عمومی | مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی

عدم تاب‌آوری بسیاری از سازه‌های موجود در کشور در برابر آتش/ استخراج مشکلات فنی ناوگان اتوبوس‌های مسافربری اسکانیا با نصب سامانه FMS

دکتر شکرچی‌زاده: عدم تاب‌آوری کلان‌شهرها و بویژه تهران در برابر آتش یکی از ضعف‌های مهم امروز کشور است و بسیاری از سازه‌های موجود در کشور تاب‌آوری لازم را در برابر آتش ندارند.
دکتر شکرچی‌زاده رئیس مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی با بیان اینکه تا قبل از حادثه پلاسکو به موضوع آتش در ساختمان‌ها توجه نمی‌شد، گفت: علاوه بر آن نسبت به ایمنی جاده‌ها و ایمنی وسایل نقلیه در برابر آتش کم توجهی شده است که این امر منجر به عدم توسعه یافتگی حمل و نقل جاده‌ای در کشور شده است.
دکتر شکرچی‌زاده امروز در سمینار ایمنی اتوبوس‌ها در برابر آتش با اشاره به مقوله ایمنی ابنیه‌ها،‌ ساختمان‌ها و حمل و نقل جاده‌ای در برابر آتش، افزود: به دلیل اهمیت این مقوله، آزمایشگاه آتش در این مرکز راه‌اندازی شد تا بر اساس مطالعات انجام شده برای اقلام مورد مصرف در ساختمان‌ها و حمل و نقل جاده‌ای، گواهینامه ایمنی در برابر آتش صادر شود.
وی ویرایش مبحث سوم مقررات ملی ساختمان را از جمله ضوابط قانونی در خصوص ایمنی ساختمان‌ها در برابر آتش دانست و اظهارکرد: ویرایش مبحث سوم مقررات ملی ساختمان در این مرکز تدوین شده است و در این ویرایش تغییرات اساسی‌ای در خصوص افزایش ایمنی ساختمان‌ها در برابر آتش ایجاد شده است.
دکتر شکرچی‌زاده با تاکید بر اینکه مبحث ساختمان علاوه بر حوزه ساختمان، حمل و نقل جاده‌ای را نیز پوشش می‌دهد، خاطرنشان کرد: تا قبل از حادثه پلاسکو نسبت به آتش در ساختمان‌ها توجه کمی صورت می‌گرفت، ولی بعد از این حادثه کشور متوجه شد که آتش می‌تواند منجر به فروریزش ساختمان شود و غفلت از آن حوادث جدی‌ای را به دنبال دارد.
وی با تاکید بر استفاده از پوشش‌های ضد حریق در ساختمان‌ها و وسایل نقلیه عمومی، اظهارکرد: تا سال گذشته سمیناری برای بررسی مقاومت ساختمان‌ها در برابر آتش از سوی این مرکز برگزار می‌شد که با توجه به وقوع آتش‌سوزی در وسایل حمل و نقل عمومی امسال به صورت جدی به ایمنی سامانه‌های حمل و نقل در برابر آتش پرداختیم.
رئیس مرکز تحقیقات راه،‌مسکن و شهرسازی توسعه حمل و نقل جاده‌ای را از جمله وظایف حاکمیتی کشور نام برد و ادامه داد: در حوزه‌های ریلی و دریایی، دستورالعمل‌های ایمنی زیادی وجود دارد ولی در حوزه جاده‌ای نیازمند استانداردهایی هستیم تا بر اساس آن گواهینامه فنی برای وسایل نقلیه عمومی صادر شود که این امر نیازمند همکاری معاونت حمل و نقل جاده‌ای وزارت راه و سایر سازمان‌های ذی‌ربط است.
دکتر شکرچی‌زاده با اشاره به ایمنی اتوبوس‌ها در برابر آتش، افزود: سهم حمل و نقل عمومی بنا به دلایلی در تردد جاده‌ای در حال کاهش است و افزایش قابل توجهی را نداشته، این امر در حالی است که توسعه حمل و نقل جاده‌ای بر  توسعه پایدار کشور اثرگذار خواهد بود.
رئیس مرکز تحقیقات راه و مسکن ایمنی وسایل نقلیه عمومی را از جمله دلایل عدم توسعه‌یافتگی آن را دانست و با اشاره به آمارهای جان‌ باختگان در سفرهای نوروزی گفت: براساس آمارهای منتشر شده، تعداد قربانیان در تصادفات جاده‌ای ۱۷ درصد افزایش دارد و این امر به دلیل آن است که وسایل حمل و نقل شخصی و عمومی از ایمنی لازم برخوردار نیستند.
