ضرورتها و محاسن طرح ناحیهبندی دانشگاه آزاد اسلامی
رؤسای استانهای دانشگاه آزاد اسلامی در سراسر کشور با تأکید بر لزوم اجرای «طرح ناحیهبندی» واحدهای این دانشگاه به تبیین و تشریح چرایی و چگونگی اجرا و نقاط ضعف و قوت آن پرداختند.
گروه واحدهای دانشگاهی خبرگزاری آنا-فرهاد وفایی فرد؛ 29 آذر سال جاری بود که فرهاد رهبر رئیس دانشگاه آزاد اسلامی در سیزدهمین نشست هماهنگی و پایش امور استانها از لزوم اجرای طرح ناحیهبندی واحدهای استانی دانشگاه آزاد سخن گفت. طرحی که از دو جنبه حائز اهمیت است؛ ابتدا پاسخی است به برخی تنگناها و مشکلات دانشگاه و دوم راهکاری است برای حرکت به سمت حل مسائل و مشکلات کشور.
به عبارت دیگر این طرح پاسخی است به یک وضعیت داخلی و درون دانشگاهی و یک وضعیت خارجی و برون دانشگاهی؛ دانشگاه آزاد در درون با مشکلاتی مواجه است که تغییرات را ناگزیر میکند و در بیرون نیز میخواهد سهم بیشتری در حل مسائل و مشکلات کشور ایفا کند و این همان دانشگاه «حل مسأله محور» است که نمیتواند نسبت به حل مشکلات جامعه بی تفاوت باشد.
بر این اساس به نظر میرسد مدیریت جدید دانشگاه آزاد اسلامی به درستی درک کرده است که شرایط و مقتضیات دانشگاه آزاد و در مرحلهای بالاتر کشور، ایجاب میکند تا در سیاستها و شیوهها تغییراتی صورت پذیرد؛ ساختار دانشگاه باید به گونهای تغییر کند که مسائل کشور را حل کند و این منوط به اصلاح روندهای داخلی دانشگاه در وهله اول است و طرح ناحیهبندی را از چنین منظری میتوان ارزیابی کرد.
طرح ناحیهبندی (در صورت تایید و ابلاغ سازمان مرکزی دانشگاه) با هدف ارتقای سطح تعامل واحدهای استانی و استفاده بهینه از منابع و امکانات آنها برای حرکت در مسیر فعالیت جمعی و با رویکرد حل مسائل و مشکلات کشور اجرا خواهد شد و بر اساس آن متناسب با ملاحضات جغرافیایی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی، هر استان به یک یا چند ناحیه تبدیل میشود که در هر ناحیه یک واحد مرکزی و چند واحد تابعه وجود دارد؛ بنابر اعلام و تأکید مسئولان دانشگاه آزاد در راستای اجرای این طرح، هیچ واحدی تعطیل نمیشود و هیچ گونه تعدیلی در نیروهای دانشگاه اتفاق نمیافتد، بلکه صرفاً مدیریت توزیع رشتهها، امکانات و منابع انسانی صورت میگیرد؛ اکنون طرح ناحیهبندی در استانهایی مانند تهران، اصفهان، آذربایجان شرقی و خراسان رضوی به صورت آزمایشی در حال اجراست. به عنوان نمونه واحد شهر قدس، ملارد و صفادشت در یک ناحیه واحدهای غرب استان تهران را تشکیل می دهند.
هیچ واحد دانشگاهی در طرح ناحیهبندی ادغام یا تعطیل نمیشود
فرهاد رهبر رئیس دانشگاه آزاد اسلامی در نشست هماهنگی و پایش استانها هدف از تشکیل این جلسه را اتخاذ شیوههایی برای مدیریت هزینهها متناسب با کاهش درآمدها عنوان کرد و گفت: «دانشگاه آزاد اسلامی یک برند در سطح ملی و بینالمللی است که باید با حفظ این جایگاه بر ارتقای آن بیفزایم.»
وی با بیان اینکه در طرح ناحیهبندی هیچ واحد دانشگاهی ادغام یا تعطیل نمیشود، اظهار کرد: «باید واحدها و مراکز دانشگاهی را ابتدا در استانها مدیریت کنیم، به این معنا که در سطح استان با رعایت ملاحظات سیاسی، اجتماعی و امنیتی و در نظر گرفتن شرایط فرهنگی استان، واحدهای دانشگاهی را بر اساس فاصله جغرافیایی، ناحیهبندی کنیم و این به معنای برتری و تفوق یک واحد بر دیگری نیست، بلکه به معنای یکپارچه سازی است.»
