.

به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری ، جمشید حاتم عضو هیئت علمی دانشکده هنر و معماری با بیان این مطلب در نشست تخصصی همایش ملی هنر ایران در دوره قاجار ، به بیان گوشه ای از مقاله« عکاسان تک چهره نگار قاجار»  پرداخت.
او در ابتدای این نشست که به همت پژوهشکده هنرهای سنتی پژوهشگاه برگزار شد، به تقسیم بندی عکاسان خارجی و ایرانی تک چهره نگار در زمان قاجار اشاره کرد و گفت :ژول ریشار (ریشار خان)لوییجی مونتابونه ،آنتوان سوریوگین (آنتوان خان)،ارنست هولستر، ایوانف (روسی خان) و ژوزف پاپازیان عکاسان خارجی بودند که در این عرصه فعالیت می کردند.
این پژوهشگر در ادامه به معرفی هر یک از این افراد پرداخت و گفت : ژول ریشار درحدود سال (۱۸۱۶ میلادی/۱۲۳۱ هجری قمری) در فرانسه چشم به جهان گشود او در بیست و هشت سالگی پاریس را به قصد ایران ترک کرده و به تبریز رسید و در سال ۱۲۶۰ هجری قمری و در یک خانواده تهرانی به سمت معلم زبان فرانسه استخدام شد.
به گفته وی ، از عکسهای ریشار خان که بر روی لوحه های سیمین به شیوه داگر‌وتیپ گرفته بود اثری بازنمانده، لیکن از چند عکس برداشته شده به دست او که یکی پرتره محمدشاه و دوتای دیگر پرتره های کودکی و جوانی ناصر الدین شاه است که " میرزا خان کمال الملک غفاری" در سال ۱۸۷۸ میلادی سه یا چهار تابلو رنگ روغن روی بوم ساخته است.

ناصرالدین شاه شیفته عکس و عکاسی
او ،در ادامه از ملک قاسم میرزا، آقا رضا خان اقبال السلطنه ، ناصرالدین شاه قاجار ، میرازا احمد خان صنیع السلطنه ، محمد جعفر میرزا و عبدالله قاجار میرزا به عنوان عکاسان ایرانی نام برد و افزود :عکس های ناصرالدین شاه، نشان از انسانی بی قرار و شیفته عکس و عکاسی دارد و تنوع دید وی به عکاسی و آثار به جا مانده از وی حکایت از بینش خاص او نسبت به عکاسی است.
حاتم ، یکی از دلایل این امر را دیدن آثار عکاسان مختلف و بویژه عکاسان اروپایی دانست که وی در طول سفرهای خود به اروپا ملاقات می کرده است.
به گفته این پژوهشگر ، عکاسی برای ناصرالدین شاه علاوه بر جنبه های سرگرم کننده و شگفت انگیزش تلاشی برای ثبت مسائل و رویدادهای روزمره زندگی پرجلال و شکوه سلطنتی و دغدغه های جاودانگی برای یک پادشاه نیز بوده است..
حاتم تصریح کرد : عکسهای دوره اول عکاسی ناصرالدین شاه غالباً از فضای شلوغ و غیر منسجمی  از لحاظ ترکیب بندی برخوردارند وضعف وی از نظر پیشینه تصویری و درک زیبایی شناسی بصری عیان است در حالی که در عکسهای دوره دوم عکاسی او، این ضعف تا حدودی برطرف شده و عکسها از ترکیب بندی های منسجم و قابل قبول تری بر اساس معیارهای زیباشناسی عکاسی آن روز برخوردارند.
اهدای نشان افتخار قاجار به عکاسان تزار
محمد محمد زاده عکاس و عضو فدراسیون بین المللی عکاسی هنری فیاپ فرانسته دیگر سخنران این نشست با بیان بخشی از مقاله «اهدای نشان قاجار به عکاسان تزار » گفت :در قرن ۱۹ میلادی مدال و نشان ها، افتخاری بود که عکاس متبحر و سرشناس از پادشاه، دولت و افراد مهم سلطنتی یا نمایشگاهها دریافت می کرد.
وی با بیان اینکه چاپ تصویر این مدالها در آرم عکاسخانه، وسیله ای بود که باعث می شد تبحر و اهمیت عکاس را نسبت به دیگر همکارانش نشان دهدتصریح کرد : اغلب عکس ها در عکاسخانه های غرب و شرق قرن نونزده و اوایل قرن بیست، به یک شاسی مقوایی بعنوان "مقوا عکس"، "پاسپارتو Passepartout" یا "کابینت کارت" نصب می شد که نه تنها عکس را از شکستگی حفظ می کرد بلکه آرم منقوش عکاس نیز بر پشت آن چاپ یا نصب می شد.
او در ادامه به معرفی تعدادی از عکاسان پیشگام و مهم روس که به گرفتن نشان سلطنتی و یا نشان دولت ایران در دوره قاجار مفتخر شده اند پرداخت و نماد و محتوای کاربردی این مدالها را توصیف کرد .
این پژوهشگر و عکاس ، تاج پادشاهی، نشان تابعیت از پادشاه ایران، تاج زیتون، تماد شکوه پادشاهی ایران ،شیر و خورشید زرّین (سکه طلا)، نماد لطف پادشاه ،شیر و خورشید الماس نشان، نماد تابعیت از کشور ایران ،مدال شاهین سلطنتی، نماد تابعیت از سلطنت ایران ،لوح سپر شیر و خورشید دولت ایران، نشان تابعیت از دولت ایران  را نماد و محتوای این مدالها اعلام کرد .

