اکوسیستم اقتصاد دانش بنیان و چالشهای استان یزد
به گزارش دریافتی از دبیرخانه کانونهای تفکر دانشگاه یزد، در ابتدای این جلسه که روز شنبه ۲۹ اردیبهشت ماه ۹۷ برگزار شد، دکتر حبیب انصاری سامانی دبیر کانون، با مروری بر اهم مباحث مطرح شده در نشست چهارم کانون، دستور کار این جلسه را ادامه بحث پیرامون «مسائل مرتبط با شرکتهای دانش بنیان» و «نقش اکوسیستم» اعلام کرد.
شرکتهای دانش بنیان در حوزه علوم انسانی
مجید کاغذگران مدیر اجرایی پردیس علوم انسانی پارک علم و فناوری یزد، به توضیح در مورد فرآیند پذیرش شرکتهای دانش بنیان در مرکز رشد پارک علم و فناوری یزد پرداخته و این فرآیند را شامل تحقیق در مورد هسته فناور محور و ماهیت واحدها، ضرورت وجود یک تیم کارآفرین خلاق، ضرورت ارائه یک ایده نوآورانه و ضرورت وجود بازار برای ایده این شرکتها دانست.
وی همچنین فرآیند تکمیل پذیرش این شرکتها در پارک علم و فناوری یزد را شامل سه مرحله پیش رشد (۶ تا ۹ ماه)، رشد (۳سال) و پسارشد اعلام کرد.
سپس دکتر سعید عطار عضو هیئت علمی دانشگاه یزد با اشاره به چالشهای رسیدن به محصول در حوزه علوم انسانی، تمرکز شرکتهای دانش بنیان در حوزه علوم انسانی بر ارائه خدمات منتج به حل یک مساله را یکی از الزامات این قبیل شرکتها دانست.
به نظر وی، به استخدام درآوردن دانش برای حل مشکلات اقتصادی، نقطه تمرکزی است که کانون تفکر اقتصاد دانش بنیان باید در مورد آن اقدام کند.
در این راستا دکتر مرتضی محمودی میمند عضو هیئت علمی دانشگاه امام جواد یزد عمده دستاورد شرکتهای دانش بنیان در حوزه علوم انسانی را «تولید تکنولوژی نرم در زمینه خدمات» معرفی کرد.
سپس دکتر مهدی سبک رو عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد، مدیریت و حسابداری دانشگاه یزد تجاری سازی علوم انسانی را در عمل موضوعی پرچالش و نیازمند صرف منابع فکری و مالی قابل توجه معرفی کرده و بر این نکته تاکید کرد که دولتی سازی این قبیل پروژهها هیچگاه ضامن موفقیت آنها نبوده است.
در انتهای این بحث مهندس محمد سپهر عضو هیئت علمی دانشگاه امام جواد و رئیس صندوق پژوهش و فناوری استان یزد، لازمه حصول به اقتصاد دانش بنیان را ایجاد بستر و زمینه برای پیاده سازی دانش، جذب ایدههای دانش بنیان و کسب ثروت از دانش موجود با توجه به الگوهای موفق و ایجاد نهادها و مراکز شتاب دهنده دانست.
نقش اکوسیستم در ایجاد بستر برای ظهور اقتصاد دانش بنیان
دکتر محمودی میمند با تاکید بر اهمیت شناسایی نقش نهادها، بر اهمیت نهادگرایی و شناسایی اکوسیستم تاکید کرده و بحث در مورد شرکتهای دانش بنیان بدون توجه به اکوسیستم موجود و نقش نهادها و سیاستهای حاکمیتی را اقدامی اشتباه دانست و بر ضرورت ایجاد نهادهایی در اکوسیستم موجود که چالشهای کلان سیستم را بررسی، شدت استفاده از سرمایه را افزایش و دانش استفاده از پول و امکانات موجود را در اختیار قرار میدهند تاکید کرد.
دکتر انصاری نیز تصریح کرد: در اکوسیستم بازارمحور، خود بازار به صورت هوشمندانه عمل کرده و قوانین عرضه و تقاضا جایگزین سیاستهای حمایتی خواهند شد و امکان تحقق اقتصاد دانش بنیان فراهم میشود.
مهندس سپهر نیز بر اهمیت ایجاد بسترهای مناسب با توجه به وضعیت فعلی استان و نه صرفا الگو برداری خارجی تاکید کرد.
در ادامه دکتر عطار به تشریح عملکرد سنگاپور در زمینه ایجاد انسجام سازمانی و بستر نهادی مناسب و تبدیل شدن به بهشت سرمایهگذاران شرق آسیا، پس از اخراج از اتحادیه مالزی پرداخته و بر اهمیت ایجاد بسترهای مناسب برای شکوفایی اقتصادی تاکید کرد.
به نظر وی، یکی از بزرگترین چالشهای استان یزد در تحقق اقتصاد دانش بنیان را لجام گسیختگی سازمانی و عدم ایجاد همکاری بین سازمانی همزمان با برقرار بودن وضعیت تودرتویی نهادی دانست که نتیجه آن، هدر رفتن ظرفیتهای بالقوه استان است.
در انتهای این بحث میثم کوچک زاده معاون گردشگری اداره کل میراث فرهنگی استان یزد، نیز کار بر روی مباحث زیرساختی و بسترسازی مناسب را فرآیندی بلند مدت، پیچیده و حساس دانست.
