، دستهای دیگر از انتخاب را ارائه میدهد که براین اساس تقریباً تمام گونههای بومی زاگرس به غیر از خانواده چنار مقاوم هستند، با این وجود در برخی نقاط از سایت که امکان تامین نیاز آبی بیشتری بود، از گونههای چنار و خانواده سپیدار استفاده شد. این گونهها از خانوادههای پهن برگی بومی منطقه هستند.
دکتر معبدی به دیگر اقدامات انجام شده اشاره کرد و گفت: خشک کردن فضاهای چمنکاری ۲ هکتار از ۵ هکتار بود و به منظور پر کردن سطح از گونههای گیاهی و درختچهای به جای چمن استفاده شد. به عبارت دیگر در توسعههای جدید چمن کاری نشده و در عوض از انواع پیچها مانند پیچهای تلگرافی و پیچ پاپیتال، انواع درختچهها مثل ارغوان و شیرخشت استفاده شد. این گیاهان برای حالتهای متفاوت سایه-آفتاب مناسب و به خشکی مقاوم هستند
.
این مسئول اظهار داشت: سایت دانشگاهی رازی، از لحاظ اکولوژیکی به دلیل تراکم بالای گونههای سوزنی برگ همیشه سبز، یعنی خانواده سروهای غیرایرانی و کاج، غیرنرمال بود؛ بنابراین از اُرُس و زیتون مثمر استفاده شد که خزانپذیر نیستند وخیلی مناسب هستند. در سایت رازی، در پیرامون خوابگاههای دانشجویی و مکانهایی که تردد دانشجویان زیاد است، از اکالیپتوس به دلیل داشتن اثر شفابخشی در برابر آنفولانزا، سرماخوردگی و گریپ، به طور متناسبی استفاده شد. در نقاطی که منظر حائز اهمیت است و رشد سریع و بستن دید مهم است، به طور آزمایشی ۲۰۰ عدد نهال خیلی بلند و سالم پائولینیا استفاده شد. این نهال ها از دو نژاد هستند: نژاد آمریکایی فلوریدا و نژاد هیبریدی ایتالیایی-چینی که از دو منبع متفاوت تهیه شدهاند
.
دکتر معبدی افزود: سعی شده است که گونههای جدید در سایت دانشگاه معرفی شوند؛ انواع افراهای چینی و ژاپنی و افرای ابلق آمریکایی. تعداد اینها خیلی اندک و جنبه تزئینی دارند و معمولاً نگهداری سختی هم دارند که در مناطق با هدف ایجاد تمرکز به صورت کلکسیونی مورد استفاده قرار گرفتهاند
.
وی گفت: رویکرد دیگر این است که در تمام رفیوژها درختهای کاج و سرو با گونه هایی از ارغوان و درخت توری که نسبت به شرایط گرما و آلودگی هوا عکس العمل مناسبی نشان میدهند، جایگزین شدند. به عبارت دیگر آلودگی هوا هیچ گونه آسیبی به درختان وارد نمی کند و حتی سبب می گردد برگهایشان تیرهتر و براقتر شوند
.
دکتر معبدی افزود: استراتژی استفاده شده در اطراف پارکینگها، به کاربردن درخت عرعر به میزان کم و بیشتر زیتون تلخ است که این گونه ها جاذب یک سری آلودگیهای خاص مثل دی اکسید کربن و ذرات خارج شده از اگزوز ماشینها ناشی از سوختن بنزین و گازوئیل، هستند. با جذب آلودگیها، هوا را تلطیف میکنند همچنین به رشد درختان کمک میکند. این درختان در پارکینگهای سرپوشیده، روی ماشینها سایه اندازی می کند و به نسبت به خنک شدن محیط کمک مینمایند
.
وی افزود: دیگر استراتژی استفاده شده در محدودههای جنگلکاری و غیرجنگلکاری بر پایه کاشت همزمان نهال و دانه بنا شده است؛ براین اساس مساحتی حدود ۴ یا ۵ هکتار دانه بلوط کاشته شد؛ طبق آزمایشات سال گذشته با همکاری اساتید هیات علمی دانشکده معماری، مشخص شد که دانه بلوط سازگار است و به دلیل ریشه سال اولی ۷۰ بسیار مقاوم است. بنابراین از این گونه استفاده شد و برای استفاده از لنداسکیپ خشک، گونههای گیاهی مثل فستوکا، انواع پیچهای ایرانی و غیرایرانی، فرانکینا، ابرنقرهای و ... به صورت مطالعه آزمایشی، مورد استفاده قرار گرفت
.
دکتر معبدی گفت: بحث مهم دیگر، مسیر پیادهروهای پیش بینی شده درطرح جامع است؛ دو مسیر افقی شرقی-غربی و عمودی شمال به جنوب. پس برای تقویت مسیرپیاده و ایجاد فضاهای اجتماعی، آسایش محیطی مردم، دانشجویان، اساتید و کارمندان از پیادهروی، در گرمای شدید تابستان و بادهای شدید زمستان، به منظور بهبود شرایط اقلیمی جهت استفاده انسان، سعی شده که اطراف پیادهروها و خیابان را حتماً با درختان بلند مثل تاوی، نارون، زبان گنجشک، خانواده افرا پوشش داده شود که دریکی دو سال آینده، سایه خواهند داشت
.