وی مهم‌ترین دلیل عدم ایمنی وسایل نقلیه را آتش‌سوزی در آن‌ها عنوان کرد و گفت: وقوع آتش‌سوزی یکی از نقاط ضعف در اتوبوس‌ها است و این مورد از جمله نکاتی است که با توجه به آن می‌توانیم ایمنی حمل و نقل جاده‌ای را افزایش دهیم. افزایش مقاومت اتوبوس‌ها در برابر آتش می‌تواند اطمینان عمومی را از استفاده از اتوبوس‌های عمومی بین شهری افزایش دهد.
دکتر شکرچی‌زاده با انتقاد نسبت به عدم ایجاد ایمنی جاده‌ای در کشور، خاطرنشان کرد: اگر اقدامات در این حوزه به طور  جدی انجام نشود، کاهش تعداد کشته‌ها در سال‌های اخیر می‌تواند به سمت یک روند افزایشی در آینده پیش برود.

۲۰ درصد کاهش مجموع تلفات ناشی از حوادث ناوگان عمومی اتوبوس نسبت به سال قبل
مهندس هدایتی مدیرکل دفتر ایمنی و ترافیک سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای نیز امروز در سمینار ایمنی اتوبوس‌ها در برابر آتش که در مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی برگزار شد، با اشاره به اهمیت مسئله آتش‌سوزی در اتوبوس‌ها گفت: حمل‌ونقل عمومی در ایران جاده پایه است که علت اصلی آن اتکای حمل‌ونقل عمومی به جاده و عدم توسعه سایر شقوق حمل‌ونقلی نسبت به حمل‌ونقل جاده‌ای محسوب می‌شود.
وی افزود: طبق سالنامه آماری سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای در  سال گذشته ۲۷۰ میلیون نفر در جاده‌ها جابه‌جا شدند که می‌تواند حاکی از جابه‌جایی جمعیت ۸۰ میلیون نفری کشور طی ۴ مرتبه باشد.
مدیرکل دفتر ایمنی و ترافیک سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای خاطرنشان کرد: سال گذشته مجموع تلفات ناشی از حوادث ناوگان عمومی اتوبوس ۱۲۰ الی ۱۳۰ نفر بود که نسبت به سال قبل آن ۲۰ درصد کاهش داشت.
وی با اشاره به اهمیت ارتقای ایمنی در ناوگان عمومی جاده‌ای بیان کرد: هرچند در جابجایی ۲۷۰ میلیون نفر تلفات ۱۲۰ نفر یک آمار بحرانی به نظر نمی‌رسد اما اعتقاد داریم که تلفات حتی یک نفر نیز زیاد است و ازاین‌رو ایمنی سفر به عنوان یک وظیفه ملی در بخش حمل‌ونقل عمومی باید توسعه یابد.
مهندس هدایتی بابیان اینکه سیاست دولت ارتقای حمل‌ونقل عمومی است، گفت: حوادث از نوع آتش‌سوزی بدترین نوع حوادث است که پیشتر شاهد آتش‌سوزی اتوبوس‌ها بر اثر با یکدیگر بودیم که منجر به سوختن ۴۰ نفر از هموطنانمان شد.
وی با اشاره به راهکارهای موجود برای ارتقای ایمنی ناوگان عمومی تاکید کرد: ابتدا باید یک سری استانداردها در باب تولید خودرو لحاظ شود که می‌تواند شامل تیونینگ داخلی، نوع پارچه‌های قابل استفاده در اتوبوس و محل قرارگیری باتری، همچنین جنس سیم‌ها باشد.
مدیرکل دفتر ایمنی و ترافیک سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای ادامه داد: همچنین باید بر تعمیرگاه‌هایی که تنها با داشتن یک پروانه فعالیت، استاندارد خودرو را دست‌کاری و  موجب پدید آمدن مخاطرات جدی می‌شوند نظارت و رسیدگی شود.
مهندس هدایتی افزود: نظام خودروسازی در ایران فقط تا مرحله تولید است و درزمینه خدمات پس از فروش به‌ویژه در بخش‌های سوخت‌رسانی و برق برنامه‌ریزی منسجم ندارد.
وی با تاکید بر لزوم اجرای نظارت‌های دوره‌ای بیان کرد: اجناس لوازم یدکی به‌صورت قاچاق وارد کشور می‌شود و مورد استقبال مردم قرار می‌گیرند که نیازمند یک سری نظارت‌های دوره‌ای بر آن است.
