عمومی | پژوهشگاه فضایی ایران

بلندپروازی فضایی امارات؛ پیشرفت یا تلاش برای تغییر چهره

امارات اغلب در طرح‌ها و برنامه‌های خود دنباله ‌رو عربستان است . با ورود ریاض به عرصه رقابت‌های فضایی، ابوظبی نیز درصدد توسعه برنامه‌های فضایی خود برآمده است . مرکز فضایی 'محمد بن راشد' که در سال ۲۰۰۶ میلادی برای انجام برنامه فضایی ملی امارات تاسیس شد، نقش مهمی در برنامه های امارات برای حضور در فضا دارد.

این مرکز قرار است تولید و کنترل ماهواره‌های سنجش از دور زمین را بر عهده داشته و تصاویر و خدمات فضایی را به مصرف کنندگان در سراسر جهان ارائه دهد.

مقامات اماراتی می گویند: این مرکز قصد دارد در سال ۲۰۲۱ یک کاوشگر برای جمع آوری اطلاعات علمی در مورد 'سیاره سرخ'، به مریخ بفرستد. مرکز فوق همچنین در چارچوب برنامه های ملی فضایی، مسئول برگزاری 'ماموریت مریخی' محسوب می شود.

همچنین این مرکز قصد دارد شهرک مفهومی 'مریخ ۲۱۱۷ ' را برای درک شرایط مهاجرت و زندگی انسان در این سیاره ایجاد کند. اولین مرحله اجرای این برنامه از سال ۲۰۲۰ با پایه گذاری شهر علمی مریخ آغاز خواهد شد.

** امضای قرارداد همکاری با ناسا
دولت امارات اول مرداد ماه امسال رسما اعلام کرد که توافقنامه ای را با سازمان فضایی آمریکا (ناسا) به منظور عملیاتی کردن سفرهای فضایی به امضا رسانده است.

'جیم بریدنشتاین' مدیر 'ناسا'، خبر این همکاری مشترک را که قرارداد آن به امضای 'محمد الاحبابی' مدیر سازمان فضایی امارات نیز رسیده را از طریق توییتی در حساب کاربری خود رسانه ای کرد.

با اینکه هنوز اطلاعات زیادی درباره این همکاری مشترک منتشر نشده، اما به نظر می رسد در اولویت قرار دادن فضانوردان اماراتی یکی از اصلی ترین اهداف قرارداد باشد.

بر اساس گزارش های منتشر شده، سازمان فضایی امارات در حال حاضر به دنبال تشکیل اولین گروه از فضانوردان حرفه ای خود است. رسانه ها خبر داده اند که این سازمان توانسته تا کنون منتخبان خود را به ۹ نفر کاهش دهد که همگی آنها در شرایط تمرین و آموزش قرار دارند.

از این گروه ۹ نفره قرار است چهار نفر به عنوان اولین گروه فضانوردان اماراتی معرفی شوند و پس از آن اولین حضور شهروندان امارات در فضا در آوریل سال ۲۰۱۹ و با حضور در ایستگاه فضایی بین المللی رخ خواهد داد. قرارداد ارسال این فضانوردان به ایستگاه فضایی بین المللی نیز بین سازمان فضایی امارات و سازمان فضایی روسیه بسته شده است.

ناسا و امارات پیش از این در سال ۲۰۱۶ نیز قرارداد همکاری مشترکی را برای پیشبرد تحقیقات هوافضا به امضا رسانده بودند، اما قرارداد همکاری جدید به صورت مستقیم ارسال فضانورد به فضا را دنبال می کند و گام بلندتری برای این کشور به حساب می آید.

ظاهرا امارات تصمیم دارد در جهت گسترش فعالیت‌های فضایی، بعد از فعال شدن فضاپیمای خصوصی آمریکایی، شهروندان خود را با استفاده از آنها نیز به ایستگاه فضایی بین‌المللی بفرستد و حتی برخی خبرها حاکیست که این سفرها در آینده به طور اختصاصی با 'سایوز' یا سفینه‌های آمریکایی و در 'ماژول' اختصاصی امارات صورت خواهد گرفت.

