.

به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری ، محمد مهدی فیض آبادی عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران و ریاست انجمن میکروبیولوژی ایران این مطلب را در نشست تخصصی «باستان شناسی مولکول های زیستی و پالئوپاتولوژی» که به همت پژوهشکده باستان شناسی در سالن همایش های پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری برگزار شد ، مطرح ساخت .
او که سخنان خود را به اهمیت پالئوپاتولوژی ( مطالعه شواھدی از آسیب، بیماری و نقایص مادرزادی در بقایای انسانی) و باستان شناسی مولکول های زیستی در علوم پزشکی مدرن اختصاص داده بود گفت :مطالعات پالئوپاتولوژی می تواند ارتباط بین اقوام و در نتیجه  بیماری های آنها را مشخص کند.
وی افزود :مطالعات باستان شناسی با کمک علم ژنتیک می تواند بیماری هایی که در ژن های بخصوص از اقوام مختلف وجود داشته است را نیز شناسایی کرد .
او با مهم ارزیابی کردن مطالعات دیرین باستان شناسی تصریح کرد :اگر این مطالعات به موقع صورت گیرد می توان بسیاری از عوامل بیماری ها را پیش از اینکه کشنده شوند تشخیص داد .
این کارشناس اظهار داشت :با انجام مطالعات باستان شناسی بر روی بقایای باستانی می توان به راحتی این نتیجه را گرفت که تغییرات سبک زندگی مدرنیته و رژیم غذایی  باعث شده که خطر ابتلا به برخی از بیماری ها افزایش یابد.
او با اشاره به وجود ارتباط ریشه ای بین میکروبها تصریح  کرد : پس از ریشه کن شدن یک میکروب در بدن میکروب دیگر قوی تر می شود که این  امر در مورد انگل ها نیز به نحوی صدق می کند و بر اساس مطالعات و تحقیقات زمانیکه مردم انگل داشته اند کمتر به سرطان مبتلا می شده اند و با ریشه کن شدن انگل در بدن شخص میزان ابتلای او به بیماری های دیگر افزایش یافته است .
وی با بیان اینکه مطالعات میان رشته ای می تواند به صاحبان دانش های مختلف کمک کند به نحوی که همگان از نعمت آن بهره مند شوند تصریح کرد :نتایج کارکردن در محیط های تخصصی کمتر است و اگر رشته های مختلف با هم عجین شوند کاربردی تر شده و در غیر اینصورت تحقیقات تنها به نوشتن مقالات منجر می شوند .
او مطالعات باستان شناسی را  بخشی جدا ناپذیر از دانش علوم پزشکی و پالئوپاتولوژی دانست و افزود: بسیاری از علوم را که در حال حاضر داریم گذشتگان ما داشته اند ولی به شکل دیگری به کار می برده اند .
وی در پایان گفت :در حال حاضر برخی از متخصصین این رشته که بر روی کتابهای جرجانی ، فارابی ،ابن سینا و...کار می کنند توانسته اند داروهای خوبی را برای درمان تولید کنند ، برای نمونه داروهای گیاهی بر اساس کتاب هایی که هزاران سال پیش نوشته و به دست فراموشی سپرده تولید شده است که بیماری سل مقاوم به دارو را به راحتی از بین می برد.

یافتن عامل تولید بیماری به معنی مرگ بر اثر آن نیست

مطهره فیض آبادی فراهانی کارشناس ارشد بیوتکنولوژی میکروبی و کارشناس ارشد بخش تشخیص مولکولی آزمایشگاه تشخیص طبی سخنران دیگر این نشست با بیان اینکه استخوان شناسی تنها روش دقیق و مطمئن برای شناسایی دقیق یک بیماری نیست تصریح کرد: یافتن یک پاتوژن (عامل تولید بیماری )خاص به معنی مرگ در اثر آن بیماری نیست و باید آزمایش های گسترده تری در این خصوص صورت گیرد .
او با اشاره به مفهوم پالئوپاتولوژی ( مطالعه شواھدی از آسیب، بیماری و نقایص مادرزادی در بقایای انسانی)و باستان شناسی مولکول های زیستی گفت :حس کنجکاوی ما برای شناخت گذشتمون یکی از عواملی است که باعث شد تا ما انسان شویم.
این کارشناس افزود: در طی قرن گذشته، باستان شناسی به سطحی از پیشرفت رسیده تا بتواند با استفاده از آزمایش داده های فیزیکی به دست آمده از زندگی انسان، گذشته آن و داده هایی که غالبا از حفاری سایتهای باستان شناسی بدست می آید را بررسی کند.
وی با اشاره به اختراع فناوری  اندازه گیری میزان زوال و تخریب اتم های رادیواکتیو توسط فیزیکدان های هسته ای در دهه ۱۹۵۰ تصریح کرد :این فناوری برای نخستین بار توسط باستان شناسان مورد استفاده قرار گرفت تا مصنوعات باستانی را تاریخ گذاری کنند.
او افزود: در زمینه بیولوژی نیز دانش آناتومی و آسیب شناسی، استخوان شناسان را قادر کرد تا با استفاده از خصوصیات اسکلتی جنسیت و سن تقریبی فرد را مشخص کنند و یا بررسی کنند که آیا فرد از بیماری یا بیماریهایی رنج میبرده است .
فیض آبادی گفت :گیاه باستان شناسان هم به همینصورت در مطالعه دانه ها و بقایای گیاهی زبر دست شدند و می توانند نوع گیاهی که در گذشته توسط مردم کاشت و یا مصرف خوراکی می شده را شناسایی کنند.
به گفته وی ،با ترکیب اطلاعات حاصل از انواع بررسی ها، ما می توانیم به موضوعات گسترده تر مثل پیشرفت کشاورزی در بخشهای خاصی از دنیا و یا اینکه چطور کشاورزی و تغییرات همراه با آن مثل افزایش تراکم جمعیت بر روی رژیم غذایی و سلامت انسانها اثر گذاشت، بپردازیم.