در همین راستا رؤسای دانشگاه آزاد اسلامی سراسر کشور نیز با استقبال از طرح اخیر آن را تلاشی برای بهبود و ارتقای ساختار و عملکرد دانشگاه آزاد ارزیابی کردند و هرکدام به تبیین و تشریح وجهی از این طرح پرداختند.
طرح ناحیهبندی برنامهریزی هدفمند و مأموریت محور است
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان خراسان رضوی در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری آنا با انتقاد از گسترش کمی دانشگاه در سالهای گذشته، اظهار کرد: «متأسفانه در گذشته گسترش بی رویه، بعضاً سلیقهای و بر اساس فشارهای سیاسی در دانشگاه اتفاق افتاده و در نتیجه گسترش کمی دانشگاه، بخش اصلی بودجه و منابع صرف هزینههای جاری شده و در بسیاری از موارد کیفیت آموزشی صدمه دیده است.»
چابکسازی تشکیلات و روشها
سرپرست دانشگاه آزاد اسلامی استان اصفهان چابکسازی تشکیلات و روشها را هدف اجرای طرح ناحیهبندی واحدهای استانی دانست و اظهار کرد: «طرح ناحیهبندی به دنبال چابکسازی تشکیلات و روشهاست؛ در این طرح هیچ واحد دانشگاهی تعطیل نخواهد شد اما چابک سازی میتواند باعث نزدیکی و همافزایی بیشتر واحدها، صرفهجویی و مدیریت بهتر آنها شود.»
احمد آذین در پاسخ به پرسشی درباره جزئیات اجرای طرح ناحیهبندی به آنــا گفت: «استان اصفهان در مجموع 22 واحد و 6 مرکز دارد که دو واحد نجفآباد و اصفهان(خوراسگان) جزء واحدهای با درجه جامع هستند، بقیه واحدها با درجه بسیار بزرگ، متوسط و کوچک هستند، واحد نائین نیز تنها واحد با درجه بزرگ محسوب میشود؛ در مطالعات اولیه چهار ناحیه به لحاظ موقعیت جغرافیایی به شمال، جنوب، شرق و غرب تقسیم شدهاند؛ به طور کلی تقسیم بندی نواحی ما بر اساس مجاورتهای جغرافیایی است.»
تعدیلی در اعضای هیأت علمی و کارکنان نخواهیم داشت
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان آذربایجان شرقی نیز پیشینه طرح ناحیهبندی را اینگونه توصیف کرد: «نقطه آغاز این طرح از آنجا بود که استان آذربایجان شرقی به عنوان یکی از پنج استان پایلوت اجرای طرح آمایش رشتهها انتخاب شد و در جلسات متعددی که ما با معاونان آموزشی واحدها داشتیم، تصمیم گرفتیم که برخی از رشتهها را تجمیع کنیم، زیرا برخی از رشتهها به دلیل متقاضی کم در دورههای مختلف با تعداد دانشجوی کم شکل میگرفت؛ در نتیجه تصمیم بر این شد تا طرح ناحیه بندی صورت بگیرد و پایش و آمایش رشتهها بر اساس ناحیهبندی اجرا شود و بر اساس آن استان آذبایجان شرقی به چهار ناحیه تقسیم شد و توافقاتی بین واحدها صورت گرفت.»
عزیز جوانپور ادامه داد: «در این طرح تعدیلی در اعضای هیأت علمی و کارکنان نخواهیم داشت، هویت مستقل واحدها حفظ خواهد شد اما مشکلات واحدها در فرآیندی مشترک برطرف میشود؛ این ناحیهبندی ممکن است به موضوعاتی از قبیل چارت سازمانی، مسائل مالی و ساختارها تسری یابد و هر ناحیه یک رئیس داشته باشد؛ البته بر اساس تأکید آقای دکتر ولایتی هیچ واحدی در دانشگاه آزاد اسلامی منحل نخواهد شد.»
جوانپور خاطرنشان کرد: «پیشنهاد ما برای استان آذربایجان شرقی 4 ناحیه بود که احتمالاً به دلیل در نظر گرفتن برخی ملاحظات پنج ناحیه در استان ایجاد شود. البته این طرح در حال بررسی است و پس از نهایی شدن پیشنهادها به سازمان مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی ارائه و نهایتا از سازمان به واحدها ابلاغ میشود.»