هدف هفته مبارزه با سرطان ارتقای آگاهی در مورد سرطان به عنوان یک موضوع بهداشت عمومی و تقویت اقدامات در جهت پیشگیری از ابتلا، بهبود دسترسی به مراقبت های با کیفیت، غربالگری، تشخیص زودهنگام، درمان و مراقبت های تسکینی است. از طرفی با توجه به اینکه حداقل یک سوم سرطان‌های رایج از طریق رژیم غذایی سالم، حفظ وزن مناسب و فعالیت بدنی قابل پیشگیری هستند، به همین دلیل داشتن سبک زندگی سالم و استراتژی‌هایی جهت پیشگیری و کاهش خطر ابتلا به سرطان از اهمیت زیادی برخوردارند.
در اینجا به بعضی از عوامل تاثیر گذار در ابتلا به سرطان اشاره می کنیم:
سیگار کشیدن
مصرف دخانیات بزرگترین عامل قابل پیشگیری سرطان است و ترک سیگار یکی از بهترین کارهایی است که می توانیم برای کاهش خطر ابتلا به سرطان انجام دهیم. استفاده از تنباکو باعث ایجاد حدود ۱۵ نوع مختلف سرطان از جمله سرطان های دهان، ریه، کبد، معده، روده و تخمدان، مثانه و همچنین برخی از انواع سرطان خون می شود. دخانیات هر سال باعث ۸ میلیون مرگ و میر می شود و حداقل ۲۵ درصد از کل مرگ و میرهای ناشی از سرطان را تشکیل می دهد. ترک سیگار در هر سنی می تواند تفاوت بزرگی در سلامتی فرد ایجاد کند، امید به زندگی را افزایش دهد و کیفیت زندگی را بهبود بخشد.
الکل
الکل به شدت با افزایش خطر ابتلا به چندین سرطان مرتبط است. با کاهش و محدود کردن میزان مصرف الکل، می‌توان خطر ابتلا به سرطان‌های دهان، حلق، حنجره، مری، روده، کبد و پستان را کاهش داد.
فعالیت بدنی کم
حفظ وزن نرمال و تبدیل ورزش به یک عادت سالم در زندگی روزمره می تواند به کاهش خطر ابتلا به چندین سرطان از جمله سرطان مثانه، سینه، روده بزرگ، سرطان آندومتر، مری، کلیه و معده کمک کند.
اشعه ماوراء بنفش
صرف نظر از محل زندگی و یا رنگ پوست، باید توجه داشته باشیم که برای کمک به کاهش خطر ابتلا به سرطان پوست باید قرار گرفتن در معرض اشعه ماوراء بنفش خورشید را کاهش دهیم، و از استفاده از تخت های برنزه کننده و سولاریوم خودداری کنیم. زیر سایه ماندن، پوشاندن پوست و پرهیز از قرار گرفتن طولانی مدت در معرض نور خورشید راه هایی برای کمک به محافظت از پوست هستند.
خطرات محل کار
برخی از افراد به دلیل کاری که انجام می دهند در معرض یک ماده سرطان زا قرار می گیرند. به عنوان مثال، مشخص شده است که کارگران صنعت رنگ‌سازی شیمیایی بیشتر از حد معمول سرطان مثانه دارند. آزبست یک عامل شناخته شده سرطانزا در محل کار است که معمولاً سلولهای ریه را تحت تاثیر قرار می دهد. در این مورد، آزبست نه تنها در محل کار وجود دارد، بلکه می تواند در خانه ها و ساختمان های قدیمی نیز یافت شود.
عدم تزریق واکسن
تخمین زده می‌شود که عفونت‌های مزمن (معمولاً توسط ویروس‌ها ایجاد می‌شوند) حدود ۱۶ درصد از کل سرطان‌ها را در سراسر جهان ایجاد میکنند. برخی از رایج‌ترین انواع سرطان‌ها مانند سرطان‌های کبد و دهانه رحم به ترتیب با عفونت‌های ویروس هپاتیت B (HBV) و ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) مرتبط هستند. امروزه واکسن‌های ایمن و موثری علیه HBV و HPV وجود دارد که می‌تواند به محافظت در برابر سرطان‌های مرتبط با عفونت کبد و دهانه رحم کمک کند.
چه می توانیم بکنیم؟
- ما باید مسئولیت سلامتی خود را بر عهده بگیریم، از جمله واکسن زدن و یادآوری به دیگران برای واکسینه شدن، حفظ یک سبک زندگی سالم و فعال، اجتناب از الکل، دخانیات و قرار گرفتن در معرض آفتاب شدید یا طولانی.
- مدارس می توانند اطلاعاتی در مورد عوامل خطر سرطان ارائه دهند و همچنین می توانند محیطی را ایجاد کنند که از تغذیه خوب و فعالیت بدنی حمایت کند.
- کارفرمایان می توانند سیاست هایی را در محل کار برای جلوگیری از مواجهه شغلی با عوامل سرطان زا مانند آزبست و سایر مواد سرطان زا در محل کار اجرا کنند و همچنین فضاهای عاری از دود ایجاد کنند و فعالیت بدنی و تغذیه سالم را در بین کارکنان خود ترویج دهند.
- شهرها و جوامع می توانند در ایجاد یک محیط شهری باکیفیت که سلامت و رفاه شهروندان خود را ارتقاء داده و محافظت می کند، پیش قدم شوند.
تمام جهان می توانند با هم در مبارزه با همه گیری جهانی سرطان متحد شوند.

دکتر سحر فنودی، استادیار فارماکولوژی

معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی نیشابور