فناوری نانو به ما امکان ساخت و طراحی موادی را می‌دهد که دارای خواص و خصوصیات جدید است. در واقع هدف نانوپزشکی ارائه امکانات به‌منظور شناخت و پیشگیری در مقیاسهای بنیادی است.

به گزارش مرکز ارتباطات و اطلاع‌رسانی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، فناوری نانو می‌تواند وضعیت سالمت نسلهای بعدی را متحول سازد. سه محدوده اصلی وجود دارد که فناوری نانو می‌تواند این انقلاب را ایجاد کند: تشخیص، درمان و پیشگیری که همیشه پیشگیری بهتر از درمان است.
دیدگاه آینده دستیابی به فناوریهایی است که در نهایت سامت بشر را تضمین کند. مقالهی حاضر گوشهای از کاربردهای فناوری نانو در پزشکی است. این مقاله سعی دارد فرصتهای تحقیقاتی در زمینه فناوری نانو در داروها را بیان کند.
البته این نکته نباید فراموش شود که اکثر نانوداروها در مراحل اولیه کاربرد هستند و باید موانع بسیاری از سر راه آنها برداشته شود که این کار ممکن است سال‌ها و یا چند دهه زمان ببرد.
پیشرفت‌های علم و فناوری در چند دهه‌ی اخیر در علومی مثل پزشکی و ژنتیک آن‌چنان خارق‌العاده بوده که به‌عنوان انقلابی در علم به شمار می‌آید.
در این راستا بشر به‌تدریج توانسته با آغاز دخالت در سطوح عمیق‌تر طبیعت، موادی را خلق کند که به طرز باورنکردنی کوچک هستند، این دیگر پیشرفت نیست، بلکه انقلابی در علم محسوب می‌شود.
فناوری نانو، فناوری کاربرد ذرات در ابعاد نانو ) یک میلیاردم متر(است که به ما امکان طراحی و ساخت مواد جدیدی را می‌دهد که دارای خواص و کاربردهای جدیدی است.
یکی از شاخه‌های علمی که از این فناوری بهره فراوان برده، علم پزشکی است که در ساخت ابزار پزشکی، تشخیص و درمان بیماری‌ها، ساخت دارو و حتی پیشگیری از آنها کاربرد دارد.

پیشگیری
بیشتر مراقبتهای بهداشتی بعد از اولین عفونت یا زخم و آسیب بافت‌ها صورت می‌گیرند. گاهی این آسیب جبران‌ناپذیر است و یک اثر همیشگی بر جای می‌گذارد.
برای مثال از دست دادن عملکرد قسمتی از بدن یا جای زخم و سوختگی مواردی هستند که اثر آنها همیشه می‌ماند. بنابراین، مهم‌ترین جنبه‌ی دارورسانی در ابعاد نانو در آینده، توانایی‌های آنها در پیشگیری از بیماری‌ها و جلوگیری از آسیب‌ها خواهد بود.
فناوری نانو در این امر از طریق نظارت موثرتر بر سالمت فردی اجازه می‌دهد که بیماری‌ها در مراحل ابتدایی کنترل شود و همچنین شناسایی سریع ساختار ژنتیکی بیمار به پزشک این اجازه را می‌دهد که دارویی اختصاصی برای آن بیمار تجویز کند.

پوشش‌های ضد میکروبی
پوشش‌های ضد میکروبی با کمک به کاهش پایداری و گسترش ویروسها، باکتری‌ها و قارچ‌ها می‌توانند منافع مهمی در محدوده‌ی مراقبت‌های بهداشتی دربرداشته باشند.
این قبیل پوشش‌ها به عنوان عواملی تکمیلی و نه به عنوان جایگزین برای فرآیندهای گندزدایی و ضدعفونی تجهیزات جراحی و سطوح عامل جراحی به حساب می‌آیند.
پوشش‌ها می‌توانند توانایی میکروبها در چسبیدن و رشد روی سطوحی که در تماس با بدن بیمار هستند را به حداقل برسانند.
این امر به‌طور فعال از طریق افزودن پوششهایی از قبیل نانوذرات نقره و دیاکسیدتیتانیوم که می‌توانند میکروب‌ها را به‌طور مستقیم از بین ببرند، امکانپذیر است.
نقره از مدت‌ها پیش به‌عنوان یک ماده ضد عفونی کننده مورد استفاده بوده است و امروز نانوذرات نقره بهترین مواد برای از بین بردن باکتری هستند.

معاینه
معاینه وضعیت سامت بیمار نه تنها در زمان استراحت بعد از عملهای جراحی و درمان مهم است، بلکه برای معاینه معمول نیز حائز اهمیت است.
آزمایشگاه روی تراشه اجازه می‌دهد که ده‌ها بلکه صدها زیستمولکول مختلف به سرعت اندازهگیری شوند و به پزشک اجازه می‌دهد تا در هر محلی که بیمار باشد، بدون خطر از دست دادن نمونه‌ها و انتظار چند روزه بیمار برای دریافت نتایج از آزمایشگاه، وضعیت او را معاینه کند.
در این صورت احتمال اشتباه در تشخیص، به دلیل ماندن یا خطای آمادهسازی نمونه‌ها در آزمایشگاه کاهش می‌یابد. این امر امکان انجام آزمایش در جاهای دور افتاده را نیز می‌دهد.

تشخیص بیماری
هر چه بیماری یا آسیب در بخشی از بدن زودتر تشخیص داده شود، درمان موفقیت‌آمیزتر می‌شود. پیشرفت آزمایشگرهای زیستی امکان شناسایی میکروبهای عامل بیماری را قبل از ظهور عامل بیماری ممکن می‌سازد.
با توجه به پیشرفت فناوری تصویری می‌توان به داخل بدن شخص نگاه کرد و با دقت بسیار زیادی، محل حضور سرطان و آسیب وارده به بافت‌های بدن و اندام‌ها را تعیین کرد.
با مراقبت‌های ویژه، مرحله بهبود بیمار با اطمینان مشخص می‌شود. این پیشرفت‌ها نه تنها کیفیت بهتری از زندگی را به ارمغان می‌آورد، بلکه به سرویس‌های مقرون‌به‌صرفه و موثر سالمت هم کمک می‌کند.

ابزار جدید انتقال
حصول اطمینان از اینکه دارو به بافت یا بخش مورد نظر بدن بیمار هدایت شود و همچنین اطمینان از میزان داروی استفاده شده، دو نمونه از مهم‌ترین مسائل پزشکی نوین هستند.
این امر به طور خاص برای درمان سرطان اهمیت دارد. چون داروهای شیمی‌درمانی برای سلول‌های عادی و سرطانی مانند سم عمل می‌کنند. فناوری نانو راهکارهایی را برای رفع این مشکلات پیشنهاد می‌کند.
برای مثال پوشاندن دارو با مولکول‌های مختلف می‌تواند به آن اجازه دهد خیلی آسان‌تر به غشاهای سلولی وارد شود و حتی دارو را به بافت یا عضوی خاص برساند.
علاوه بر این ابزارهای جدیدی مثل IMED ،حفره‌هایی با ابعاد نانو دارند که با تغییر در اندازه، رهایش داروهایی مثل انسولین را کنترل می‌کنند. این ابزار را می‌توان در بدن قرارداد و در طول هفته به آن اجازه رهایش داد، به این ترتیب نیازی به تزریقات منظم هفتگی نیست.
پایان پیام/۲۹