این کتاب که در گروه پژوهشی تاریخ و تمدن اسلامی دانشگاه معارف اسلامی و به قلم  حجت الاسلام والمسلمین استاد مهدی پیشوایی  و کوشش حجت الاسلام دکتر یدالله حاجی زاده سامان یافته به همت دانشگاه معارف اسلامی و دفتر نشر معارف در ۲۴۰صفحه و در قطع وزیری منتشر شد.

از جمله اهداف گروه پژوهشی تاریخ و تمدن اسلامی دانشگاه معارف اسلامی  بازخوانی تاریخ صدر اسلام با رویکردهای مختلف است. پاسخ­گویی به مهمترین سوالات در عرصه تاریخ صدر اسلام نیز در این راستا مورد اهتمام قرار گرفت و بر این اساس انتشار این کتاب ضرورت یافت. با توجه به استقبال شنوندگان از برنامه «پرسمان تاریخی» رادیو معارف و نیز جایگاه علمی کارشناس محترم برنامه حجت الاسلام و المسلمین استاد مهدی پیشوایی «دام عزه» پاسخ های علمی و مستند ایشان در این جستار سامایان یافته است.

یک نکته اساسی در خور یادکرد این است که برای پاسخ گویی به سوالات تاریخی می‌توان از روش‌های متنوّع استفاده کرد. بازشناسی رسالت‌ها و اهداف است که ما را در اتخاذ بهترین روش کمک می‌کند.

بنابر این باید توجه داشت که این جستار به هیچ وجه برای بازنمایی جامع تمامی سوالات در تاریخ صدر اسلام و حیات پیامبر صلّی‌الله علیه و آله سامان نیافته است. بلکه برخی از مهم‌ترین سوالات تاریخی برای مخاطب بررسی شده است. باید توجه داشت که «اولویت داشتن»، «سودمندی» و «عمومیت» از مهم‌ترین معیارهای گزینش سوالات در حیات پیامبر صلّی الله علیه و آله است.

در پاسخ به سوالات تاریخی توجه به اصل تدریج حیاتی است. انتظاری نابجا است که بخواهیم تمامی زوایای پنهان تاریخی را در پاسخ یک یا دو سوال تبیین کنیم. آنچه در این زمینه مهم است علّت یابی و ریشه‌شناسی برخی سوالات است. در طی این علت یابی و ریشه شناسی، چه بسا میان سوالات نظام طولی و هرمی ای کشف شود به طوری که شاید همه سوالات معلول یک یا دو یا چند مسئله ناشناخته باشند که در راس آن هرم و نظام طولی قرار دارند. در این صورت، در پاسخ دهی نبایستی خود را به معلول‌ها مشغول کنیم و به سراغ علت‌های اصلی نرویم. به دیگر سخن سوالات و نیازهای تاریخی سلسله مراتبی دارند، به طوری که تا پایین‌ترین سوالات و نیازهای تاریخی برآورده نشوند سوالات رتبه دوم بروز نمی‌کنند.

نوشتار پیش رو که به پیشگاه ارباب اندیشه و تفکر عرضه می شود؛ بر آن است که ضمن پاسخ به مهم ترین سوالات در عرصه تبار و قبیله، تولد، بعثت، هجرت، همسران، جنگ ها و صحابه پیامبر صلی الله علیه و آله برخی از سوالات در علم تاریخ و منابع تاریخی، قرآن و تاریخ، تاریخ عرب حجاز قبل از اسلام را نیز پاسخ دهد. به هر روی آرزومندیم که این دفتر بتواند پرسش های ارادتمندان تاریخ اسلام را به اختصار پاسخ گوید و سهمی در سیرابی عطش شناخت آنان داشته باشد.

گروه پژوهشی تاریخ و تمدن اسلامی دانشگاه معارف اسلامی منتظر نظرات و پیشنهادهاى صاحب‌نظران، اساتید و دانشجویان گرامی در برطرف کردن کاستیهاى احتمالى کتاب است. از این­رو خواهشمند است با ارائه دیدگاه‌های خود ما را در رفع نواقص و ارتقای کتاب یاری بخشید. شماره تلفن این گروه: ۳۲۱۱۰۲۳۴-۰۲۵ و پست الکترونیکی: tarikh@maaref.ac.ir و صندوق پستی: ۶۱۷۳-۳۷۱۵۵ آماده دریافت دیدگاه‌های شما بزرگواران است.

علاقه‌مندان به این کتاب می‌توانند این کتاب را از مدیریت پخش دفتر نشر معارف: قم، خیابان شهدا، کوچه ۲۳، تلفن و نمابر: ۳۷۷۴۰۰۴ و یا فروشگاه‌های پاتوق کتاب سراسر کشور تهیه نمایند.

و یا به نشانی الکترونیکی: info@ketabroom.ir  و پایگاه اینترنتی: www.ketabroom.ir مراجعه کنند.