همه ما از کودکی با انیمیشن‌ها و کارتون‌ها مانوس بوده‌ایم و تعدادی از آنها را همیشه به یاد داریم. انیمیشن‌ها همواره برای ما خاطره‌انگیز بوده‌اند و حتی بر رفتار و افکار ما تاثیرگذار بوده‌اند. انیمیشن یکی از زیرمجموعه‌های صنایع خلاق است که طرفداران زیادی در سراسر دنیا دارد.

به گزارش مرکز ارتباطات و اطلاع‌رسانی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، امروزه بسیاری از کشورها بر روی پروژه‌های بزرگ انیمیشن سرمایه‌گذاری کرده و حتی برای ساخت بعضی از پروژه‌ها سال‌ها زمان صرف می‌کنند. این صنعت هم به لحاظ سودآوری و هم از نظر پتانسیل‌هایی که در حوزه فرهنگ دارد، توانسته است جای خود را به خوبی در بین صنایع خلاق باز کند.
ازآنجایی‌که سرمایه‌گذاری در صنعت انیمیشن برخلاف بسیاری از صنایع دیگر نیاز به سرمایه‌گذاری هنگفت اولیه ندارد، یکی از بهترین فرصت‌های سرمایه‌گذاری برای کشورهای جهان محسوب می‌شود. در این مقاله قصد داریم به جایگاه انیمیشن به‌عنوان یک صنعت خلاق در دنیا بپردازیم و از جنبه‌های گوناگون آن را بررسی کنیم.
دقیقاً مشخص نیست که اولین بار انیمیشن توسط چه کسی اختراع شد، زیرا اولین پروژه‌های انیمیشن در چند مکان متفاوت و توسط اشخاص متفاوت به صورت همزمان ساخته شده‌اند. به طور واضح می‌توان گفت که حیات فنّاوری انیمیشن از دهه ۱ آغاز شد و رفته‌رفته در گذر زمان تکامل پیدا کرد.
صنعت انیمیشن که در فارسی به آن پویانمایی هم گفته می‌شود، در گذشته بیشتر با روش‌های سنتی مانند رتوسکوپی، استاپ موشن، انیمیشن‌های عروسکی تولید می‌شد؛ اما امروزه با توسعه نرم‌افزارهای قدرتمند رایانه‌ای، معمولاً پروژه‌ها توسط رایانه طراحی و ساخته می‌شوند. در روش رایانه‌ای، دیگر از دردسرهای روش‌های سنتی خبری نیست و همه‌چیز در کامپیوتر شروع و تمام می‌شود.
اگرچه انیمیشن‌ها غالباً به‌عنوان نوعی از آثار هنری شناخته می‌شوند که قابلیت‌های تاثیرگذاری فرهنگی نیز دارند، اما همه‌چیز به بعد فرهنگی آنها محدود نمی‌شود؛ استفاده از کلمه «صنعت» در کنار کلمه «انیمیشن» نشان‌دهنده آن است که این رشته می‌تواند یکی از منابع مهم درآمدی برای کشورهای سازنده به حساب بیاید.
در حال حاضر انیمیشن در کشورهای اروپایی و همچنین کشورهای امریکای شمالی  رونق فراوانی دارد و یکی از مهم‌ترین راه‌های افزایش درآمد این کشورها محسوب می‌شود؛ به‌طوری‌که می‌توان گفت بیش از ۹۰ درصد از سرمایه‌گذاری صنعت انیمیشن جهان توسط این کشورها صورت می‌پذیرد. از چند دهه پیش کشورهای غربی با هدف کاهش هزینه نیروی انسانی استودیوهای بزرگ انیمیشن سازی را در برخی کشورهای آسیایی مانند ژاپن، کره جنوبی، تایوان، چین، فیلیپین، مالزی، سنگاپور و هند راه‌اندازی کرده‌اند.
کشورهای اروپایی و آمریکا به دلیل کمتر بودن هزینه ساخت انیمیشن در آسیا، برنامه‌ریزی اولیه پروژه‌های خود را در شرکت‌های غربی انجام داده و به اصطلاح مراحل پیش‌تولید را در آنجا اجرا می‌کنند. پس‌ازآن این پروژه‌ها برای ساخت به استودیوهای آسیایی ارسال  می‌شوند تا در آنجا به هزینه کمتر به سرانجام برسند.
انیمیشن و پویایی اقتصاد جهان
در حال حاضر گردش سرمایه مربوط به حوزه صنعت خلاق انیمیشن حدود ۲۵۰ میلیارد دلار در جهان است که به فعالیت‌های کشورهای ژاپن، آمریکا، کانادا چین، کره جنوبی، هند و چند کشور دیگر اختصاص دارد. کشور ژاپن با داشتن ۵۰ درصد از حجم گردش سرمایه در رتبه اول انیمیشن سازی دنیا قرار دارد و پس‌ازآن آمریکا با ۴۰ درصد جایگاه دوم را به خود اختصاص داده است.