وی افزود: در ضلع جنوبی، بانک تجارت تا مهمانسرا، دیوار سبز ایجاد و از درختان خانواده چنار و خانواده سپیدار استفاده شد. این باعث شده که دید دانشگاه و ساختمانهای دانشگاه در پسزمینهای مانند پردهای سبز رنگ که از سبز تیره به نقرهای و سبز گرم تغییر میکند و در پاییز هم طیف رنگی آن زرد، زرد طلایی و نارنجی، تغییر پیدا میکند. قسمت زیادی از دیوارها و نردههای دانشگاه در ضلع جنوبی با پیچها، پیچهای تلگرافی و انواع خانواده پیچهای امین الدوله پوشش داده شد و این طرح هنوز تکمیل نشده و در دست توسعه است. تا کنون متراژ ۵۵۰-۶۰۰ متر طول با موفقیت انجام شده است
.
دکتر معبدی گفت: ایده خلاقانه و خوب که شاید اولین بار در سطح استان اجرا شده باشد این است که به جای سقف های فلزی و آزبستی و سقف های مصنوعی پارکینگ مراجعین و دانشجویان از پوشش گیاهی متراکم و در ورودی دانشگاه ازدرختان پهن برگ و سایه انداز استفده شده است. پوشش گیاهی متراکم پارکینگها، در تابستان، سایه ایجاد میکنند و موجب خنک شدن کف پارکینگ، آسفالت و سطح ماشینها میشوند و در زمستان، چون خزان پذیرند، باعث میشوند که آفتاب نفوذ نموده، و یخ و برف را ذوب کند. بنابراین مشکل و قضیه سُر خوردن تمام پارکینگها مسقف و یخبندان در سطح پارکینگ منتفی میشود
.
وی بیان کرد: از اقدامات دیگر این است که درسطوح متفاوتی در قسمتهای مختلفی از دانشگاه برای استفاده آتی دانشجویان، کارمندان یا حتی مراجعین در سلفها و رستورانهای دانشگاه، باغ میوه کاشته شده است. بدین سان، علاوه بر بهبود ۳ یا ۴ باغ میوه موجود، برنامهای برای توسعه یک باغ میوه دیگر در دست اقدام است که از گونههای میوه با استفاده بیشتر نظیر بادام، انار، گردو، انواع خانواده توت، ۲ یا ۳ نوع خانواده انجیر، هلو، ۲یا ۳ نوع سیب و زردآلو کاشته میشود
.
دکتر معبدی گفت: بُعد دیگر این پروژه، آبیاری وصرفه جویی در مصرف آب است. ۷۰ هزار درخت در ۷۰ هکتار کاشته شده و به طور متوسط در هر هکتار بستگی به شرایط ۱۰۰۰ درخت کاشته شده، در بعضی نقاط متراکم وبعضی دیگر با تراکم کمتر، که به تناسب خاک، شیب زمین، نوع استفاده از لندسکیپ چه جنگلی و چه به صوت پارکوار در محوطه تغییر پیدا میکند. بنابراین میتوان گفت که با هردرخت که هرهفته نیاز به ۲ بار آبیاری دارد و درفصل غیرخزان و غیربارشی، تقریباً درسال اول، حداقل۰ ۷ هزار که به طور متوسط بین ۶ تا ۱۰ لیتر در هفته مصرف آب دارند. یعنی حداکثر ۷۰۰ هزار لیتر درهفته، آب مصرف میشود. اجرای سیستم قطرهای به نسبت سیستم آبیاری دستی و سنتی قبلی، مصرف آب حدود یک ششم تا یک هشتم کاهش میدهد. باید در نظر داشت که این مصرف در ماههایی با استرس و گرمای زیاد مانند مرداد که طی یک هفته یا دو هفته، به دلیل خشکی زیاد ۳ بار آبیاری انجام شود، کمی تغییرات محاسبات را همراه خواهد داشت
.
وی ادامه داد: حداقل کار انجام شده برای کاهش مصرف آب، از ۷۰ هکتار جنگلکاری شده، در حال حاضر ۶۵ هکتار قطرهای است که ۲۴ هکتار آن زیرساخت آن انجام شده و روساخت آن نیز تکمیل نشده است زیرساخت و روساخت ۵ هکتار آن تکمیل نشده است اما میتوان گفت که تقریباً ۳۵ هکتار به طور کامل قطرهای شده و مورد بهرهبرداری قرار گرفته است
.
دکتر معبدی گفت: جهت مصرف بهینه آب و صرفهجویی در مصرف آب، روشهای متعدد و بدون از استفاده از تاسیسات لولهکشی استفاده شد، از جمله جذب حداکثری آب باران، با سنگچینها، آبخیزداری را در منبع خودش انجام شد. ایجاد تشتکیهای دور تمام درختهای قدیمی و جدید، منجر به جذب آب دور و بر خود درختان شود و با فاصله کمتری و بدون فیلتر، به ریشه و تنه اصلی برساند که اصل مهمی در رشد درخت دارد. که عمده تاثیرات فراوان آن در بازه زمانی ۵ تا ۷ ساله کاملا ً مشخص خواهد شد
.
وی افزود: به طور کلی،۷۰ هزار درخت هفتهای ۱۰لیتر (حداکثر هفتهای ۱۰ لیتر یعنی ۳ بطری آب)، هفته ای ۷۰۰ هزار لیتر برای ۷۰ هکتار میشود. البته بدون در نظر گرفتن ۱۵ هزار درخت یا ۱۵ هکتار هیبرید دورگه و درخت کاج که اصلاً آب نمیخواهند! با حداکثر در نظرگرفتن، ۷۰۰ هزار لیتر در هفته، میشه ۲۸۰۰ هزار لیتر در ماه و به صورت حداکثری برای مرداد و تیر و شاید خرداد و سایر فصلها مصرف آب نداریم
.
