.

به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری ، دومین کرسی ترویجی پژوهشگاه به نقد و بررسی موضوع «راه رسیدن به موزه های سبز در کشور- چگونگی تعیین اولویت‌های حفاظتی مجموعه‌های موزه‌ای  و برنامه‌ریزی‌های کلان»  اختصاص داده شد.
علیرضا قلی‌نژاد معاون فناوری و کاربردی‌سازی پژوهشگاه و رییس جلسه درابتدا به اهمیت شرایط محیطی موزه ها و ضرورت توجه به استانداردهای مربوط به این شرایط در موزه های کشور اشاره ومواردی را مطرح کرد .
منیژه هادیان مدیر پروژه موزه سبز و معاون پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار فرهنگی –تاریخی در این نشست به اهمیت حفاظت از مجموعه‌های موزه ای به عنوان یکی از وظایف و ماموریت های مهم میراث فرهنگی اشاره کرد که بخش مدیریت و نظارت بر حسن انجام آن به عهده معاونت میراث فرهنگی و اداره کل موزه ها و بخش تولیدات علمی آن به عنوان ابزار مورد نیاز آن مدیریت به عهده پژوهشگاه میراث فرهنگی و پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار فرهنگی –تاریخی است .
او تصریح کرد : بر این اساس پروژه ای تحت عنوان پروژه «در راه موزه سبز» از سال ۱۳۹۵ در پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی-فرهنگی تعریف و با همکاری اداره کل موزه‌ها و کمیته ملی موزه های ایران (ایکوم) به مرحله اجرا در آمد.
دهکردی با بیان اینکه این پروژه پیشتر از سوی موسسات بین المللی ایکروم و ایکوم نیز مورد حمایت قرار گرفته افزود : موزه سبز نامی است که برای موزه‌هایی با شرایط سالم و پایدار برای حفظ و نگهداری آثار، برگزیده شده است.
او گفت : اگر موزه سبز به عنوان یک نقطه آرمانی برای مسئولین و متخصصان موزه‌های کشور قلمداد شود چگونگی رسیدن به این نقطه، موضوع مورد بحث این جلسه است.
مدیر پروژه «در راه موزه سبز» ،در ادامه به تشریح موضوعات پیرامون حفاظت از آثار پرداخت و نور، دما ،رطوبت نسبی نامناسب، آتش، گسست تاریخی یا از بین رفتن اطلاعات و پیشینه تاریخی و آفات، را از جمله عوامل طبیعی و انسان ساخت دانست که هر کدام از آنها می‌توانند بطور آنی یا به تدریج و در طی زمان بر روی آثار ، تاثیر مخرب داشته باشند.
او افزود :  از سوی دیگر عواملی همچون شرایط سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، ذینفعان و اقدامات اجرایی مربوطه از دیگر ملاحظاتی هستند که در ارتباط با حفظ و نگهداری آثار ایفای نقش می‌کنند.
هادیان با بیان اینکه مجموعه های موزه ای شامل آثاری با جنسیت ها، ارزش ها و حساسیت های مختلفی هستند که هر کدام نیازمند شرایط نگهداری خاص خود هستند تصریح کرد : لذا وقتی صحبت از حفاظت از مجموعه‌های موزه ای در شرایط پایدار و سالم به میان می‌آید ما با چنین شرایط پیچیده ای مواجه هستیم که همه عوامل یادشده و ملاحظات لازم در آنها باید مد نظر قرار گرفته شوند.
این عضو هیات علمی پژوهشگاه افزود : در این ارتباط و طی دهه‌های گذشته اقدامات مختلفی ازطرف  سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری و پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری ، برای حفاظت از آثار از سوی صورت گرفته که از آن میان می‌توان به طرح سامان‌دهی اموال منقول، ایجاد بانک اطلاعاتی اموال منقول فرهنگی- تاریخی، ایجاد شبکه کارگاه‌ها و آزمایشگاه‌های حفاظت و مرمت، ایجاد تعداد محدودی مخزن امن، تدوین آیین‌نامه اموال فرهنگی، هنری و تاریخی نهادهای عمومی و دولتی، ۱۳۸۱، تهیه دستور‌العمل‌های حفاظت و نگهداری برخی اشیاء، اجرای طرح‌های پژوهشی، برگزاری همایش و برنامه های آموزشی در حوزه‌ی حفاظت و مرمت آثار و تربیت نیروهای متخصص و کارآزموده  اشاره کرد.