باستان شناسی مولکول های زیستی

او در ادامه به تعریف باستان شناسی مولکولهای زیستی چیست پرداخت و گفت :در تعریف عمومی، به دانش و فناوریهایی که به کمک آنها محتوای مولکولی داده های باستانی مورد بررسی قرار می گیرند باستان شناسی مولکولهای زیستی می گویند.
وی افزود: نتایج حاصل از این دست مطالعات می تواند پاسخ پرسشهایی چون خاستگاه اهلی سازی ، مطالعه خاستگاه و چگونگی گسترش کشاورزی ، بررسی فناوری در پیش از تاریخ ،  مطالعه خویشاوندی بین گروههای انسانی مدفون در کنار یکدیگر در محوطه های باستانی که با عنوان ژنتیک جمعیت شناخته می شود، مهاجرت و... را در اختیار قرار بدهد.
او  در ادامه با اشاره به این نکته که علاوه بر دی. ان .ای بایومولکولهای دیگری هم وجود دارند که میشود انها را مورد مطالعه قرار داد و اطلاعات دقیق تری هم بدست آوردگفت :اینگونه اطلاعات میتواند فاکتورهای محیطی که باعث تغییرات چشمگیر و قابل توجهی شدند را مشخص کند.
وی با تاکید بر این نکته که تمامی بیماریهای باستانی به زائده های استخوانی ختم نمی شوند تصریح کرد :یافتن یک پاتوژن خاص به معنی مرگ د ر اثر آن بیماری نیست.
به گفته این کارشناس، در موارد بیماریهای مشترک بین انسان و حیوان بهتر هست که در کنار مطالعات اسکلت انسانی نمونه های حیوانی هم از جهت پاتولوژی مورد مطالعه قرار بگیرند.
او با بیان اینکه پاتوژنهای (عوامل تولید بیماری ) یافت شده باستانی باید با نمونه های امروزیشان مقایسه شوند تا بتوان به روند تطوری آن پاتوژن پی برد افزود: استخوان شناسی تنها روش دقیق و مطمئن برای شناسایی دقیق یک بیماری نیست.

ایجاد دیتا بیس هایی برای جمع آوری  الگوی اقوام ایرانی

دیگر سخنران این نشست مجید اسماعیلی زاد دکترای ژنتیک مولکولی و عضو هیات علمی موسسه سرم سازی رازی بود که  به بیان مواردی در باره  ضرورت راه اندازی پایگاه داده معتبر در پژوهش های پالئوپاتولوژی و مولکول های زیستی ایران پرداخت .
او گفت :رسالت موسسه سرم سازی رازی طراحی واکسن های نسل جدید برای آیندگان است و اساس کار در بخش بیو تکنولوژی مبتنی بر مطالعه عوامل بیماری زا است،تا بتوان بر اساس متد جدید واکسن های جدید را تولید کرد تا مصونیت بخشی بهتری داشته باشیم و در نهایت سطح بهداشت جامعه را در آینده هر چه بیشتر بالا ببریم .
او در ادامه به بیان مطالبی در باره دیا انفورماتیک پرداخت و گفت :دیا انفورماتیک علمی است که قدمت زیادی ندارد و در خصوص  جمع آوری دیتا های بیولوژیک ، دسته بندی ، ذخیره سازی، خوانش و آنالیز آنها ایجاد شده و از جمله رشته های میان رشته ای است که پیشرفت های شگرفی را در علم بیولوژیک ایجاد کرده است .
وی با اشاره به روش های دستی دریافت اطلاعات ژنتیکی و مشکلات آن در سه دهه قبل  تصریح کرد : با پیشرفت علوم فناوری های جدیدی ابداع شد و راندمان توالی یابی را بهتر کرد ولی امروزه با پیشرفت های بیشتر فناوری های جدیدی مورد استفاده قرار می گیرد و طبق آن محتویات ژنتیکی در تعداد نمونه های زیاد و با دقت بالا انجام می شود .
اسماعیلی در ادامه به معرفی دیتا بیس های مختلف و نحوه بکار گیری آنها پرداخت و گفت :به دلیل نداشتن اطلاعاتی درخصوص اپی توپ های اقوام ایرانی نمی توانیم واکسن بی نقصی طراحی کنیم البته اپی توپ هایی در کشور های دیگر وجود دارد که با آنچه ما داریم خیلی متفاوت است .
او با بیان اینکه چه خوب است که بتوانیم دیتا بیس هایی ایجاد کنیم که بتوانیم الگوی اقوام ایرانی را در گذشته و حال داشته باشیم از راه اندازی طرحی در باره خبر داد و گفت : باید دیتا بیس های کوچکتری مثلا در بخش باستان شناسی داشته باشیم که اطلاعات اقوام مختلف را جمع آوری و پس از لینک با یکدیگر اطلاعاتشان را در اختیار هم بگذارند همانند کاری که در ژاپن ، امریکا و اروپا صورت گرفته است .