** همکاری با روسیه
'دیمیتری راگوزین' رئیس 'سازمان فضایی روسیه' (روس کاسموس) اواسط مرداد ماه امسال طی یک مصاحبه مطبوعاتی به نکات تازه‌ای از قرارداد همکاری این سازمان و مرکز فضایی امارات اشاره کرد که کارشناسان فضایی را شگفت‌زده کرد.
این مقام روس از جزییات برنامه همکاری این سازمان با مرکز فضایی امارات و فرستادن فضانوردان اماراتی به ایستگاه فضایی بین‌المللی سخن و با اشاره پرواز کوتاه مدت فضانورد اماراتی در آوریل سال ۲۰۱۸ گفت که پرواز کوتاه مدت این فضانوردان، آغاز یک همکاری طولانی برای همکاری‌های درازمدت در ایستگاه فضایی بین‌المللی است.

راگوزین در جمع خبرنگاران به ماموریت‌های طولانی‌مدت فضانوردان امارات به ایستگاه فضایی بین‌المللی اشاره کرد و گفت: پرواز کوتاه‌مدتی که در ماه آوریل انجام شد، گام نخست بود و با توجه به نتایج این سفر، گام بعدی، یک پرواز فضایی طولانی خواهد بود.

وی همچنین به علاقه بسیار زیاد امارات به همه مسائل مربوط به فناوری پیشرفته اشاره کرد.

پیش از این 'روس کاسموس' از حضور هیات نمایندگی امارات، متشکل از نمایندگان مرکز فضایی محمد بن راشد و ۹ نامزد برای پرواز به فضا خبر داد که با هدف معاینات پزشکی و انتخاب دو نفر از میان این ۹ نفر، برای یک پرواز به روسیه آمده‌اند.

دو اماراتی منتخب از اواخر همین ماه آموزش خود را شروع می‌کنند تا یکی از آنها در ماه آوریل ۲۰۱۹ به ایستگاه فضایی بین‌المللی پرواز کند. نکته جالب توجه آن که آموزش فضانوردان به طور معمول باید دو سال طول بکشد و آنچه اعلام شده، نشان می‌دهد امارات برای این سفر خیلی عجله دارد.

خبرهای غیر رسمی گویای آن است که روسیه و امارات همچنان در نظر دارند، این همکاری را ادامه دهند و احتمال پروازهای منظم فضانوردان اماراتی به ایستگاه فضایی بین‌المللی با سفینه 'سایوز' بعد از سال ۲۰۲۰ وجود دارد. توافقنامه فعلی، پروازی ۱۰ روزه را شامل می‌شود، اما مذاکرات برای یک سری پروازهای ۳۰ تا ۴۰ روزه ادامه دارد.

برخی خبرها حاکیست، با توجه به این که آمریکا به زودی صاحب سفینه با قابلیت حمل سرنشین خواهد شد و دیگر از سایوز استفاده نخواهد کرد، امکان فرستادن گردشگران فضایی و شهروندان کشورهای مختلف با ناو کیهانی 'سایوز' قطعی به نظر می‌رسد و روس‌ها از هم اکنون به دنبال مسافر برای سفینه خود هستند تا بتوانند مشکلات مالی توسعه و ادامه فعالیت‌ها در زمینه فناوری فضایی را حل کنند.

در حال حاضر شرکت فناوری فضایی 'انرگیا'، سالانه چهار پرواز سرنشین‌دار سه نفره به ایستگاه فضایی بین‌المللی دارد که جمعا شش صندلی آن به فضانوردان ناسا و هم‌پیمانانش فروخته می‌شود و طبیعتا با فعال شدن سفینه‌های سرنشین‌دار آمریکا، روس‌ها باید به فکر مشتریان جدیدی باشند.

اما طبق بندی از قرارداد بین روس کاسموس و سازمان فضایی آمریکا (ناسا)، آمریکا به عنوان سرمایه‌گذار اصلی ایستگاه فضایی بین‌المللی، باید در مورد 'مسافران فضایی' به این ایستگاه رضایت داشته باشد و این بند از قرارداد، کار اعزام فضانورد به ایستگاه را برای روسیه دشوار می‌کند، زیرا نخواهد توانست هر مسافری یا تبعه هر کشوری را که برای سفر هزینه پرداخت می‌کند، به فضا ببرد.