دکتر مهدی سالاری مدیرعامل منطقه ویژه علم و فناوری یزد نیز با ارائه توضیحاتی در مورد منطقه ویژه علم و فناوری یزد و نقش محوری بخش خصوصی در مدیریت این سازمان، مروری بر اجزا و کارویژههای اکوسیستم ها و اهمیت پلتفرم و هسته مرکزی در ایجاد اکوسیستم داشته و اظهار داشت: برای رسیدن به نتایج ملموس، علاوه بر وضع قوانین و چارچوبها و سیاستهای حمایتی باید اکوسیستم دقیقی ایجاد کرد.
وی اعلام آمادگی کرد که منطقه ویژه علم و فناوری یزد از هر طرحی که اجزای دقیق این اکوسیستم را در یزد تعریف کند، حمایت خواهد کرد.
دشواری های تحقق اقتصاد دانش بنیان
در ادامه جلسه، دکتر عباس علوی راد عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی، به تشریح جایگاه ایران در دنیا بر اساس شاخصهای «توسعه اقتصادی»، «آزادی اقتصادی»، «تولیدات کارخانهای»، «تولید ناخالص داخلی»، «ثبت اختراعات»، «نوآوری» و «درصد فارق التحصیلان شاغل دانشگاهی» پرداخته و اظهار داشت: با توجه به جایگاه نامناسب ایران در این شاخصها، پیگیری مباحث مربوط به اقتصاد دانش بنیان بسیار دشوار است.
دکتر سید مجتبی حسینی پور رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان یزد نیز مهمترین ضعف اقتصاد و صنعت استان را وجود شکاف میان جامعه دانشگاهی و جامعه اجرایی دانسته و نتایج حاصل از کاربرد «نظریه گشتالت آلمانی در صنعت» را به عنوان مثالی مورد بررسی قرار داد.
به نظر وی، در تصمیمات بعضاً اشتباه گذشته، نقش همه بخشهای دانشگاهی و غیردانشگاهی مهم بوده است. وی همچنین با توجه به مطالب مطرح شده و ترکیب اعضای حاضر در جلسه، نسبت به عملکرد کانون در آینده اظهار امیدواری کرد.
سپس دکتر عطار از دکتر حسینی پور درخواست کرد با توجه به اینکه سازمان مدیریت، قلب توسعه استان است این سازمان در طی جلسات آتی، چالشهای موجود استان را در کانون، مطرح و از نتایج بحثهای کانون به نحو مقتضی استفاده کند.
در انتها نیز دکتر محمدرضا مشاهیری رئیس کمیسیون آموزش، پژوهش و فناوری اتاق بازرگانی استان یزد نیز پیشنهاد کرد کانون، آسیب شناسی در مورد دلایل افزایش نرخ بیکاری فارق التحصیلان دانشگاهی با توجه به پیچیدگی ساختار اداری فعلی استان را با هدف ارائه راهکارهای عملیاتی در دستور کار خود قرار دهد.
اقتصاد دانش بنیان و صنعت گردشگری
در ادامه تاکید دکتر علوی راد در مورد تمرکز ضروری استان بر تقویت حوزه خدمات به ویژه حوزه گردشگری، دکتر سالاری پیشنهاد تدوین راهکارهای عملی در زمینه چگونگی رسوخ علم در گردشگری و صنعت استان و افزایش بهرهوری و ارتقاء شاخص های دانش بنیان توسط کانون را داد.
دکتر عطار نیز با قابل نقد دانستن تاکید بیش از حد بر ضرورت حمایت مالی دولت از حوزه گردشگری استان، توان مالی و سازمانی تحلیل رفته دولت برای کمک به هر حوزه اقتصادی، اتکاء بخش گردشگری استان به سیاستهای دو استان اصفهان و فارس و تاثیر سیاست خارجی بر این حوزه به خصوص در شرایط کنونی را مسائل مهمی دانست که باید برای تدوین استراتژی توسعه استان آنها را در نظر گرفت.
دکتر مهدی حسینی المدرسی عضو هیئت علمی دانشگاه یزد، با ارائه تعریفی از اقتصاد دانش بنیان بر اساس محوریت اصل بازنگری در روشهای گذشته و شیوههای معمول و با توجه به مدل تولید انبوه کشورهای پیشرفته دنیا در زمینه صنعت و گردشگری، از ایده دانشگاه یزد در مورد پیگیری برای تاسیس دانشکده گردشگری با گروههای آموزشی مختلفی چون گردشگری و هتل داری خبر داد.
به نظر وی، با وجود تعداد نه چندان زیاد گردشگری که هم اکنون وارد استان می شوند، شهروندان با مشکلات متعددی از جمله ترافیک در بافت تاریخی مواجه می شوند که اینها باعث می شود تا در مورد سیاستگذاری در این حوزه نگرانی هایی وجود داشته باشد.
در انتهای جلسه نیز دکتر انصاری با ارائه جمع بندی کلی از مباحث مطرح شده، «انگیزه برای تغییر» و »ایجاد قابلیت رقابتی» را دو اصل کلیدی در فرآیند بهبود بهرهوری شرکتهای دانش بنیان استان دانست.
در این نشست دکتر مهدی حاج امینی عضو هیئت علمی دانشگاه یزد و مهندس مجتبی امراللهی از پارک علم و فناوری یزد نیز حضور داشتند.