نخستین نشست تخصصی کمیته «تعلیم و تربیت و هویت» از سلسله نشست های «پروژه هویت ایرانیان» با عنوان «جهانی شدن، هویت و تربیت» توسط دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شیراز و با همکاری « مرکز تبیین اندیشه های آیت الله خامنه ای »، انجمن علمی علوم تربیتی و انجمن علمی مدیریت و برنامه ریزی آموزشی برگزار شد.
این نشست در دو پنل تخصصی با ارائه دکتر حسن ملکی (استاد دانشگاه علامه طباطبایی)، دکتر رحمت اله مرزوقی ( استاد دانشگاه شیراز) و دکتر بابک شمشیری (دانشیار دانشگاه شیراز و رئیس دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی ) و با مدیریت خانم دکتر معصومه محترم (استادیار دانشگاه شیراز و دبیر کمیته تعلیم و تربیت و هویت ) ترتیب یافت.
در ابتدای پنل نخست، دکتر شکرالله خاکرند، دبیر پروژه هویت ایرانیان به معرفی مرکز، پروژه و اقدامات انجام شده پرداخت. دانشیار بخش تاریخ دانشگاه شیراز در تشریح رویکرد این پروژه اظهار نمود: به جای فراخوان های صوری همایش ها، کار را بصورت پروژه شامل حمایت از تحصیلات تکمیلی، برگزاری نشست ها و ...تعریف کرده ایم.
دبیر پروژه هویت ایرانیان گفت: کمیته های دین و هویت، تاریخ و هویت، سیاست و هویت، زبان و هویت، هنر و هویت، جامعه شناسی و هویت، جغرافیا و هویت، ادبیات فارسی و هویت ، گردشگری و هویت برای تبیین مسائل گوناگون درخصوص مسئله هویت در دانشگاه شیراز شکل گرفت و انتظار این است که هر کمیته در سال تحصیلی جاری خود ۵ سخنرانی و ۲ نشست برگزار کند.
وی در پایان از حمایت دکتر نادگران رئیس دانشگاه شیراز و دکتر زبرجد معاون پژوهشی دانشگاه شیراز از پروژه هویت ایرانیان تقدیر کرد.
سپس دکتر حسن ملکی استاد دانشگاه علامه طباطبایی بحث خود را با عنوان « تربیت اسلامی و چالش های پیش رو » با قرائت آیات ابتدای سور شمس آغاز کردند : « وَالشَّمْسِ وَضُحَاهَا وَالْقَمَرِ اِذَا تَلاهَا ... وَنَفْسٍ وَمَا سَوَّاهَا و ...» ایشان اظهار نمود که در هر آیه ابتدا به موضوع و سپس به کارکرد اشاره می شود.
استاد دانشگاه علامه طباطبایی به موضوع تربیت نفس پرداخت و در تبیین جایگاه تزکیه در انسان شناسی اسلامی گفت : « تزکیه باعث می شود که انقباض فطری انسان به انبساط فطری منجر شود و بنابراین تربیت، فرآیند به فعلیت رسیدن گرایش های بالقوه فطری در پرتو تزکیه است.»
دکتر ملکی در نقد «اصالت دادن به تغییر» خاطر نشان کرد: هر کهنه ای باطل نیست و هر نویی حق نیست. در تحول علوم انسانی، لزوماً نو بودن ملاک نیست. بر همین اساس بنا به تعبیر آیت الله جوادی آملی سقراط اولین شهید راه حق است.
وی در جمع بندی سه چالش پیش روی تربیت اسلامی گفت: اولین چالش، چالش حق بودن نو و باطل بودن کهنه است در حالی که در تربیت اسلامی شاید یک حدیث بار معنایی داشته باشد که صد تا کتاب هم آن را نداشته باشد. دومین چالش اصالت دادن به تغییر است و سومین چالش واقعیت های پیچیده دنیای امروز است که در آن بحث مسئله های بی صاحب و اساتید بی دغدغه مطرح است. این چالش در بحث هویت خسران های زیادی ایجاد می کند و از این رو تربیت اسلامی باید به متن بپردازد و نسخه امروزی برای مسئله های روز بنویسید.