معاون پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار فرهنگی –تاریخی با بیان این مطلب که طبق آمار اداره کل موزه ها در معاونت میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری در کشور حدود ۴۰۰ موزه با هزاران یا حتی میلیون‌ها شی در آنها وجود دارد تصریح کرد :ایران کشوری است که ۷۰ درصد آن در معرض خطر زلزله و ۵۰ درصد آن در معرض خطر سیل قرار دارد.
هادیان تصریح کرد :مشکلات آلودگی هوا و ریزگردها، افزایش روز افزون آثار مکشوفه و کمبود مخازن امن لازم و کافی با امکانات مناسب نگهداری آنها، روند صعودی بازدیدکنندگان و مسائل مربوط به مدیریت خطرات آنها، افزون بر کنترل سایر خطرات یاد شده  شده، آسیب‌ها و فرسایش‌های خود آثار ، ساختمان و تجهیزات موزه از چالش های مطرح در این زمینه هستند.
وی در ادامه با طرح این پرسش که روند اقدامات صورت گرفته و شرایط فراهم شده  تاکنون تا چه حد توانسته تضمین‌کننده‌ حفظ آثار در کشور باشد و آیا تصویر روشنی از ادامه کار وجود دارد تصریح کرد : به عبارت دیگر چگونه می‌توان از کیفیت حفظ و نگهداری آثار آگاه و اولویت‌های حفاظتی در موزه ها را تعیین کرد و چه پیش‌بینی‌ها و برنامه‌ریزی های کلانی برای اقدامات لازم بعدی و مواجهه با شرایط جدید صورت گرفته است؟
هادیان افزود :پاسخ به این پرسش ها در درجه اول نیازمند شناخت وضع موجود بر اساس گردآوری داده های دقیق و علمی از آثار و عوامل محیطی پیرامون آنها، همچون ویژگی‌های ساختار بنا و تجهیزات و شرایط جغرافیایی آن گرفته تا نوع آثار، نیروی انسانی، آمار بازدیدکنندگان، کیفیت هوا (شامل ریز اقلیم، سرعت تبادل هوا و آلاینده ها) و ... به منظور تهیه یک نقشه‌ راهنماست که ما را به نقطه‌ آرمانی «موزه سبز» هدایت کند.
او با بیان اینکه این نقشه‌ راهنما به عنوان یک سند بالادست کمک می‌کند تا بتوانیم اولویت‌های حفاظتی مجموعه‌های موزه‌ای و مراکز اسناد در کشور و خط مشی‌های لازم همچون خط مشی شرایط محیطی و خط مشی شرایط اضطرار در آنها را تعیین و مدیریت کرد افزود : این سند که حاوی باید‌ها و نبایدهای حفاظت از مجموعه‌هاست می‌تواند سر لوحه‌ کار همه‌ موزه‌های کشور  قرار گیرد.
این عضو هیات علمی پژوهشگاه با بیان اینکه برای نیل به این هدف (آگاهی از تصویر کلی کیفیت نگهداری از آثار در موزه‌های کشور) طی دو سال گذشته بر اساس نمونه‌گیری‌های لازم و روش آماری  ۳۴ مکان شامل مخزن، فضای باز و ویترین نمایشگاهی، در ۹ موزه در مناطق مختلف شهری تهران مورد بررسی قرار گرفته تصریح کرد : همچنین در فاز دوم این پروژه از اواسط سال جاری تحقیقات لازم در ۱۷ مکان در ۵ استان آذربایجان غربی، کردستان، گیلان، هرمزگان و فارس با شرایط اقلیمی مختلف آغاز شده است.
او با اشاره به این مطلب که این تحقیقات در سال آینده در ۲ استان خوزستان و خراسان رضوی نیز ادامه پیدا خواهد کرد گفت :حاصل این تحقیقات داده های آماری کمی از کیفیت نگهداری در مکان های مورد مطالعه در این موزه هاست که می‌تواند روشنگر راهکارهای حفاظتی و بایدها و نبایدها در آنها باشد.
