عمومی | دانشگاه یزد

ریشه یابی مسائل اجتماعی استان یزد: علت ها و معلول ها

به گزارش دریافتی از دبیرخانه کانون‌های تفکر دانشگاه یزد، در ابتدای جلسه دکتر حسین افراسیابی، عضو هیئت علمی دانشگاه یزد و دبیر کانون، با تبریک سالروز آزادی خرمشهر، مهمترین مباحث مطرح شده در نشست سوم کانون را مرور و  موضوع این جلسه را «تصمیم گیری در مورد محورهای آتی کانون» و ارائه گزارش «وضعیت جرمی استان یزد» ازسوی معاونت سازمان زندان‌های یزد عنوان کرد.
ضرورت نگاه علت و معلولی به مسائل اجتماعی استان
ونوس عامری دبیر کمیسیون فرهنگی شورای شهر یزد، با اشاره به ضعف نظام تهیه داده های مربوط به مسائل اجتماعی در استان، پایین آمدن توان تحمل و تاب آوری جامعه امروزی نسبت به مسائل را موجب شکل گیری اقدامات ضربتی و بدون فکر دانسته و پیشنهاد کرد کانون تفکر، نگاه «علت و معلولی» مبتنی بر ریشه یابی در حوزه سلامت اجتماعی را جایگزین رویکرد متداول مبتنی بر معلول محوری کند و راهکارهای ایجاد احساس تعلق و جلب مشارکت اجتماعی در سطح استان را بررسی کند.
در این راستا دکتر سعید عطار عضو هیئت علمی دانشگاه یزد متذکر شد: تفکیک علت‌ها و معلول‌ها از یکدیگر کاری بسیار دشوار و پیچیده است زیرا در یک نگاه کلان، علت یک مساله می تواند خود معلول مساله دیگر باشد. بنابراین، تنها با تفکیک سیستماتیک میان علت‌ها و معلول‌ها و تدوین طرح های مفهومی مانند آنچه در اقتصاد در ذیل طرح مفهومی درخت تصمیم گیری، انجام می شود می توان ریشه های مسائل را درک کرد.

سپس دکتر سید محسن موسوی عضو هیئت علمی دانشگاه یزد، با توضیح دو راهکار متفاوت برای برخورد با مسائل مربوط به حوزه سلامت اجتماعی استان و گزارش‌های موجود در ارتباط با این موضوع، اظهار داشت: ریشه بسیاری از مباحث عینی مرتبط با سلامت اجتماعی استان در علت‌های بنیادی نهفته است که بعضا خارج از حوزه اجتماعی هستند و بهتر است کانون نیز بر اینگونه مباحث ریشه‌ای و بنیادی تمرکز کند.
وی ریشه بسیاری از مسائل مربوط به سلامت اجتماعی استان را در مشکلات اقتصادی و مرتبط با اقشار طبقه متوسط و  ضعیف جامعه دانسته و تجربه خود در زمینه بررسی آسیب‌های اخلاقی شهر میبد را به عنوان مثالی شرح داد.
دکتر سمانه اسعدی عضو هیئت علمی دانشگاه یزد نیز این نگاه را مرتبط‌ترین دیدگاه به مباحث روانشناسانه دانست و در مورد توجه به رویکردهای مثبت در این حوزه به خصوص در دهه‌های اخیر نکاتی را مطرح و پیشنهاد تمرکز بیشتر بر کارهای عملیاتی در حوزه سلامت اجتماعی در جهت اثربخشی بیشتر کانون را مطرح کرد.
پویایی شناسی سیستم‌ها با استفاده از تجربه مدل‌های موفق بین المللی
دکتر محمدمهدی لطفی، معاون پژوهش و فناوری دانشگاه یزد، با تحلیل ضعفهای مربوط به بررسی پدیده‌های حوزه سلامت اجتماعی از دیدگاه خُرد، دینامیسم یا پویایی شناسایی سیستم‌های موجود در این حوزه و بررسی همه جانبه با استفاده از تجربه کشورهای موفق بین المللی در حوزه سلامت اجتماعی را امری ضروری دانست که کمتر مورد توجه جامعه دانشگاهی قرار گرفته است.
به نظر وی، تمرکز بر دینامیسم پدیده ها می تواند به درک عمیق تر پدیده های اجتماعی و علتها و معلول ها منجر شود. وی همچنین، پیشنهاد اخذ رویکرد مثبت ازسوی کانون و تمرکز بر مباحثی مانند راهکارهای تقویت کانون خانواده و افزایش نشاط اجتماعی را مطرح و بر این نکته تاکید کرد: در صورت شناخت دقیق از دینامیسم هر آسیب، می توان با یک دخالت درست و به هنگام، چرخه یک آسیب اجتماعی را به چرخه یک موضوع در سلامت اجتماعی تبدیل کرد. سپس دکتر افراسیابی نیز به تحلیل تئوری آشوب اجتماعی با دید سیستمانیک به عنوان راهکاری قابل استفاده در زمینه پیگیری مطالب کانون پرداخته و اظهار داشت: در صورت گسترده تعریف کردن حوزه مباحث کانون، تدوین راهکارهای عملیاتی بسیار دشوار خواهد بود.

