نکته قابل‌توجه در این میان، علت اصلی تغییر ایجادشده در تعریف تماس نزدیک است که به دنبال وقوع یک طغیان کرونا ویروس در یک زندان و چاپ  گزارش آن در مجله MMWR۱ بوده است ۲؛ طبق این گزارش، از شش زندانی جدید ورودی یک زندان که همگی بدون علامت بوده‌اند تست PCR گرفته شده و همگی وارد قرنطینه می‌شوند. فردای آن روز تست هر ۶ نفر مثبت اعلام می‌شود اما از نگهبانی که در بدو ورود با زندانی‌ها تماس داشته تست گرفته نمی‌شود؛ چرا که تماس وی با آن‌ها در حدود یک دقیقه در فاصله کمتر از ۱.۸ متر بوده و طبق تعریف قبلی CDC به عنوان تماس نزدیک تلقی نمی‌شده است. بنابرابن، نگهبان قرنطینه نشده و به کار در زندان ادامه می‌دهد. یک هفته بعد، نگهبان تقریباً تمامی علابم کووید-۱۹ را نشان می‌دهد و تست وی مثبت می‌شود.
با توجه به مثبت شدن وی، علیرغم اینکه در تعریف تماس نزدیک قرار نمی‌گرفته است،  فیلم دوربین‌های امنیتی به دقت بررسی می‌شود و مشخص می‌شود که این نگهبان طی یک شیفت ۸ ساعته تماس‌های متعدد و کوتاه حداکثر یک دقیقه‌ای در فاصله کمتر از ۱.۸ متری با ۶ نفر زندانی داشته است و جمع این تماس‌ها روی هم ۱۷ دقیقه می‌شده ‌ که از حداقل ۱۵ دقیقه ذکر شده در تعریف تماس نزدیک بیشتر بوده است.  نگهبان در تمامی تماس‌ها ماسک داشته اما زندانیان گاهی بدون ماسک بوده‌اند.
در واقع مشخص شد که این زندانیان در مرحله پیش از علامت دار شدن بوده‌اند و یک نفر ابر منتشرکننده (super-spreader) در میان آنها بوده است که البته نمی‌توان گفت کدامیک از شش زندانی بوده است. همچنین با ردیابی تماس‌های نگهبان مشخص شد که دو کارمند دیگر زندان هم مثبت شده‌اند.
این مطالعه بر دو نکته قدیمی و یک نکته جدید تاکید می‌کند: اول، اهمیت استفاده از ماسک توسط همه و در تمامی مواجهه‌ها، دوم، اهمیت انتقال در دوره پیش از علامت دار شدن یا انتقال در دوره بدون علامت و سوم اینکه، هر چه مدت زمان بیشتری را با یک فرد مثبت بگذرانیم ولو اینکه هر بار مواجهه ما بسیار مختصر و کوتاه باشد خطر انتقال بیماری بیشتر است. در واقع جمع زمان‌هایی که فرد طی یک مدت مشخص مثلاً ۲۴ ساعت با فرد مثبت گذرانده است اهمیت دارد.
لازم به ذکر است که در آخرین دستورالعمل کشوری که نسخه هشتم فلو چارت تشخیص و درمان کووید- ۱۹ می‌باشد، تماس نزدبک به تماس حداقل ۱۵ دقیقه در فاصله یک متری فرد مثبت بدون تجهیزات محافظتی تغییر یافته است. این در حالی است که در نسخه هفتم دستورالعمل، فاصله ذکر شده در تعریف تماس نزدیک، ۲ متر بوده است؛ به عبارت دیگر، دستورالعمل جدید سهل گیرانه تر شده است.
اما درس بزرگی که در این مطالعه و رویدادهای پس از آن برای محققین وجود دارد توجه به اثرات انجام یک پژوهش کاملاً کاربردی می‌باشد. بررسی یک طغیان کوچک در بک زندان محلی و چاپ آن منجر به تغییر دستورالعمل مهم‌ترین سازمان بهداشتی یک کشور می‌شود.
اگرچه همه انواع تحقیقات در جای خود مهم هستند پژوهش برای اینکه کاربردی باشد نیازی نیست که حتماً پرهزینه، گسترده و پیچیده باشد. شاید پاندمی کرونا ویروس این نکته را به ما یادآوری می‌کند که در کشور ما، به منظور حل مشکلات سلامت عمومی به پژوهش‌های کاربردی کوچک بیش از پیش نیاز است. پژوهش‌هایی که بر اساس نتایج آنها شاید بتوان از موارد ابتلا و مرگ و میر بیشتری جلوگیری کرد تا اینکه به دنبال انجام تحقیقات گسترده، پرهزینه و پیچیده‌ای باشیم که در برخی موارد ممکن است تاثیر قابل‌توجهی بر بهبود سلامت عمومی نداشته باشند.
دکتر نیلوفر معتمد دانشیار پزشکی اجتماعی بوشهر
دکتر سعید کشمیری دبیر ستاد مبارزه با کرونای استان بوشهر
۱. https://www.cdc.gov/mmwr/volumes/69/wr/mm6943e1.htm
۲. https://www.nbcnews.com/health/health-news/cdc-changes-guidance-close-contacts-emphasizes-importance-wearing-mask-n1244147