معاون پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار فرهنگی –تاریخی خاطر نشان کرد که این داده‌ها و نتایج حاصل صرفا مربوط به مکان‌های مورد مطالعه با شرایط خاص خود در هر موزه است و به کل محیط موزه تعمیم داده نمی‌شود.   هادیان در پایان با اشاره‌ای به سایر اقدامات انجام شده که بطور موازی و به منظور افزایش آگاهی کارکنان و متخصصان مرتبط در موزه ها با اهمیت مباحث پایش و حفاظت پیشگیرانه برای ایجاد شرایط پایدار در موزه ها صورت گرفته است ، برگزاری ۸ کارگاه آموزشی و انتشار ۲ جلد کتاب و ۴ مقاله علمی در این زمینه را از اقدامات صورت گرفته در این ۲ سال اعلام کرد .
علیرضا بهرمان ناقد نخست این نشست ، در ابتدا به پیشرفت تکنولوژی در آینده و منجر شدن آن به عدم نیاز به حفاری و نگرانی کمبود جا برای آثار مکشوفه به عنوان یک بحران جدید اشاره کرد و در خصوص تجربیات انجام شده در ارتباط با سنجش محیطی در حرم امام علی (ع) در نجف اشرف توضیحاتی ارایه  و به اهمیت و نقش گردش هوا در محیط موزه اشاره کرد.
او با بیان اینکه  این تجربه توسط تیم خارجی و با روش دستگاهی برای اندازه‌گیری سرعت گردش هوا در بخش های مختلف گنبد حرم مطهر صورت گرفته تصریح کرد : طبق نظر این منتقد ارزیابی گردش هوا در موزه که در جای جای آن متفاوت است می‌تواند اطلاعات مهمی از اثرات آلاینده ها در موزه در اختیار قرار دهد.
بهرمان خاطرنشان کرد : علاوه بر این طبق نظر ایشان به دلیل تفاوت های ساختاری موزه ها در سطح کشور، نمی‌تواند مقایسه‌ای بین داده‌های بدست آمده از آنها صورت گیرد و انجام تحقیقات لازم تنها در یکی از موزه‌های کشور مثل موزه ملی ایران کفایت می‌کند.
در پاسخ، هادیان به این نکته اشاره کرد که با توجه به اینکه سنجش‌های انجام شده بر اساس کیفیت هوا که ترکیبی از سه پارامتر: سرعت تبادلات هوایی، آلاینده‌ها و ریز اقلیم در محیط‌های داخلی موزه‌ها است صورت گرفته، به همین دلیل در واقع اثرات ویژگی‌های ساختاری بنا  در این سنجش‌ها مستتر و لحاظ شده است.
سعید خودداری نایینی دومین ناقد نشست نیز توضیحاتی در خصوص واژه موزه سبز و پایداری ارایه و به اولویت انسان نسبت به شی اشاره کرد که در صورت هر گونه شرایط خطر و بحران در درجه اول باید به فکر نجات افراد در موزه بود.
در ادامه این نشست که با پرسش و پاسخ از سوی حاضرین و مدیر پروژه همراه بود مطالبی در خصوص علت انتخاب نام «موزه سبز» به عنوان موزه‌ای که به لحاظ محیطی شرایط سالم، امن و پایدار برای آثار ایجاد می‌کند توسط  هادیان مطرح شد .
مسئله‌ تغییرات ساختاری و چیدمان های صورت گرفته در موزه های مورد مطالعه در طی اجرای پروژه یکی دیگر از پرسش های مطرح شده بود که هادیان در  پاسخ به آن با اشاره به این مطلب که  تنوع شرایط محیطی و افزایش جمیعت آماری در این پروژه اهمیت دارد گفت :تغییر در شرایط و ثبت اطلاعات جدید یک فرصت برای افزایش داده‌های آماری محسوب می‌شود که این اتفاقا تصویر واقعی‌تری از کیفیت نگهداری آثار در کشور ارایه و در تفسیر نهایی و تهیه‌ نقشه‌ راهنما کمک می‌کند.
در پایان نشست هادیان مدیر پروژه موزه سبز متذکر شد که این پروژه از همکاری متخصصان مرتبط در سایر موزه برای کمک به افزایش آمار مکان های مورد مطالعه استقبال می‌کند.