البته به نظر می‌رسد با توجه به روابط خوب میان امارات و آمریکا این سختگیری شامل شهروندان اماراتی نخواهد بود.

منابع اماراتی هم جسته و گریخته درباره برنامه فضایی سرنشیندار این کشور خبرهایی را منتشر کرده‌اند که نشان می‌دهد فضانورد اماراتی در آوریل ۲۰۱۹ در ناو کیهانی سایوز برای ماموریت ۱۰ روزه به ایستگاه پرواز خواهد کرد. شرایط توافق بین دو کشور، از جمله هزینه‌های مربوط به آموزش فضانوردان امارات و سفر نخستین تبعه این کشور به ایستگاه بین‌المللی فضایی افشا نشده است. آژانس فضایی امارات هم اکنون فرآیند انتخاب فضانورد این ماموریت را با جدیت دنبال می‌کند.

مرکز فضایی محمد بن راشد اهداف طرح فضاپیمای سرنشین‌دار امارات را با توجه به چشم انداز برنامه فضایی ملی، ایجاد اولین گروه فضانوردان اماراتی, فرستادن فضانوردان به فضا برای انجام ماموریت‌های علمی، ترویج فرهنگ تلاش علمی برای دادن الهام به نسل جوان، تثبیت موقعیت امارات به عنوان یک عضو شناخته شده بین‌المللی در پرواز فضایی انسان و حمایت از چشم انداز امارات از یک آینده اقتصادی مبتنی بر دانش اعلام کرد.

طبق برنامه اعلام شده تا پایان سال ۲۰۱۸ - فرآیند نهایی انتخاب - چهار نامزد به عنوان نخستین گروه فضانوردان اماراتی انجام می‌شوند و آموزش ابتدایی آغاز می‌شود که شامل یادگیری پایه‌ای رشته هایی مانند مهندسی فضایی و تحقیقات علمی است. همانطور که آموزش پایه پیشرفت می‌کند، فضانوردان در مورد فضای زندگی در ایستگاه بین‌المللی، سامانه‌های ایستگاه فضایی و نیز آماده سازی برای راهپیمایی در فضای آزاد کیهانی اطلاعات لازم را دریافت می کنند .

تمایل امارات برای ورود به عرصه صنایع و فناوری های فضایی فرصت مناسبی را برای کشورهایی چون آمریکا، چین و روسیه فراهم آورده تا از این بلندپروازی تبلیغاتی امارات کسب درآمد کنند.

زمینه سازی برای قبضه قدرت حتی پیش از مرگ 'شیخ خلیفه بن زاید آل نهیان' از طریق کسب حمایت‌های عمومی داخلی یکی دیگر از دلایل توسل محمد بن زاید به سرمایه‌گذاری‌های گوناگون در صنایع فضایی می‌باشد. چرا که توسعه این صنعت می‌تواند از نظر خبری و رسانه‌ای، برای ولیعهد جاه‌طلب بسیار کارآمد و مفید باشد.

بدون تردید امروزه دستیابی به فنآوری فضایی معیاری برای سنجش سطح پیشرفته بودن کشورها تبدیل شده، اما به نظر می‌رسد علاقه‌مند شدن کشورهای حاشیه خلیج‌فارس به فعالیت‌های فضایی همچون علاقه آن‌ها به فناوری و هنر بیشتر جنبه نمایشی دارد. همچنین ورود این عربستان و امارات به عرصه‌ فعالیت‌های فضایی هزینه‌های عمده‌ای دارد که تمامی این هزینه‌ها به جیب سازندگان و دارندگان صنعت فضایی یعنی آمریکا و دیگر کشورهای غربی و متحد آمریکا می‌رود.

کارشناسان می گویند : در حالی که تصور عمومی در رسانه‌ها و افکار عمومی از کشورهای عربی ثروتمند حاشیه خلیج فارس، جوامعی مرفه و مصرف‌گرا با تکیه بر صادرات زیاد نفت و گاز می‌باشد، انجام پروژه‌هایی نیازمند به فناوری های بسیار پیشرفته همچون صنایع فضایی از سوی این کشورها به نظر می‌رسد که بیشتر از آنکه بر مبنای نیاز و سطح دانش این کشورها باشد، برای تغییر چهره در عرصه جهانی صورت می گیرد.