وزارت علوم بدنبال اثربخشی دانشگاه ها است
رئیس دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی در مورد ارتقاء بین المللی دانشگاه های ایران، اظهار کرد: برداشت کلی من این است که وزارت علوم و دولت به دنبال ارتقاء کیفی و همه جانبه دانشگاه ها هستند و اثربخشی مراکز آموزش عالی مورد نظر است.
به گزارش روابط عمومی؛ به نقل از ایرنا، دکتر علی خاکی صدیق در نشست هم اندیشی ارتقاء پنج دانشگاه و پنج واحد پژوهشی که در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری برگزار شد، افزود: در دهه فجر امسال، اکثر دستاوردهای ۴۰ ساله کشور در حوزه آموزش عالی بود. اگر در این مدت، ارگانی کار خود را دستکم نصفه انجام داده، همین حوزه است.
به گفته رئیس دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، اگر دانشگاه ها کارشان را به خوبی انجام دهند و جهت شان درست باشد، حصول به جایگاه بین المللی هم انجام می شود. با این حال در بحث ورود به رتبه بندی های بین المللی، اقدامات تئوری خوبی در کشور انجام ندادیم.
خاکی صدیق با بیان اینکه باید ده ها نظام رتبه بندی موجود در دنیا را تحلیل و بررسی کرد، افزود: برخی از این نظام ها فقط روی مقالات تکیه دارند؛ در حالی که نباید تمام کارکرد یک دانشگاه برای چاپ مقاله باشد، مقاله یکی از محصولات جانبی است که دانشگاه ها دارند.
رئیس دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی به چند فاکتور دیگر در رسیدن به ترازهای بین المللی اشاره کرد و گفت: دقت در ورود اطلاعات به رتبه بندی های بین المللی مهم است. همان طور که گفتم ملاک برخی رتبه بندی ها، صرفا مقاله است و اطلاعات دریافتی از دانشگاه ها برای آنها مهم نیست. برخی از نظام های رتبه بندی علاوه بر مقالات، اطلاعاتی از دانشگاه ها طلب می کنند و بر اساس آن کار را انجام می دهند که دانشگاه های ما باید در این زمینه اطلاعات درست ارائه کنند؛ در غیر این صورت مشکل ساز خواهد شد.
وی در مورد پذیرش دانشجوی خارجی به عنوان معیاری برای تراز بین المللی، توضیح داد: الان رقابتی به نام پذیرش دانشجوی خارجی شکل گرفته است که البته یک آسیب هم به دنبال دارد.
** همه دانشگاه ها نمی توانند در همه رشته ها پیش قراول باشند
محمد جواد لاریجانی رئیس پژوهشگاه دانش های بنیادی طی سخنانی در این نشست، گفت: همه دانشگاه ها در همه رشته ها نمی توانند پیش قراول باشند، اما با ورود به یک حوزه خاص، می توانند چیزهای خوبی به دست بیاورند. برای پیش قراولی و آوانگارد بودن در جغرافیای کشوری و منطقه ای باید با هم قرار بگذاریم. کشورهای دیگر هم به کارهای آوانگاردشان افتخار می کنند.
وی توضیح داد: ما باید روی آوانگارد بودن، سرمایه گذاری کنیم؛ این پیش قراولی گاهی جغرافیایی است. مثلاً موضوعی در ایران رایج نیست، اما یک مرکز آموزشی آن را در حوزه تعلیم و تربیت مطرح می کند.
لاریجانی گفت: مسئله دانشگاه یا مرکز تحقیقاتی در تراز جهانی با داشتن تعاملات بین المللیِ صرف، متفاوت است. وقتی با روسای این مراکز صحبت می کنیم، هیچ کدام دغدغه بالا رفتن در ترازهای جهانی را ندارند.
وی افزود: آنها اتفاقاً تمایل به ارتقاء دارند، اما هدف شان این مسئله نیست. تراز جهانی بودن را با ترازهای علم سنجی خود باید متفاوت بدانیم. در تراز جهانی بودن، مقصود این نیست که از خودمان خوشمان بیاید و به خودمان نمره بدهیم، در این زمینه نباید دایره بسته ای باشد، چرا که در حقیقت علم در تاریخ بشریت، جهانی ترین موضوع بوده است.
رئیس پژوهشگاه دانش های بنیادی برای رسیدن به تراز جهانی چند فاکتور را بر شمرد و اظهار کرد: برای داشتن حیثیت جهانی باید فرهنگ خاصی در مراکزمان رشد دهیم. یکی از این فرهنگ ها، عالم محوری است و عالم باید در مراکز پژوهشی و دانشگاه ها شان خاصی داشته باشد.
به گفته لاریجانی، مسئله بعدی، حرفه ای گری است. در ارزیابی ها باید حرفه ای کار کنیم و جهات دیگر را برای آن مفروض نکنیم. شاید چهره یک فرد حرفه ای در علم برای ما خوشایند نباشد، اما از نظر حرفه ای باید او را بپذیریم؛ چرا که فعالیتش برای ما ارزشمند است. در پژوهشگاه دانش های بنیادی از این افراد وجود دارند و ما گوشمان را برای شنیدن ناسزا آماده کرده ایم، اما فرض مان این است تا زمانی که کار علمی خوب انجام می دهند باید مورد حمایت قرار گیرند.
لاریجانی مسئله بعدی را سخاوت علمی دانست و افزود: سخاوت علمی در مقابل بخل علمی مهم است. در محیط علمی، کار علمی باید حرف آخر را بزند و محیط علمی با مسائل دیگر مخدوش نشود.
وی در ادامه با بیان اینکه مقاله نویسی کمترین درجه حیات علمی است، گفت: هر کسی که بگوید ۱۵ سال تحقیق می کند، اما هیچ نشری ندارد، اشتباهی رخ داده است؛ چرا که در کار تحقیقاتی باید چیزی حاصل شود.
لاریجانی در بخش دیگری از سخنان خود بحث مدرک گرایی را مطرح کرد و گفت: با این کارخانه های مدرک سازی دانشگاه آزاد، بلایی سرما آمده است.
وی در این باره ادامه داد: بارها در یک جلسه دیده ام که حضرات با دکتری یا مافوق دکتری نشسته اند، اما ببینید از کجا مدرک گرفته اند. در کشورهای دیگر، داشتن مدرک مهم نیست، گاهی یک لیسانس از دانشگاه استنفورد معادل ۱۰ مدرک دکتری است.
لاریجانی با بیان اینکه مدرک گرایی، تراز علمی کشور را مخدوش کرده است، گفت: این مسئله باید احیا شود هر چند در دانشگاه آزاد هم دانشجویان خوب انصافاً در گوشه و کنارها دیده می شوند. مقصود، نظام آموزشی است. من حتی فردی را دیده ام که می گوید ۹ مدرک دکتری دارد! در علوم انسانی موردی را شنیده ام که ۱۶ مدرک دکتری گرفته است و چطور چنین چیزی امکان دارد؟
وی در مورد حمایت از دانشجویان دکتری تاکید کرد: باید از دانشجویان دکتری حمایت شود، وضع مالی دانشجوی دکتری باید خوب باشد در عین حال باید فعالیت زیادی هم داشته باشد.