نخستین سفر ناصرالدین شاه به اروپا
محمد زاده تصریح کرد : شاهان قاجار از زمان سلطنت ناصرالدین شاه، هنگام سفر به روسیه یا وقت عبور از آن کشور برای رفتن به اروپا، گاهی اتفاق می افتاد تا عکسی در آنجا بوسیله عکاسان پیشکسوت و مهم روس بردارند که اولین اتفاق، زمان نخستین سفر ناصرالدین شاه به اروپا در سنت پترزبورگ آوریل ۱۸۷۳میلادی شکل گرفت.
وی گفت : "سرجیو لویتسکی SL. Levitsky" داگریّن و عکاس شهیر روس که بدلیل مهارت اُپتیکی، سال ۱۸۴۹میلادی در نمایشگاه داگرئوتیپ "استودیوی شوالیه" پاریس مدال بهترین نوپردازی عکس داگرئوتیپ را از لویی داگر کسب کرده بود به دلیل شهرتش در فرانسه، در ۱۸۵۹میلادی استودیوی داگرئوتیپ خود را از مسکو به پاریس انتقال داد اما به درخواست ملکه روسیه بار دیگر مجبور شد در ۱۸۶۷میلادی به روسیه برگشته و در سنت پترزبورگ استودیوی بزرگ و مجللی تاسیس کند.
او تصریح کرد : لویتسکی که در ثبت عکس از افراد مهم کشورش شهرت داشت، هنگام اقامت شاه ایران در سنت پترزبورگ، فرصتی پیش آمد تا عکس شاه ایران را نیز ثبت  کند شاه نیز او را با مدال زرّین شیر و خورشید مفتخر ساخت.
کارت پستال سرآغازی برای عمومی شدن عکس و عکاسی در ایران دوران قاجار
محمد زرقی عضو هیات علمی دانشکده هنر دانشگاه نیشابور که با مقاله « کارت پستال سرآغازی برای عمومی شدن عکس و عکاسی در ایران دوران قاجار» در این همایش شرکت کرده بود با طرح دو پرسش  ؛با توجه به اینکه عکاسی ۳ سال بعد از اختراع وارد ایران شد، چرا این پدیده به کندی وارد عرصه عمومی جامعه ایران شد؟و  چه عواملی بر جریان توسعه عکاسی در میان عموم مردم ایران تاثیر گذار بوده اند؟ سخنانش را آغاز کرد .
او گفت :مقاله حاضر سعی بر آن داردبا کاربست روش تاریخی و رویکرد توصیفی و تحلیلی و کاربرد نظریه تاریخ اجتماعی به بررسی جایگاه و نقش کارت پستال های عکاسی در ترویج فرهنگ عکاسی در میان عموم مردم جامعه ایران دوران قاجار بپردازد.

کارت پستال رسانه تصویری قابل اعتماد
این پژوهشگر افزود :کارت پستال های عکاسی در ایران نه تنها نمایانگر سلیقه و احساسات مردم نسبت به شخصیت ها و رویداد های زمان خود هستند بلکه به عنوان اسنادی تاریخی حکایت از درگیری ها، اعتراضات و نمایش تغییرات ساختار اجتماعی آن دوران دارند.
وی اظهار داشت :کارت پستال ها به عنوان رسانه ای تصویری قابل اعتماد تبدیل به ابزاری، برای نمایش و تبلیغ آزادیخواهی و یا کنترل و سرکوب اعتراضات، در دست هر دو جناح انقلاب مشروطیت شدند؛ جناح آزادیخواه و مشروطیت طلب و جناح حکومت قاجار.
زرقی گفت :آنچه حائز اهمیت است نقش عکس ها و کارت پستال های انقلاب مشروطیت در ترویج فرهنگ تصویری عکاسی و شناساندن ماهیت آن در بین عموم مردم ایران دوران قاجار بوده است؛ چراکه برای اولین بار بعد از ورود عکاسی در ایران بود که عامه مردم از وجود، کاربرد و ماهیت ویژه عکس و عکاسی و آن جنبه واقع گرایی و مستند تصویر اش مطلع شدند.
این عضو هیات علمی دانشکده هنر نیشابور اظهار داشت :بعد از مشروطیت بود که هیجان و حس آزادیخواهی مردم برای اولین بار موجب تمایل بیش از حد آن ها به خرید و حفظ عکس ها و کارت پستال ها شد؛ حتی با تمام تنگناهای اقتصادی شان.