نکات مهم در صورت وقوع سیل در سنندج: گفتگویی کوتاه با دکتر کیومرث حبیبی، دانشیار و مدیر گروه محترم شهرسازی دانشگاه کردستان
جناب آقای دکتر حبیبی، با عنایت به اظهارات اخیر مدیرکل هواشناسی استان کردستان و اعلام ویژگی بارش های رگباری با شدت زیاد در روزهای آینده، فزونی میزان بارش ها نسبت به سامانه بارشی قبلی، همچنین پیش بینی آبگرفتگی معابر شهری و سیلابی شدن رودخانه ها و مسیل ها، پیش بینی و توصیه کارشناسی خود را برای سنندج بیان فرمائید.
با سپاس از بیان این دغدغه، بنده نظرم رو به عنوان یک شهروند سنندجی آرزو می کنم شاهد هیچ اتفاق تلخی نباشیم اما باید توجه داشت سیستم شهرسازی سنندج بهتر از شیراز و ... نیست که با حجم تلفات بالا در صدر اخبار نوروزی کشور قرار گرفت و اقدامات کوتاه مدتی باید سریع در دستور کار قرار گیرد .
مهمترین کانون های سیل خیزی شهر و حومه سنندج اول مصب رود قشلاق از سد تا تصفیه خانه شهر، دوم بزرگراه کردستان در امتداد رود دره بیان که متاسفانه امروز فقط کانال تخلیه آب شده است، سوم مسیر گریاشان از محله کوسه هجیج تا نزدیک بیمارستان توحید است. کانونهای فرعی دیگری همچون مسیر انتظام و .... وجود دارد که نسبت به سه مورد اصلی قابل توجه نیست.
ناودیس اصلی و محل تمرکز کلیه این کانونهای باز گفته شهر سنندج رودخانه قشلاق است که محل اصلی تمرکز آب با بالاترین دبی خواهد بود. مقاوم سازی پایه های اصلی پلهای سواره جاده خروجی به سمت همدان بسیار ضروری است تا ارتباط با شرق شهر سنندج و سکونتگاههای خودرو و نابسامان اطراف همچون نایسر، شهرک صنعتی، و دوشان، ... قطع نشود. چون بر اساس مشاهدات صرفا غیر تخصصی من دهنه آب این پلها متناسب با دوره ۱۰۰ ساله دبی آب رودخانه قشلاق نیست به ویژه پل قدیمی تر که الان مسیر خروجی از شهر است. از طرف دیگر ساخت و ساز بی رویه و توسعه کشاورزی و باغداری خارج از اکوسیستم منطقه از پل قدیم شیخان ننله تا پل قدیم قشلاق سنندج در حریم رودخانه حجم نخاله هایی که در هنگام سیل پایین خواهد آورد زیاد خواهد بود و ایمنی این پلها را به خطر خواهد انداخت (حوضچه پایین دست پل قدیمی قشلاق و پل جدید می تواند به عنوان رسوب گیر این رودخانه در زمان بحران نیز عمل کند).
لایروبی سریع رودخانه صلوات آباد که خود رودخانه فرعی است ولی در این وقت سال پر آب و اخیرا شاهد ساخت و سازهای بی رویه در امتداد و اطراف دره ضروری است به ویژه با حجم نخاله های ساختمانی انتهای مسیر و محل قدیم بارگیری و باراندازی آجرکشها و کامیونها.
پاکسازی و لایروبی سریع تمام خط القعرها و نهرهای داخل شهر به ویژه گریاشان و بخش ابتدایی و انتهایی دره بیان (چم حاجی نسه) که هنوز کانالیزه نشده است.
بازدید، پایش مداوم و در صورت نیاز مقاوم سازی و لایروبی سریع پل گریاشان پائینتر از استخر انتظام در کمربندی قدیم گریاشان.