مدیرکل دفتر ایمنی و ترافیک سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای یادآور شد: با تشخیص سازمان راهداری ناوگان عمومی اتوبوس کشور ملزم به انجام یک سری تست‌های ایمنی شدند که یک سال به طول انجامید، اما گزارش‌های نتایج این تست‌ها حاکی از کاهش حوادث و اتفاقات مختلف در اتوبوس‌ها به حداقل ممکن بود.
وی با اشاره به سامانه FMS گفت: این سامانه با همکاری شرکت عقاب افشان بر روی ناوگان اتوبوس‌های مسافربری اسکانیا نصب شد که تمام اطلاعات مربوط به مشکلات فنی ناوگان را به‌صورت آنلاین گزارش می‌کند و این گزارش‌ها در اختیار شرکت خودروساز قرار می‌گیرند.
مهندس هدایتی با توجه به فاصله شهرها از یکدیگر تاکید کرد: باید به سمت اقدامات پیشگیرانه حرکت شود زیرا این اقدامات می‌تواند به جلوگیری از بروز اتفاقات و همچنین اتلاف هزینه به‌منظور استفاده از یک سامانه گران‌قیمت خارجی جلوگیری شود.


مهندس مرادی مدیرعامل شرکت عقال افشان نیز در سخنانی کوتاه با ذکر تاریخچه‌ای از مجموعه اقدامات و فعالیت‌های این شرکت، بر آمادگی مجموعه عقاب افشان برای دریافت دیدگاه‌ها و نقطه نظرات با پشتوانه علمی از هر مرجعی تاکید نمود.


حوادث حریق در اتوبوس یکی از چالش‌های حمل‌ونقل جاده‌ای است
معاون تحقیقات و فناوری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی دستکاری در فیوز و کابل را از جمله مهم‌ترین دلایل آتش‌سوزی در اتوبوس‌ها نام برد و گفت: تاکنون مقرراتی برای ایمنی اتوبوس‌ها در برابر آتش وجود نداشت، ولی در حال حاضر دستورالعمل‌هایی در این زمینه ابلاغ شده است که شامل ایمنی کابل‌ها و نازک‌کاری اتوبوس‌ها در برابر آتش می‌شود.
دکتر بختیاری در سمینار ایمنی اتوبوس‌ها در برابر آتش، با بیان اینکه برخی از آتش‌سوزی‌ها جامعه را تحت تاثیر قرار می‌دهند، افزود: مشکل حوادث حریق در اتوبوس یکی از چالش‌های حمل‌ونقل جاده‌ای است که مختص به ایران نیست و بسیاری از کشورها با آن مواجه هستند.
وی با بیان اینکه در بین سال‌های ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۴ به طور متوسط سالی ۴۹ حادثه آتش‌سوزی در نروژ و ۲۲ حادثه در کشور سوئد رخ می‌دهد، خاطرنشان کرد: یک درصد این حوادث مربوط به آتش‌سوزی اتوبوس‌های در حال سرویس است.
دکتر بختیاری با تاکید بر اینکه از سال ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۱ حوادث آتش‌سوزی در اتوبوس‌ها در دنیا افزایش یافت، این امر را به دلیل مدرن بودن این نوع خودروها عنوان کرد و گفت: همانطوری که در ساختمان‌ها مدرن شدن باعث افزایش حریق می‌شود، این امر در مورد خودروهای اتوبوس نیز صادق است؛ به گونه‌ای که در سال ۲۰۰۸ آتش‌سوزی آلمان ۲۰ کشته بر جای گذاشت و در حادثه‌ ۲۰۰۵ تگزاس نیز ۲۵ نفر جان خود را از دست دادند.
معاون تحقیقات و فناوری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی با اشاره به فعالیت‌های موسسه ملی تحقیقات سوئد در خصوص حوادث آتش‌سوزی، افزود: بررسی آماری حوادث حریق اتوبوس‌ها نشان می‌دهد که دلیل توسعه آتش در اتوبوس‌ها مصالح و تزئینات و همچنین صندلی داخلی اتوبوس‌ها است که این مصالح باید در برابر حریق ایمنی کافی را داشته باشند؛ از این رو این مرکز آزمون‌های مقاومت در برابر آتش را طراحی کرده‌اند.
وی گرما، لرزش، خستگی مواد، مشکلات تعمیر و نگهداری و خرابی سیستم‌ها را از جمله دلایل حوادث آتش‌سوزی در اتوبوس‌ها عنوان کرد و یادآور شد: بر اساس تجربیات بین‌المللی دستکاری فیوز، کابل‌ها از جمله مواردی است که موجب حریق در اتوبوس‌ها می‌شود.