انیمیشن‌های معروفی همانند مجموعه عصر یخبندان، دانشگاه هیولاها، ماداگاسکار، مجموعه شرک و شیرشاه از جمله پرفروش‌ترین انیمیشن‌های جهان محسوب می‌شوند که توانسته‌اند فروش‌های  میلیاردی را به خود اختصاص دهند. در بازه زمانی بین سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۳ پنجاه فیلم انیمیشن پرفروش تولید شده که در مجموع رقمی بالغ بر ۳۰ میلیارد دلار را به خود اختصاص داده‌اند.
در حال حاضر نیز علاوه بر برگزاری جشنواره‌های بین‌المللی اختصاصی انیمیشن، هر ساله چندین اثر انیمیشن نیز در بین آثار برگزیده جشنواره‌های بزرگ سینمایی به چشم می‌خورند که به آثار منتخب جوایز جهانی سینمایی تعلق می‌گیرد. در حال حاضر کمپانی‌های بزرگی در حوزه ساخت انیمیشن در سطح دنیا فعالیت می‌کنند که از جمله موفق‌ترین آنها می‌توان به پیکسار، والت دیزنی پیکچرز، دریم ورکس، آی آل ام، وتا دیجیتال و سونی پیکچرز اشاره کرد.
پیکسار به عنوان موفق‌ترین کمپانی انیمیشن‌سازی در جهان در طول ۲۰ سال سابقه خود حدود ۱۰ میلیارد دلار از طریق ساخت انیمیشن درآمد کسب کرده است که در مقایسه با سایر صنایع خلاق رقم قابل‌توجهی به شمار می‌رود. والت دیزنی پیکچرز نیز یکی از زیرمجموعه‌های کمپانی والت دیزنی است که در حیطه ساخت انیمیشن فعالیت می‌کند و سالانه حدود ۴ میلیارد دلار درآمد دارد.

صنعت انیمیشن را می‌توان یکی از صنایع خلاقی دانست که به‌هیچ‌وجه اشباع نخواهد شد؛ زیرا یک بعد این صنعت خلاق مانند تمام صنایع خلاق دیگر، فرهنگ است و فرهنگ، موضوعی نیست که بتوان آن را به زمان یا مکانی خاص  محدود کرد. تنوع فرهنگ‌ها در سطح جهان مقدمه‌ای برای تنوع ایده‌ها بوده که این مسئله خود بر رونق انیمیشن تاثیر زیادی گذاشته است.
خاصیت زایایی فرهنگ به نوعی سبب تنوع در ساخت انیمیشن نیز گردیده و آن را تبدیل به یکی از جذابیت‌های زندگی انسان امروزی کرده است. توسعه صنعت انیمیشن و تولد نسل‌های جدیدتر، انیمیشن سه‌بعدی و چهار بعدی، نشان از استقبال گسترده عموم مردم جهان دارد.
اگر تا دیروز عمده مخاطبان کارتون‌ها و پویانمایی‌ها رده‌های سنی کودکان و نوجوانان بودند، امروزه بزرگ‌سالان نیز در ردیف مخاطبان اصلی این محصولات قرار دارند و گزاف نیست اگر بگوییم که بخش زیادی از انیمیشن‌های تولیدی اصولاً برای مخاطب بزرگسال ساخته می‌شوند. مجموعه این عوامل دست‌به‌دست هم داده تا صنعت انیمیشن با صنعت فیلم‌سازی به‌صورت پایاپای رقابت کرده و جایگاه مهمی را در صنعت هنر از آنِ خود کند.
با توجه به مسائلی که در بالا توضیح داده شد، می‌توان دریافت که صنعت خلاق انیمیشن از ظرفیت بسیار خوبی برای درآمدزایی برخوردار است. این مسئله به‌ویژه با درنظر گرفتن رشد تک‌بعدی این صنعت در تعداد اندکی از کشورهای جهان اهمیت ویژه می‌یابد؛ البته وجود غول‌های انیمیشن سازی در دنیا رقابت را کمی سخت کرده است، اما بالا بودن آمار تقاضا و تنوع ایده‌های قابل‌پردازش، از عواملی هستند که می‌توانند ورود سایر کشورها را به این حوزه تسهیل کنند.
ستاد توسعه فناوری‌های نرم و هویت ساز معاونت علمی در راستای گسترش فناوری‌های نرم و فرنگی که صنعت انیمیشن نیز از جمله زیرشاخه‌های آن محسوب می‌شود، در این معاونت فعالیت می‌کند.
پایان پیام/۲۹