کاوش های نجات بخشی باستان شناختی کم سابقه است
.
به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری ، لاله روح انگیز سرپرست هیات کاوش امروز سه شنبه با اعلام این خبر ملاک و زیربنای توسعه و پیشرفت اقتصادی در هر کشور را تهیه زیر ساخت های لازم مانند راه، تولید انرژی، مدیریت منابع آب های سطحی و.... دانست و گفت : در این راستا طی چند سال اخیر طرح های بزرگی اجرا شده است.به گفته روح انگیز، افزایش جمعیت و گسترش بافت شهر این ضرورت را ایجاد کرده تا برای دسترسی بهتر به شهرهای شرقی مانند ورامین، پیشوا و استان سمنان و همچنین کاهش ترافیک و تصادفات جاده ای، کمربندی جدیدی در حاشیه جنوبی قرچک ساخته شود .
او افزود :تپه قلعه پوئینک که در مسیر اصلی کمربندی تازه ساخت واقع شده به شماره ۱۵۷۷۳ مورخ ۰۸/۰۵/۱۳۸۵ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
این باستان شناس تصریح کرد : به منظور تعیین وضعیت ادامه طرح ساخت کمربندی جنوبی شهرستان قرچک ،کاوش در این محوطه با مجوز ریاست پژوهشگاه میراث فرهنگی،صنایع دستی و گردشگری به مدت ۹۴ روز با حمایت مالی شهرداری شهرستان قرچک محقق شد .
بنایی منفرد با مصالح خشت
سرپرست هیات کاوش اظهار داشت : تپه قلعه پوئینک بقایای برجای مانده از بنایی منفرد با مصالح خشت و چینه است که علیرغم آسیب های وارده و تخریب های صورت گرفته در آن، حجم زیادی از آن برجای مانده است.
او افزود :تپه قلعه پوئینک بقایای ساختار معماری خشتی- چینه ای با سطح قاعده مربع و جهت گسترش و کشیدگی شمال شرقی- جنوب غربی یا شمال غربی- جنوب شرقی است که در میان اراضی پست و هموار شهرستان قرچک (در حال حاضر در مجاورت بافت مسکونی و مسیر راه آهن)، قرار گرفته.
وی با بیان اینکه قلعه پوئینک با سطح قاعده مربع و به ابعاد ۳۰×۳۰متر در حال حاضر دارای دیوارهای بیرونی به ارتفاع حدود ۹.۰۰متر، از جنس چینه و خشت است تصریح کرد: این بنا در راستای طولی شمال غربی- جنوب شرقی ایجاد شده و دیوارهای ضلع شرقی و غربی نسبتا سالم و دیوارهای شمالی و جنوبی فروریخته است.
او گفت : دیوارهای بیرونی بنا در بخش هایی توسط حفاران غیرمجاز تخریب شده است.
وی افزود :براساس شواهد موجود و باتوجه به نتایج کاوش این بنا دارای یک راه وردی در ضلع جنوبی بوده و از سه ضلع دیگر با دیوارهای مرتفع و قطور محصور شده است.
او با اشاره به اینکه دیوارهای بیرونی از مصالح چینه به عرض حدود ۳.۰۰متر بنا شده اظهار داشت :به موازات دیوارهای بیرونی، در داخل بنا دیوارهای خشتی با خشت هایی در ابعاد ۴۲×۴۲×۱۰سانتی متر و دیوارهای داخلی به موازات دیوارهای بیرونی به تعداد تقریبی ۱۰ رج برسطح دیوار چینه ای ایجاد شده است.
به گفته روح انگیز ، بنای قلعه در چهار جهت اصلی دارای چهار برج تُوپُر از مصالح چینه است.
سرپرست هیات کاوش با اشاره به اینکه در نتیجه کاوش به طور کلی سه لایه فرهنگی و سه فاز معماری به صورت فشرده و منسجم مورد مطالعه و خواناسازی قرار گرفت خاطر نشان کرد که معماری فاز دو و سه در یک لایه فرهنگی قرار می گیرد.
مطالعه ۳لایه فرهنگی
وی با بیان این نکته که به طور کلی در نتیجه کاوش تپه قلعه پوئینک سه لایه فرهنگی قابل شناسایی است که سه فاز معماری را دربرمی گیرد افزود: فاز نخست معماری در فوقانی ترین سطح معرف دوره تیموری و صفوی است که به دلیل آسیب های وارد بر آن و حجم محدود بقایای معماری چندان قابل بازسازی و شناسایی نیست.
به گفته او ، معماری فاز دوم باتوجه به مواد فرهنگی موجود معرف اواخر دوره سلجوقی و ایلخانی است و با یک فاصله زمانی طولانی، فاز سوم معماری معرف اوایل دوره سلجوقی است که بنای اصلی قلعه را شامل می شود.
سرپرست هیات کاوش گفت : در زیر فاز سوم معماری حجم گسترده و ضخیمی از یک لایه منسجم و به هم فشرده قابل بازخوانی است که به عنوان بستر و پی سازی بنای اصلی قلعه در نظر گرفته شده و مواد فرهنگی آن معرف دوره تاریخی است.
بنایی از قرون میانه اسلامی
این باستان شناس افزود : با توجه به بافت معماری خشتی- چینه ای و مواد فرهنگی سطحی و حاشیه ای تپه قلعه پوئینک، به نظرر می رسد که این اثر معرف بنایی از قرون میانه اسلامی است که تا اوایل قرون متاخر فعال بوده است.
روح انگیز اظهار داشت : قطعات سفالی معرف دوره سلجوقی، تیموری، صفوی و قاجار از جمله مواد فرهنگی قابل تاریخ گذاری نسبی اند که در سطح و حاشیه اثر قابل مشاهده است.
او گفت :البته در میان بقایای فرهنگی سطحی شواهدی از دوران تاریخی نیز قابل مشاهده بوده و مطالعه لایه های زیرین اثر مستلزم ادامه کاوش های باستان شناختی و لایه شناختی است.
مجوز فصل اول کاوش نجات بخشی در تپه قلعه پوئینک توسط ریاست پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری صادر شده است .