چهارمین همایش بین المللی شمس و مولانا به کوشش پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و تولیت شمس تبریزی روزهای ۶و۷ شهریور۱۳۹۷ در استان آذربایجان، شهرستان خوی برگزار شد.

گزارش دبیر علمی همایش، دکتر حیاتی، به شرح زیر است:
موسسه تولیت شمس تبریزی از سال ۱۳۹۴ برگزاری همایش‏‏های سالانه را با عنوان «شمس تبریزی» آغاز کرد و از سال ۱۳۹۵به بعد، درپی انعقاد تفاهم‏نامه با پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، عنوان «شمس و مولانا» را برگزید. دبیرخانه علمی همایش در پژوهشگاه تشکیل شد و دستاورد نخستین همکاری، «سومین همایش بین‏ المللی شمس و مولانا» بود که در مهر ماه ۱۳۹۶ برگزار شد. نوشتار پیش رو، از «چهارمین همایش بین ‏المللی شمس و مولانا» نشان دارد که به کوشش پژوهشگاه و تولیت در ۶و۷ شهریورماه ۱۳۹۷ برگزار شد.

دبیرخانه علمی همایش در پژوهشکده زبان و ادبیاتِ پژوهشگاه از نیمه اردیبهشت ماه ۱۳۹۷ فعالیت خود را آغاز و در نخستین گام، انجمن‏های علمی ادبی و سایر دانشگاه‏ها و پژوهشگاه‏ها را به همکاری دعوت کرد. طی مکاتبه فیمابین رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با نهادهای دیگر، مقرر شد «انجمن علمی نقد ادبی ایران»، «انجمن علمی زبان و ادبیات فارسی»، «انجمن علمی ترویج زبان و ادب فارسی»، «اتحادیه انجمن‏های علمی، آموزشی معلمان زبان و ادبیات فارسی» و «دانشگاه الزهراء» در سه زمینه مشارکت داشته باشند؛ جذب مقالات قابل پذیرش در مجموعه مقالات همایش؛ داوری مقالات؛ و در صورت امکان، اختصاص یک شماره از نشریه علمی- پژوهشی خود به مقالات برگزیده همایش. دبیرخانه نیز متعهد شد نام و نشان انجمن‏ها و دانشگاه‏های همکار را در همه منشورات همایش درج و رئیس هریک از انجمن‏ها را به کمیته علمی دعوت کند.
در اقدامی همزمان، دبیر همایش فهرست پیشنهادی کمیته علمی را به رئیس پژوهشگاه تحویل داد و درخواست معرفی دو نماینده را نیز به قائم مقام مدیر عامل تولیت ارائه کرد. در نهایت، حکم اعضای کمیته علمی همایش که نام شان در مقدمه این مجموعه آمده است، ابلاغ شد.
اعضای کمیته علمی عبارتند از: دکتر شهرام پازوکی ؛ دکتر تقی پورنامداریان؛ دکتر فرانک جهانگرد؛ دکتر مریم حسینی؛ دکتر ابوالقاسم رادفر؛ دکتر مریم شریف نسب؛ دکتر علیرضا شعبانلو؛ دکتر مریم عاملی رضایی؛ دکتر غلامحسین غلامحسین‏زاده؛ دکتر حسینعلی قبادی؛ دکتر علی اکبر کمالی نهاد؛ دکتر باقر محسنی؛ دکتر یوسف محمدنژاد، دکتر محبوب مهدویان؛ دکتر محمدعلی موحد؛ دکتر علی اصغر میرباقری فرد؛ دکتر محمد نجاری و دکتر محمد هاتفی.

همگام با تشکیل کمیته علمی، درخواست راه‏ اندازی سامانه چهارمین همایش بین المللی شمس و مولانا به معاونت اداری، مالی و مدیریت منابع پژوهشگاه ارسال و سامانه تا پایان اردیبهشت‏ماه راه‏اندازی شد و درباره عنوان، محورها، شیوه دریافت و داوری مقالات، شیوه نگارش و ارسال مقاله و سایر برنامه‏های علمی همایش اطلاع‏رسانی شد.
در نخستین جلسه کمیته علمی، مطالب سامانه بازبینی شد و افزون بر اعمال اصلاحات پیشنهادی استادان، ترجمه انگلیسی سامانه نیز انجام پذیرفت. در دومین جلسه نیز گزارش تعداد مقالات جذب شده از سوی انجمن‏ها و دانشگاه‏ها ارائه و پیشنهادهایی درباره سفارش مقاله به برخی از مولوی‏پژوهان دانشگاهی مطرح شد.
در بازه زمانی‏ ای که به دریافت مقالات اختصاص داده شده بود، پیش‏ نشست همایش با عنوان «شعر مولانا، عرصه تقابل‏ها» در ۱۷تیرماه ۱۳۹۷ در پژوهشگاه برگزار و ۵سخنرانی ارائه شد.
پایان تیرماه که به‏ عنوان مهلت نهایی دریافت مقاله اعلام شده بود با تماس‏ های پی‏ درپی پژوهشگران تمدید شد. در نهایت، بیش از۱۰۰ مقاله در اختیار دبیرخانه قرار گرفت و به سبب تنگنای زمانی، نتایج داوری که ازطریق سامانه دریافت شده بود، ساماندهی شد و در تاریخ ۱۳ مرداد، ۹ داور در پژوهشگاه حضور یافتند و مقالات باقی‏مانده را داوری کردند. نتایج داوری مقالات در موارد زیر دسته‏ بندی شده است:
 مقالاتی که برای بررسی در مجلات علمی- پژوهشی پذیرفته شدند؛
 مقالاتی که برای چاپ در مجموعه مقالات پذیرفته شدند و قابل ارائه در همایش بودند؛
 مقالاتی که برای چاپ در مجموعه مقالات پذیرفته شدند؛
 مقالاتی که برای چاپ در چکیده مقالات پذیرفته شدند؛
 مقالاتی که مورد پذیرش قرار نگرفتند.
مقالاتی که داوران برای بررسی در مجلات علمی-پژوهشی مناسب دانستند، به مدیر مسئول یا سردبیر مجله ‏های «ادبیات عرفانی»، «پژوهش‏های ادبی» و «گوهر گویا» ارسال شد و در سامانه نیز اطلاع ‏رسانی صورت گرفت. پس از اخذ نتایج داوری مقالات در نشریه ‏های مذکور، مقالاتی که پذیرش نگرفتند به فهرست مقالات مناسب برای ارائه یا چاپ در مجموعه مقالات همایش منتقل شدند. گزارش نهایی این فرایند به شرح زیر است:
 ۱۰مقاله برای انتشار در مجلات علمی- پژوهشی پذیرفته شدند؛
 ۱۶مقاله برای چاپ در مجموعه مقالات پذیرفته شدند و قابل ارائه در همایش بودند؛
 ۳۸مقاله برای چاپ در مجموعه مقالات پذیرفته شدند؛
 ۱۷مقاله برای چاپ در چکیده مقالات پذیرفته شدند؛
 ۱۲مقاله مورد پذیرش قرار نگرفتند.

در پایان قابل ذکر است، دکتر عیسی العاکوب، عضو فرهنگستان زبان عربی دمشق و استاد تمام بلاغت و نقد در دانشگاه حلب؛ و پروفسور دکتر محمود ارول قلیچ، استاد دانشگاه مرمره استانبول سخنرانان بخش بین ‏الملل همایش بودند.

شهریور ۱۳۹۷
پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
دبیرخانه علمی همایش- پژوهشکده زبان و ادبیات