به گزارش روابط‌عمومی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور، به نقل از اداره‌کل منطقه شمال شرق، مهندس جعفر رکنی عضو کمیته اجرایی دومین همایش زمین‌شناسی مهندسی و محیط‌زیست با محوریت فرونشست دشت مشهد به میزبانی گروه زمین‌شناسی دانشکده علوم دانشگاه فردوسی مشهد خبر داد.

شرق و غرب دشت مشهد گرفتار فرونشست زمین

بر همین اساس، عضو هیات علمی گروه زمین‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد گفت: فرونشست زمین در مناطق شرق و غرب دشت مشهد رخ داده و مناطق مزبور گرفتار این پدیده زمین‌شناسی شده‌اند.

ناصر حافظی مقدس افزود: فرونشست زمین، فروریزش یا پایین رفتن سطح زمین است که به‌ صورت تغییرات ارتفاعی عمودی سطح زمین قابل مشاهده می باشد و با جابجایی ‌های اندک افقی نیز همراه است.

وی اظهار کرد: فرونشست زمین در دشت‌‌ها اغلب ناشی از برداشت بیش از حد آب‌‌های زیرزمینی است و سبب تغییرات ژئومورفولوژیکی دشت و بروز عملکردهای زیست محیطی می‌‌شود.

عضو هیات علمی گروه زمین‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد خاطرنشان کرد: از نظر فرونشست زمین، دشت مشهد را می‌توان به سه بخش غرب، محدوده شهری و شرق تقسیم کرد که مطالعات رادار و ایستگاه‌های نقشه‌برداری نشان می‌دهد در بخش غرب دشت مشهد سطح زمین در حال فرونشست است.

حافظی مقدس افزود: فرونشست غرب دشت مشهد به دلیل برداشت بیش از حد آب زیرزمینی با نرخ حداکثر 18 سانتی‌متر در سال در حال رخ دادن است.

وی اظهار کرد: در محدوده شهری مشهد به دلیل بالا بودن سطح آب زیرزمینی در اثر پساب شهری، فرونشست رخ نداده ولی در شرق مشهد فرونشست با نرخ کمتر از هفت سانتی‌متر در سال آغاز شده است.

این استاد دانشگاه با بیان این‌که در صورت تکمیل شبکه فاضلاب شهری و کاهش سطح آب در شهر مشهد، تمام بخش‌های دشت مشهد دچار فرونشست زمین خواهد شد، تصریح کرد: هم اکنون بیشترین نشست زمین در منطقه 'توس' اتفاق افتاده که سبب تخریب چاه‌ها، شکستگی زمین و کاهش کیفیت آب زیرزمینی شده است.

حافظی‌مقدس تاکید کرد: ترک و شکستگی زمین، آسیب‌دیدگی زمین‌های کشاورزی، خسارت به سیستم‌های زیرساختی از قبیل دکل‌های انتقال برق و سیستم‌های انتقال نفت، گاز و آب، خسارت به سیستم‌های حمل و نقل، سیل‌خیز شدن منطقه، تخریب چاه‌های کشاورزی و کاهش کیفیت آب‌های زیرزمینی از تبعات فرونشست زمین است.

لزوم مطالعات و تولید داده در دشت‌های ایران

مهندس محمدجواد بلورچی نیز از صاحبنظران تحقیقات مربوط به فرونشست زمین در سخنرانی خود به روند فرونشست در دشت‌های ایران پرداخت و توجه شرکت‌کنندگان را به مطالعات ارزشمند سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور در حوزه مذکور معطوف کرد.

وی روند مطالعات و تولید داده در دشت‌های ایران را بسیار لازم دانست و از کند شدن تولید داده با توجه به کاهش اعتبارات انتقاد کرد.

در این همایش همچنین مهندس مقدوری معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری خراسان رضوی از حمایت‌های استانداری جهت انجام مطالعات مربوط به مخاطرات زمین‌شناختی خبر داد و گفت: در مبحث بحران آب در دشت‌های استان و لزوم روشنگری بیشتر جهت صرفه‌جویی و مدیریت بهینه مصرف آب به‌خصوص در کشاورزی باید بیش از گذشته توجه کرد.

برگزاری کارگاه آموزشی استفاده از داده‌های ماهواره‌ای رادار، بازدید از فرونشست و ترک‌های حاصل از آن در غرب دشت مشهد و همچنین موزه علوم زمین از دیگر برنامه‌های جنبی همایش زمین‌شناسی مهندسی و محیط‌زیست مشهد بود.