بسیاری از ساخت و سازهای چند دهه اخیر یا در حریم انها بوده و یا با کمال تاسف روی آنها، به عنوان مثال مسجد ادب در محله شریف اباد دقیقا روی مسیل گریاشان است و سابق بالاتر از آن در ورودی محله زور آباد دریچه کانال وجود داشت برای لایروبی فصلی که متاسفانه امروزه این کانال آسفالت شده و دریچه آن بسته شده است. این دریچه نقش مهمی در تفاله گیری و جمع آوری زایدات بالا دست داشت توجه به این عامل مهم است.
از مهمترین نقاط سیل گیر درون شهری سنندج زیر گذر هادی ضیا الدینی در بلوار پاسداران است. شیب زیاد و عرض باریک تونل به ویژه در هنگام بارندگی کاملا مستعد انسداد است و کنترل دریچه های خروجی آب سطحی و پایش مدام و در صورت لزوم آمادگی تخلیه با پمپ آب (حساسیت مسیر و تبلیغات منفی در صورت گرفتگی) باید صورت گیرد.
شیب عرضی بسیاری از معابر شهری قدیم و حتی جدید اصولی و استاندارد نیست و آب با توجه به حرکت ثقلی و جاذبه به داخل جوی هدایت نمی گردد (در صورت لزوم و نیاز فوری واحدهای خدماتی و امداد و نجات امکان برش کوچک در بلوکهای سیمانی جوی آب برای انتقال آب جمع شده و جلوگیری از تمرکز بیشتر به جدولهای کناری را داشته باشند)
جدول های تخلیه آب خیابان پاسداران برای افزایش پیاده رو پوشیده شده و هر نوع گرفتگی در این مسیر که تخلیه آبهای سطحی حسن آباد و صفری و قطارچیان روی آن است باعث آب گرفتگی پایین دست ولی مقیاس کم بلوار پاسداران خواهد شد.
مراقبت ویژه از گودهای بزرگ ساختمانی پراکنده در سطح شهر که به علت نداشتن دیوار حایل و نیز شمع کوبی جدارها و ترانشه خاک آن سست است و در صورت تبدیل به دریاچه سریع باعث تخریب فضاهای مجاور می شود نکته مهمی است که نباید از آن غافل شد.
توزیع نیروهای خدماتی و امد به ویژه در اطراف مدخل کانالهای سرپوشیده و پایش و تخلیه سریع زایدات برای جلوگیری از بستن مجراها تنگ و باریک گذرها و اطلاع رسانی و آمادگی و در صورت لزوم تخلیه ساکنان پایاب رود قشلاق.
با سپاس از بیان این دغدغه، بنده نظرم رو به عنوان یک شهروند سنندجی آرزو می کنم شاهد هیچ اتفاق تلخی نباشیم اما باید توجه داشت سیستم شهرسازی سنندج بهتر از شیراز و ... نیست که با حجم تلفات بالا در صدر اخبار نوروزی کشور قرار گرفت و اقدامات کوتاه مدتی باید سریع در دستور کار قرار گیرد .
مهمترین کانون های سیل خیزی شهر و حومه سنندج اول مصب رود قشلاق از سد تا تصفیه خانه شهر، دوم بزرگراه کردستان در امتداد رود دره بیان که متاسفانه امروز فقط کانال تخلیه آب شده است، سوم مسیر گریاشان از محله کوسه هجیج تا نزدیک بیمارستان توحید است. کانونهای فرعی دیگری همچون مسیر انتظام و .... وجود دارد که نسبت به سه مورد اصلی قابل توجه نیست.
ناودیس اصلی و محل تمرکز کلیه این کانونهای باز گفته شهر سنندج رودخانه قشلاق است که محل اصلی تمرکز آب با بالاترین دبی خواهد بود. مقاوم سازی پایه های اصلی پلهای سواره جاده خروجی به سمت همدان بسیار ضروری است تا ارتباط با شرق شهر سنندج و سکونتگاههای خودرو و نابسامان اطراف همچون نایسر، شهرک صنعتی، و دوشان، ... قطع نشود. چون بر اساس مشاهدات صرفا غیر تخصصی من دهنه آب این پلها متناسب با دوره ۱۰۰ ساله دبی آب رودخانه قشلاق نیست به ویژه پل قدیمی تر که الان مسیر خروجی از شهر است. از طرف دیگر ساخت و ساز بی رویه و توسعه کشاورزی و باغداری خارج از اکوسیستم منطقه از پل قدیم شیخان ننله تا پل قدیم قشلاق سنندج در حریم رودخانه حجم نخاله هایی که در هنگام سیل پایین خواهد آورد زیاد خواهد بود و ایمنی این پلها را به خطر خواهد انداخت (حوضچه پایین دست پل قدیمی قشلاق و پل جدید می تواند به عنوان رسوب گیر این رودخانه در زمان بحران نیز عمل کند).