دکتر بختیاری یکی از موارد مهم در حمل و نقل عمومی را بخش نازک‌کاری در اتوبوس‌ها عنوان کرد و ادامه داد: بسیاری از مصالح استفاده شده در داخل اتوبوس‌ها از جنس پلیمرها هستند که کندسوز نشده‌اند که این موجب تشدید حریق خواهد شد.
وی با اشاره به تدوین و ارائه استانداردهای بین‌المللی برای ایمنی ساختمان‌ها و خودورها در برابر آتش، اظهارکرد: تجربیات جهانی نشان می‌دهد که تست‌هایی که در آن بر روی مواد از نظر ایمنی در برابر آتش انجام می‌شود، ناکافی است و این تست‌ها نمی‌تواند عملکرد مصالح در برابر آتش را به خوبی ارزیابی کند، از این رو در انجام این تست‌ها به تست‌های انجام شده در کشتیرانی ارجاع داده می‌شود.
معاون تحقیقات و فناوری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی به اعطای گواهینامه از سوی موسسه ملی تحقیقات سوئد به یکی از شرکت‌های تولید کننده اتوبوس ایرانی اشاره کرد و گفت: این گواهینامه بر اساس تست‌هایی چون ارزیابی سیستم کنترل کیفیت، آموزش‌های ایمنی در برابر آتش و تهیه بانک‌های اطلاعاتی دمایی صادر شده است.
بختیاری به فعالیت‌های آزمایشگاه آتش مرکز تحقیقات مسکن اشاره کرد و گفت: یکی از موارد مهم در خودروها این است که پارتیشن موتور اتوبوس‌ها باید به گونه‌ای باشد که از انتقال آتش به سمت اتاق خودرو جلوگیری کند و تاکنون مقرراتی برای ایمنی ساختمان‌ها در برابر آتش و همچنین خودروها وجود نداشته است، ولی در حال حاضر با مقررات مبحث ۳ ایمنی ساختمان‌ها به صورت اجباری باید از استفاده از نمای قابل اشتعال جلوگیری شود.
وی با بیان اینکه نماهای قابل اشتعال از جنس‌های کامپوزیت، ترموود، اتیکس است، افزود: علاوه بر آن از فوم‌ها و مواد پلیمری دیگر در ساختمان و همچنین حمل و نقل استفاده می‌شود که از دو سال گذشته مقررات اجباری در این زمینه اجرا شده، به گونه‌ای که باید بر روی نمای کل ساختمان و نازک‌ها تست آتش انجام شود.
بختیاری اضافه کرد: بر این اساس مصالح نازک‌کاری ساختمان‌ها و خودروها از A بی‌خطر تا F پرخطر طبقه‌بندی  شده‌اند.
وی به انجام تست بر روی نمونه‌های نازک‌کاری ساختمان‌ها اشاره کرد و یادآور شد: از ۱۱ نمونه مصالح نازک‌کاری که از خیابان شیراز تهران خریداری شده است، آزمون‌هایی به عمل آمد که جز در یک مورد، مابقی آن‌ها هیچ یک از تست‌های ایمنی در برابر آتش را پاس نکردند.
این محقق مرکز تحقیقات راه‌، مسکن و شهرسازی با تاکید بر ضرورت استفاده از مصالح بهبود یافته در اتوبوس‌ها، اضافه کرد: ما در این زمینه نیاز به تحقیقات میدانی داریم، ضمن آن که باید به فناوری‌های تولید شده در کشور در این زمینه توجه بیشتری شود.
دکتر بختیاری تولید منسوجات دیرسوز و کندسوز را از جمله این فناوری‌ها دانست و بر ضرورت کاربردی‌ شدن این فناوری‌ها در کشور تاکید کرد.

اعطای گواهینامه مدیریت آتش به شرکت عقاب افشان
در حاشیه سمینار تخصصی ایمنی اتوبوس‌ها در برابر آتش‌ که امروز در مرکز تحقیقات  راه، مسکن و شهرسازی برگزار شد، از سوی موسسه ملی تحقیقات سوئد گواهینامه مدیریت آتش به شرکت عقاب افشان اعطا شد.
این گواهینامه پس از انجام دو سال و نیم تست‌های مورد نظر به شرکت عقاب افشان به عنوان یکی از شرکت‌های تولیدکننده اتوبوس کشور اهدا شد.
تست‌های مربوط به این گواهینامه برای شرکت تولیدکننده ایرانی، در کشور ترکیه انجام شده است. با توجه به اهمیت این گواهینامه این شرکت خصوصی داخلی در تلاش است تا با همکاری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی و موسسه ملی تحقیقات سوئد زمینه‌ای را برای انجام این تست‌ها در کشور فراهم کند.