عمومی | موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی

پروژه‌ای تحقیقاتی با عنوان" بررسی تاثیر رژیم‌های آبیاری متناوب از زهاب مزارع نیشکر برلاین‌های برنج متحمل به شوری در جنوب خوزستان" طی همکاری مشترک با سازمان آب و برق خوزستان و شرکت کشت و صنعت نیشکر و ص

این پژوهش با هدف استفاده بهینه از زهاب و افزایش بهره­وری از اراضی­کم بازده، برای کشت گیاه برنج به‌عنوان یک بستر مناسب در جنوب و جنوب غرب خوزستان اجرا شد. در این تحقیق واکنش متقابل بین ارقام و لاین‌های مقاوم به شوری گیاه برنج و رژیم‌های آبیاری ازآب حاصل از زهاب نیشکر به‌صورت‌کرت‌های یک‌بار خرد شده و در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با دو عامل و سه تکرار به‌ مدت یک سال زراعی در تابستان ۱۳۹۷ بررسی شد. رژیم (دور)آبیاری با زهاب نیشکر شامل هرروزه و تناوب‌‌های یک و دو روز درمیان به‌عنوان عامل اصلی و ۳ لاین برنج مقاوم به شوری انتخابی ازسی‌امین خزانه بین‌المللی ارقام برنج، ۴ لاین اصلاحی (حاصل ازموتاسیون وسایرروشهای اصلاحی) مقاوم به خشکی و شوری، رقم هاشمی و یک رقم محلی هویزه درکرت‌های فرعی قرارگرفتند. لاین‌های مقاوم به خشکی و رقم شاهد بین المللی به‌دلیل حساسیت به شرایط منطقه و عقیمی زیاد حذف شدند. لذا تجزیه واریانس با سه لاین متحمل به‌شوری ( S ها) و رقم محلی هویزه  صورت گرفت. نتایج نشان داد با کاهش قابل‌توجه آب از رژیم آبیاری هرروزه به تناوب‌های دو و سه روزه، میزان عملکرد از I ۰ (رژیم هر روزه) با متوسط ۳/۲۱۳۹ به ۲۲۴۸کیلوگرم بر هکتار در I ۱ (رژیم یک روز درمیان) افزایشی ۶ درصدی داشت. سپس در دور آبیاری سه روزه ( I ۲ )  نسبت به I ۰ کاهشی ۳۰ درصدی از خود نشان داد.  بیشترین وکمترین بهره‌وری آب به‌ترتیب مربوط به تیمار های آبیاری I ۲ و I ۰ به میزان ۱۲۸/۰ و ۰۵۷/۰بود. درمیان ارقام ولاین‌های برنج تحقیقاتی، رقم محلی هویزه با ۲۲۴۹کیلوگرم درهکتار با دورآبیاری I ۱ بیشترین عملکرد ولاین‌های مقاوم به‌شوری S ۱ و S ۵ با عملکردی به‌ترتیب ۶/۲۰۶۲ و۹/۲۰۳۳کیلوگرم درهکتار با همین رژیم آبیاری ازوضعیت مطلوبی برخورداربودند. پایش شوری خاک درطول فصل رشد نشان دادکه تغییرات شوری درهر سه رژیم آبیاری روندی افزایشی ازخود نشان داد به‌طوری‌که میزان افزایش شوری نسبت به قبل از زمان کشت، از۵۰­ درصد در رژیم آبیاری هر روزه با زهاب ( I ۰ ) تا ۱۰۰ درصد دررژیم آبیاری سه روزه ( I ۲ ) متغیر بود. این افزایش شوری درعمق ۵۰ سانتی‌متری خاک به‌پایین به‌دلیل تجمع املاح نمک محسوس‌تر بود. پایش درصد سدیم قابل تبادل خاک ( ESP ) نشان داد که در پایان فصل رشد برای دو رژیم آبیاری هرروزه ( I ۰ )و یک روزدر میان ( I ۱ )با استفاده از زهاب، خاک مزرعه تحقیقاتی در وضعیت سدیمی بودن قرار نگرفت وهمچنان در وضعیت شور باقی مانده است. این مساله به‌دلیل آبیاری پیوسته در طول فصل رشد و وجود زهکشی زیرزمینی است که باعث خروج نمک از نیمرخ خاک شده است. هرچند رژیم آبیاری دو روز درمیان ( I ۲ )، با افزایش ۱۷ درصدی ESP و افزایش شوری ۱۰۰ درصد نسبت به قبل از زمان کشت، باعث شده وضعیت نیمرخ خاک تا زیرعمق توسعه ریشه به وضعیت سدیمی نزدیک شود. این مهم به‌دلیل خشکی دادن مزرعه دردو روز و هجوم شوری به لایه های سطحی خاک می‌باشد به‌طوری‌که با درنظرگرفتن درصد آبشویی مناسب درپایان فصل رشد باید این مساله رفع گردد.