دکتر ملکی در پایان برای تحقق تربیت اسلامی راهبردهایی از جمله نقد بی رحمانه نظریه های غربی با معیارهای علمی و فروکاستن ابهت علمی آن ها و در نتیجه باز شدن راه برای تولید نظریه های اسلامی تربیتی، رویکرد و برنامه هجومی به تربیت مدرن از طریق فضای مجازی ، توجه به نهادها خصوصاٌ نهاد خانواده که می تواند سد مقاومی در برابر آسیب های فضای مجازی باشد،و لزوم پرورش تفکر نقاد و نهادینه شدن تربیت اسلامی در قول و فعل مسئولان کلان کشور که الگویی عملی برای جامعه است، ارائه داد.
در بخش دوم پنل اول دکتر بابک شمشیری بحث خود را با عنوان « چالش های نظام تعلیم و تربیت ایران در عصر جهانی شدن » ارائه نمود.
وی با اشاره به دو گانه جهانی شدن به مثابه فرآیند و جهانی شدن به مثابه پروژه گفت: جهانی شدن از یک طرف فرآیندی از تحولات پی در پی است و از طرف دیگر به دلیل منافع گروه ها و دولت ها نمی شود منکر وجه پروژه بودن آن شد.
در ادامه رئیس دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی به شرح نظریه های جهانی شدن یعنی عام گرایی فرهنگی، خاص گرایی فرهنگی و گفت و گو مندی پرداخت.
دکتر شمشیری جهانی شدن را مانند ماهیت همه امور دنیا دارای پیامدهای مثبت و منفی دانست که گسترش تبادلات و ارتباطات، گسترش تحصیلات و وسعت یافتن افق دید انسان ها را از پیامدهای مثبت و بروز بحران های هویتی جدید، بحران های زیست محیطی و بحران های معنوی، اخلاقی، روانی را از پیامدهای منفی آن دانست.
وی در ادامه به تبیین الزامات تعلیم و تربیت از جمله تربیت عقلانی با تاکید بر تفکر تحلیل انتقادی و آینده نگر، تربیت اجتماعی با تاکید بر حقوق شهروندی، تربیت فرهنگی، تربیت اخلاقی با تاکید بر خود کنترلی، تربیت عاطفی ، تربیت هنری، تربیت حرفه ای و ... پرداخت.
دکتر شمشیری در پایان جامعه را در حال تغییرات سریع و حجیم دانست و تاکید کرد که از تغییر گریزی نیست. وی یکی از مهم ترین مشکلات عدم موفقیت در زمینه تربیت را تمرکزگرایی دانست و در همین زمینه بیشترین مشکل سند تعلیم و تربیت را دستوری بودن آن دانست.
در پنل دوم دکتر رحمت الله مرزوقی بحث خود را با عنوان « نسبت جهانی شدن، هویت و تربیت » ارائه نمود.
دکتر مرزوقی اظهار داشت: هر کدام از این مفاهیم خودش مباحث وسیع و گسترده ای دارد و هرکدام می بایست مورد بررسی قرار گیرد.
استاد بخش علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شیراز همچنین انقلاب اطلاعاتی و فناوری ارتباطی را از عواملی رشمرد که آرامش، امنیت و هویت پیشین انسان ها و جوامع را مورد تغییر و تهدید قرار داده است. وی با اشاره به این که ما در عصر جهانی شدن قرار داریم، جهان را در حال آزمودن یک انتقال پارادایمی یا تحول در یک الگوی کلان دانست و در ادامه به تشریح معانی جهانی شدن از جمله بین المللی شدن، آزادسازی، عالمگیرشدن، سرزمین زادیی و ... پرداخت.
دکتر مرزوقی با اشاره به دوگانه جهانی سازی به مثابه پروژه و پروسه اذعان داشت که هر دو رویکرد باید مد نظر قرار گیرد.
در پایان نشست «جهانی شدن، هویت و تربیت» با مدیریت خانم دکتر محترم و حضور هر سه استاد ارائه دهنده بحث در جایگاه، سوالات اساتید و دانشجویان حاضر مطرح و پاسخ ها از سوی اساتید ارائه شد.