مشارکت جوامع محلی و بومی در گردشگری منجر به ایجاد گردشگری جامعه محور می شود
دکتر رضوانی، نایب رئیس انجمن علمی گردشگری ایران در این نشست که روز چهارشنبه ۲۵ بهمن ماه در دانشگاه یزد برگزار شد، در ابتدای سخنان خود با اشاره به انواع گردشگری، گردشگری جامعه محور را رویکردی متفاوت نسبت به سایر تعاریف از گردشگری دانست.
وی گفت: در گردشگری انبوه مسائل متعددی وجود دارد که موجب آسیب به محیط زیست و عدم انتفاع جامعه محلی از صنعت گردشگری می شود. در رویکرد گردشگری جامعه محور اصل بر این است که این تبعات مخرب تقلیل یابند.
این استاد دانشگاه با تأکید بر برجستگی بعد اجتماعی در رویکرد جامعه محوریِ گردشگری بیان داشت: عنصر اصلی در این نوع گردشگری مشارکت محلی یا بومی است. این عنصر بر سه پایه "مالکیت جامعه محلی"، "منافع جامعه محلی" و "مدیریت جامعه محلی بنا" شده است.
وی افزود: در گردشگری جامعه محور نوع دیگری از گردشگری وجود دارد که آن را "گردشگری روستایی" (CBRT) می نامند. این گونه گردشگری مبتنی بر منافع روستا بوده، بر مشارکت فعال جامعه محلی تأکید می کند و رویکردی در مقابل گردشگری انبوه است.
مزایای گردشگری جامعه محور
دکتر رضوانی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به مزایای گردشگری روستایی تصریح کرد: افزایش رضایت گردشگران، کمک به دست اندرکاران گردشگری، مشارکت بومی و توزیع بهتر هزینه ها و منابع را می توان از مزایای این نوع از گردشگری دانست.
چارچوبی برای گردشگری جامعه محور
استاد دانشگاه تهران در ادامه با اشاره به وجود انسجام بین عناصر گوناگون لزوم ایجاد چارچوبی را برای گردشگری جامعه محور ضروری خواند.
دکتر رضوانی اظهار داشت: در راستای ایجاد چارچوب برای اقدام در حوزه این نوع گردشگری، همکاری و شبکه سازی از ارکان اساسی محسوب می شود. برای ایجاد شبکه نیز بایستی جامعه محلی و یا بومی مورد مطالعه قرار گرفته و علاوه بر ایجاد توانمندی آموزش های لازم نیز به آنان داده شود.
وی افزود: از دیگر مواردی که در این چارچوب باید لحاظ شود می توان به مدیریت در زمینه رقابت، حفاظت از منابع طبیعی و فرهنگی اشاره کرد.
وی همچنین خانه مسافر یا اقامت گاه بومی مسافرین، بازاریابی موثر، مهارت های مدیریتی و کارآفرینی را از معیارهای گردشگری موفق جامعه محور دانست.
دکتر رضوانی الزامات موفقیت این نوع گردشگری را درگیر شدن جامعه محلی، توزیع درآمد به صورت متوزان و متعادل، مدیریت مناسب گردشگری، شراکت قوی بین دست اندرکاران، منحصر به فرد و متمایز بودن برشمرد.
این استاد حوزه گردشگری افزود: چهار بخش عمومی، بخش کسب و کار، جامعه علمی و جامعه میزبان در این حوزه فعالیت می کنند و اساس تعامل این چهار بخش و ارتباط گیری درست آنها می تواند موجب تحقق گردشگری جامعه محور پایدار شود.
وی در پایان با اشاره به روستای خفر سمیرم، شیب دراز قشم، قلعه بالا – بیارجمند شاهرود و طایفه هیبت لو از ایل قشقایی را موارد موفق گردشگری جامعه محور دانست.