دکتر ابوالفضل مرشدی عضو هیئت علمی دانشگاه یزد نیز بر ضرورت اتخاذ رویکرد مثبت در کانون برای رسیدن به شهری خلاق در حوزه سلامت اجتماعی تاکید و پیشنهاد داد کانون با تعیین وضعیت فعلی استان بر اساس معیارهای موجود، به ترسیم افق ۲۵ الی ۳۰ ساله آتی استان در زمینه سلامت اجتماعی پرداخته و از قشرهای مختلف اجتماعی از جمله روحانیون در نشست های خود استفاده کند.
ریشه‌یابی آسیب‌های اجتماعی استان
در ادامه مهندس حمید زارع هرفته رئیس اداره اجتماعی سازمان فاوا شهرداری یزد، با مروری بر آسیبهای اجتماعی استان به خصوص «اعتیاد»، مقابله با این قبیل مسائل را نیازمند انجام اقدامات ریشه‌ای و بنیادی در قالب برنامه های مجزا برای مناطق مختلف استان و محلات متفاوت شهر یزد، ایجاد همکاری و هم افزایی میان دستگاه‌های متولی و انجام طوفان فکری میان کارشناسان مربوطه دانست و به ضعف‌های سیستم برنامه ریزی مرکزی در این حوزه و ضرورت بازنگری در آن  اشاره کرد.
وهاب علی‌نیا رئیس مرکز تحقیقات آسیب‌های اجتماعی اداره بهزیستی یزد نیز پیشنهاد تفکیک قائل شدن میان مسائل چهارگانه اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی با استفاده از الگوی پارسونز و تمرکز بر مسائل فرهنگی در حوزه آسیبهای اجتماعی را مطرح و بر این نکته تاکید کرد که تمرکز زیاد بر آسیب شناسی، باعث هدر رفت وقت کانون شده و بهتر است کانون برای اثرگذاری بیشتر به تدوین راهکاری عملی در حوزه سلامت اجتماعی بپردازد.
در ادامه مصطفی عابدی از اداره زندان‌های یزد، با برشمردن معایب صنعت برای سلامت اجتماعی استان یزد به خصوص در اردکان، بسیاری از مشکلات این حوزه را مربوط به برخی تصمیمات نادرست در سطح مدیریت دانسته و پیشنهاد داد که اهداف و محدودیت‌های کانون باید مشخص و از مسئولین اجرایی استان دعوت شد تا در جلسات حضور داشته باشند و کانون در مسائل مدیریتی استان نقش بازوی مشورتی داشته کند.

وضعیت جرم در استان یزد
در بخش پایانی جلسه نیز محمد سلیمی معاون سازمان زندان‌های استان یزد، با ارائه گزارشی از پیشینه وضعیت جرم در استان یزد، ویژگی‌های شخصیتی مردم یزد از جمله سختکوشی، ایمان، پرکاری و زندگی با کمترین امکانات در گذشته را از جمله مهمترین ویژگی هایی دانست که باعث شده بود تا استان یزد از گذشته دارای تعداد محکومین زندانی اندکی باشد.به نظر وی، در گذشته این دیدگاه وجود داشت که «مردم یزد هرگز به زندان نمی‌روند».
سلیمی در ادامه به تجزیه و تحلیل وضعیت استان یزد به لحاظ ارتکاب جرم از دهه ۱۳۶۰ تا دهه ۱۳۹۰ و سیر نزولی و صعودی و دلایل آن طی ادوار مختلف پرداخته و میزان ارتکاب جرم در استان یزد و میانگین رده سنی مجرمان را مورد بررسی قرار داد.
وی همچنین توضیحاتی در مورد نیاز استان به افزایش نشاط اجتماعی مطرح و اظهار داشت  اگر کانون نگاهش را صرفا معطوف به سلامت اجتماعی و رویکردهای مثبت کند از آسیب‌های اجتماعی بلند مدت استان غافل خواهد ماند.
سلیمی در انتها با توجه به وضعیت جرمی استان پیشنهاد داد کانون به حلقه‌های مغفول مباحث اجتماعی از جمله نقش مسائل مدیریتی در بروز آسیب های اجتماعی نیز بپردازد.
در انتهای جلسه زهره چمنی از شرکت رویش ماندگار ایساتیس، پیشنهاد بررسی مشارکت اجتماعی به عنوان بستری کلیدی برای مباحث آتی کانون را مطرح کرد.
دکتر افراسیابی نیز با ارائه جمع بندی کلی، محورهای پیشنهادی برای مباحث آینده کانون با توجه به نکات مطرح شده را اعلام و از اعضا درخواست کرد در مورد مدل مفهومی و روش بررسی موضوعات، طرح های خود را ارسال کنند.