عمومی | دانشگاه معارف اسلامی

گزارش جلسه دفاع رساله جناب آقای علی‌محمد تاج‌الدین

به حول و قوه الهی جلسه دفاع رساله جناب آقای علی محمد تاج‌الدین، مقطع دکتری، رشته مدرسی معارف اسلامی گرایش تاریخ و تمدن اسلامی شنبه ۱۹ آذر ۱۴۰۱ ساعت ۱۰صبح در دانشگاه معارف اسلامی برگزار گردید.
موضوع رساله: اصل شایسته‌سالاری در تشکیلات اسلامی از منظر قرآن و سیره معصومان(ع).
استاد راهنما: حجت‌الاسلام‌والمسلمین دکتر علی الهی تبار.
اساتید مشاور: حجت‌الاسلام‌والمسلمین دکتر رضا ابروش.
اساتید داور: جناب آقای دکتر سیدضیاءالدین میرمحمدی، جناب آقای دکتر محمدحسین دانش‌کیا، حجت‌الاسلام‌والمسلمین دکتر امیرمحسن عرفان.
جلسه دفاع، پس از قرائت چند آیه از کلام‌الله مجید و اعلام برنامه توسط استاد محترم راهنما شروع و سپس دانشجو به ارائه گزارشی از رساله و انجام اصلاحات درخواستی اساتید محترم داوران در جلسه پیش‌دفاع پرداخت.
در ادامه داوران محترم به نقد رساله پرداخته و نظرات خودشان را مطرح نمودند و بعد دانشجو و اساتید محترم راهنما و مشاور به نقد داوران پاسخ داده و یا برخی را پذیرفتند تا اصلاح شود. سپس اساتید به جهت ارزشیابی رساله به شور نشسته و نمره را مشخص نمودند. به بعد از آن صورتجلسه توسط استاد محترم راهنما قرائت و در آخر سوگندنامه توسط دانشجو خوانده شد.

چکیده رساله
امروزه شایسته‌سالاری در میزان موفقیت سازمان‌ها در دستیابی به اهدافشان به‌عنوان یک اصل مدیریتی مورد توجه است. این اصل، ذیل مدیریت منابع انسانی، تجزیه و تحلیل شغل و در بخش مربوط به شرایط احراز شغل و نیز در تمام مکاتب، متناسب با مبانی فکری و فرهنگی همان جوامع تعریف می‌شود. شناسایی و تبیین ابعاد مختلف این اصل مهم با رویکرد اسلامی نه تنها می‌تواند در جهتِ الگوسازی برای مسئولان و مدیران جامعه اسلامی زمینه‌سازی علمی انجام دهد، بلکه منجر به ایجاد یک تحوّل اساسی به منظور گفتمان‌سازی تمدن نوین اسلامی خواهد شد. در واقع، واکاوی ابعاد مختلف شایسته‌سالاری به نوعی می‌تواند ریل‌گذاری مناسب و نقشه راهی برای تشکیل دولت اسلامی در مرحله سوم از فرایند ایجاد تمدّن نوین اسلامی در جهت تامین منویات مقام معظّم رهبری باشد. از این رو، تلاش شد تا با روش توصیفی تحلیلی مبانی اسلامی شایسته‌سالاری و نیز موانع و چالش‌های پیش روی اهل‌بیت ‌علیهم‌السلام را به منظور پیاده‌سازی این اصل تبیین و بررسی نماییم. همچنین با استفاده از روش تحلیل مضمون اقدام به استخراج مولّفه‌ها و ساحت‌های اسلامی شایسته‌سالاری نمودیم. در مرحله ابتدایی، در حدود ۱۴۰ مضمون پایه قرآنی و ۵۰۰ مضمون پایه تاریخی و روایی استخراج شد. در مرحله دوم کدگذاری، با بهره‌گیری از روش مشابهت و مقایسه، مضامین پایه‌ای را که به لحاظ مفهومی با یکدیگر همپوشانی داشتند را ذیل یک مضمون مشترک تحت عنوان مضامین سازمان‌دهنده قرار دادیم که در مجموع ۴۹ مضمون سازمان‌دهنده شناسایی شد. در گام سوم، بار دیگر مضامین سازمان‌دهنده را نیز کوچک سازی کرده و آن‌ها را در قالب ۱۶ مضمون فراگیر گنجاندیم. همچنین برای تسهیل در تحلیل داده‌ها، مضامین فراگیر را نیز ذیل چهار مولّفه اصلی آوردیم. در واقع فرایند طی شده در این روش، استقرایی و حرکت از جزء به کل می‌باشد. در مجموع، ۴ دسته مبانی: الهیاتی، انسان‌شناختی، ارزش‌شناختی و دین‌شناختی و نیز چهار مولّفه باورمندی اسلامی، سلامت نفس، معرفت و شناخت و منزلت و اعتبار اجتماعی به ترتیب اولویت شناسایی و مورد ارزیابی قرار گرفتند؛ علاوه بر این، به ساحت‌های شایسته‌سالاری نیز در قالب همین مولّفه‌ها به ترتیب ساحت‌های سیاسی، فرهنگی اجتماعی، نظامی، اقتصادی و قضایی پرداخته شد؛ و نهایتاً قبیله‌گرایی، عدم بینش و آمادگی کافی در میان یاران اهل بیت‌علیهم‌السلام و نیز عدم وجود نیروهای کارآمد در حد نیاز و شهادت بسیاری از صحابه درجه یک ایشان، همچنین تعارض با اصول مدارا، حفظ نظام اسلامی و هدایت به‌عنوان موانع و چالش‌های پیش روی معصومین علیهم‌السلام به هنگام رعایت اصل شایسته‌سالاری شناسایی، تبیین و تحلیل شدند.

واژگان کلیدی
اصل شایسته‌سالاری، مبانی شایسته‌سالاری، مولّفه‌های شایسته‌سالاری، موانع شایسته‌سالاری، مدیریت منابع انسانی، تشکیلات اسلامی، سیره معصومین.