لایروبی سریع رودخانه صلوات آباد که خود رودخانه فرعی است ولی در این وقت سال پر آب و اخیرا شاهد ساخت و سازهای بی رویه در امتداد و اطراف دره ضروری است به ویژه با حجم نخاله های ساختمانی انتهای مسیر و محل قدیم بارگیری و باراندازی آجرکشها و کامیونها.
پاکسازی و لایروبی سریع تمام خط القعرها و نهرهای داخل شهر به ویژه گریاشان و بخش ابتدایی و انتهایی دره بیان (چم حاجی نسه) که هنوز کانالیزه نشده است.
بازدید، پایش مداوم و در صورت نیاز مقاوم سازی و لایروبی سریع پل گریاشان پائینتر از استخر انتظام در کمربندی قدیم گریاشان.
بسیاری از ساخت و سازهای چند دهه اخیر یا در حریم انها بوده و یا با کمال تاسف روی آنها، به عنوان مثال مسجد ادب در محله شریف اباد دقیقا روی مسیل گریاشان است و سابق بالاتر از آن در ورودی محله زور آباد دریچه کانال وجود داشت برای لایروبی فصلی که متاسفانه امروزه این کانال آسفالت شده و دریچه آن بسته شده است. این دریچه نقش مهمی در تفاله گیری و جمع آوری زایدات بالا دست داشت توجه به این عامل مهم است.
از مهمترین نقاط سیل گیر درون شهری سنندج زیر گذر هادی ضیا الدینی در بلوار پاسداران است. شیب زیاد و عرض باریک تونل به ویژه در هنگام بارندگی کاملا مستعد انسداد است و کنترل دریچه های خروجی آب سطحی و پایش مدام و در صورت لزوم آمادگی تخلیه با پمپ آب (حساسیت مسیر و تبلیغات منفی در صورت گرفتگی) باید صورت گیرد.
شیب عرضی بسیاری از معابر شهری قدیم و حتی جدید اصولی و استاندارد نیست و آب با توجه به حرکت ثقلی و جاذبه به داخل جوی هدایت نمی گردد (در صورت لزوم و نیاز فوری واحدهای خدماتی و امداد و نجات امکان برش کوچک در بلوکهای سیمانی جوی آب برای انتقال آب جمع شده و جلوگیری از تمرکز بیشتر به جدولهای کناری را داشته باشند)
جدول های تخلیه آب خیابان پاسداران برای افزایش پیاده رو پوشیده شده و هر نوع گرفتگی در این مسیر که تخلیه آبهای سطحی حسن آباد و صفری و قطارچیان روی آن است باعث آب گرفتگی پایین دست ولی مقیاس کم بلوار پاسداران خواهد شد.
مراقبت ویژه از گودهای بزرگ ساختمانی پراکنده در سطح شهر که به علت نداشتن دیوار حایل و نیز شمع کوبی جدارها و ترانشه خاک آن سست است و در صورت تبدیل به دریاچه سریع باعث تخریب فضاهای مجاور می شود نکته مهمی است که نباید از آن غافل شد.
توزیع نیروهای خدماتی و امد به ویژه در اطراف مدخل کانالهای سرپوشیده و پایش و تخلیه سریع زایدات برای جلوگیری از بستن مجراها تنگ و باریک گذرها و اطلاع رسانی و آمادگی و در صورت لزوم تخلیه ساکنان پایاب رود قشلاق.