عمومی | پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری

نگاه صرفا اقتصادی در برنامه های توسعه کشور کارایی ندارد

.

به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، حسین آرامی، عضو شورای سیاست گذاری و رییس پنل میراث فرهنگی، توسعه پایدار و آمایش سرزمین این مطلب را در دومین پیش نشست همایش میراث فرهنگی و توسعه پایدار مطرح کرد.
آرامی گفت: برنامه های توسعه در ایران  (اعم از ۸ برنامه عمرانی قبل از انقلاب و ۶ برنامه توسعه ای بعد از انقلاب ) هرچند گاه در عنوان فرهنگی و اجتماعی هم بوده اند اما در عمل همه انها برنامه های اقتصادی بودند.
او در توضیح دلیل این امر گفت: چون شاخص های اصلی تعیین کننده برنامه ها اقتصادی هستند و از سوی دیگر در ارزیابی نیز از شاخص های اقتصادی استفاده می شود و همچنین عملکرد هم براساس دیدگاه اقتصادی است.
به گفته وی، در برنامه ششم توسعه تلاش شد در این وضعیت تغییری ایجاد شود و در هدفگذاری های برنامه علاوه بر شاخص اقتصادی، شاخص های اجتماعی نیز تعریف شود ولی هنوز هم اصل و استخوان بندی برنامه های توسعه بر مبنای شاخص های اقتصادی است.
آرامی با اشاره به این نکته که جامعه شناس ها و افرادی که در حوزه علوم انسانی (به جز اقتصاد) دانش و تجربه داشته اند کمتر به سبد تولید برنامه راه یافته اند، گفت: این در حالی است که حتی اقتصاد هم صرفا با نگاه اقتصادی نمی تواند کارایی لازم را داشته باشد.
او گفت: رویکرد توسعه پایدار ماحصل تجربه دنیا در حوزه برنامه ریزی بود و  در نشست استکهلم به این نتیجه رسیده شد که حتما باید مباحث زیست محیطی و مباحثی که انسان را علاوه بر اقتصاد رشد متاثر می کند توجه بیشتری شود و در سال های اخیر بحث فرهنگ نیز مورد توجه قرار گرفته است.
وی یکی از بهترین مولفه ها، بسترها و زمینه های توسعه پایدار را توجه به میراث دانست که دارای ابعاد مختلفی است.
آرامی افزود: انسان های توسعه یافته قرار نیست انسان های بی هویتی باشند و یکی از خروجی های اصلی هویت یابی ، اعتماد به نفس است.
وی نخستین ویژگی جامعه توسعه یافته را اعتماد به نفس دانست و گفت: میراث مهمترین بستری است که به بروز اعتماد به نفس و تکمیل و ارتقا آن کمک می کند.
او در پایان تاکید کرد: یکی از رسالت های آمایش این است که به همه قابلیت های سرزمین توجه کند.

اگر توسعه در امتداد تاریخ باشد، پایدار خواهد بود
در ادامه نشست هادی جعفری نژاد، سرپرست امور فرهنگ، گردشگری و ورزش سازمان برنامه و بودجه کشور گفت: وقتی بحث میراث فرهنگی و توسعه مطرح می شود شاید در ابتدا دو مقوله مقابل هم به نظر بیاید و به توسعه به عنوان عاملی برای تخریب میراث و به میراث به عنوان مانعی برای توسعه نگریسته شود.
او گفت: این همایش به دنبال این است که تفکر سنتی مبنی بر در مقابل هم بودن میراث و توسعه را از بین ببرد.
وی با اشاره به تعاریف متعدد از توسعه پایدار گفت: یکی از این تعاریف می تواند این باشد که توسعه ای پایدار خواهد بود که مبتنی بر میراث باشد و اگر توسعه بر پایه های  میراثی و مبتنی بر تاریخ و در امتداد ان باشد توسعه پایدار و ماندگار خواهد بود.
او با تاکید بر لزوم حفظ منابع آبی، به نحوه نگهداری از این آب در گذشته و امروز اشاره کرد و ضمن مقایسه آنها گفت: پیشینیان برای حفاظت از آب در سرزمین گرم و خشک ایران، روش هایی داشتند که شاید اگر توسعه ما در امتداد و مبتنی بر آن روش ها اتفاق می افتاد امروز کم آبی کمتری داشتیم.

غفلت از سابقه طولانی زیست
سعید امیریان، مسئول دبیرخانه دائمی همایش نیز در سخنانی گفت: تغییرات آب و هوایی در سطح دنیا و گرمایش زمین نشان می دهد که بشر راه هایی را به اشتباه رفته و به خودش غره شده است.
او افزود: بشر تقریبا توانست به همه چیز به جز طبیعت غالب شود، تعداد زیادی از حیوانات را منقرض و جنگل های بسیاری را نابود کرد اما هنوز نتوانسته در کلیت طبیعت تصرف کند.
او با اشاره به تمرکز افزایش بشر بر قدرت گفت: امروز بشر به جایی رسیده است که باید به ایده کنترل قدرت بیاندیشد.
امیریان افزود: گاهی داشتن تکنولوژِی باعث شد ما از سابقه زیست طولانی بشر در این سرزمین غافل بمانیم و به گذشته خود نگاه نکنیم، این در حالی است که بی توجهی به دانش ضمنی که در نتیجه زیستن در این سرزمین به دست آمده، آسیب های بزرگی از جمله خشکی دریاچه ارومیه و زاینده رود را به وجود آورده است.
وی با بیان این نکته که چنین مشکلاتی در همه دنیا وجود دارند گفت: با این حال به نظر می رسد این اتفاقات در ایران شدیدتر است.
امیریان گفت: اصلی ترین هدف از برگزاری همایش میراث فرهنگی و توسعه پایدار این است که بگوییم در ایران یک دانش ضمنی وجود دارد که در میراث فرهنگی به آن «اهلیت ایرانی» گفته می شود.
مسئول دبیرخانه دائمی همایش میراث فرهنگی و توسعه پایدار در پایان و در توضیح «اهلیت ایرانی» گفت: اهلیت ایرانی همیشه تلاش کرده که زندگی پایدار را ایجاد کند و ایرانی ها در این زمینه خیلی موفق بوده اند.