عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد به تشریح علل و عوامل بیماری بروز و شیوع بیماری آلزایمر پرداخت.
به گزارش وبدا؛ دکتر شهرزاد حبیبی افزود: دمانس یا فراموشی یک بیماری نیست که علائمی داشته باشد بلکه مجموعه‌ای از علائم و نشانه‌ها را توصیف می‌کند، به همین دلیل به آن سندروم گفته می‌شود.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد با اشاره به اینکه دو حالت اصلی وجود دارد که منجر به ایجاد نشانه‌های روان پریشی، ضعف حافظه، عدم تشخیص زمان و مکان، نقص فکری و ذهنی یا مشکلاتی از این دست می‌شود، ادامه داد: اولین حالت دلیریوم است، در این حالت هوشیاری فرد کمتر از حد طبیعی بوده، فرد خواب آلوده و دچار فراموشی است و مانند فردی که دچار دمانس است عدم هوشیاری و آگاهی نسبت به زمان و مکان دارد.
وی با بیان اینکه دلیریوم می‌تواند به وسیله بیماری‌هایی مثل پنومونی، عفونت کلیه، سوء‌تغذیه یا واکنش‌های دارویی بوجود بیاید و با درمان این بیماری‌های اولیه، دلیریوم هم رفع می‌شود، عنوان کرد: در حالت دوم بیماری دمانس است، در این بیماری فرد کاملا هوشیار است ولی در عملکرد ذهنی‌اش نقص وجود دارد، علائم دمانس می‌تواند براساس چندین بیماری مختلف ایجاد شود که برخی از آن‌ها قابل درمان‌اند.
حبیبی با تاکید بر اینکه بیماری آلزایمر شایع‌ترین علت دمانس از نوع غیر قابل برگشت در سالمندان است، خاطرنشان کرد: آلزایمر یعنی نقص در عملکرد ذهنی که به تدریج از مرحله فراموشی آغاز می‌شود و تا ناتوانی کامل پیشرفت می‌کند.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد اضافه کرد: اتفاقی که در بیماری آلزایمر به لحاظ پاتولوژی یا آسیب‌شناسی رخ می‌دهد این است که بر روی سلول‌های مغزی به ویژه در ناحیه هایپوکامپ که همان بخش حافظه است رسوبات پروتئینی به اسم پلاک‌های آمیلوئید ایجاد می‌شود، این پلاک‌ها علاوه بر اینکه مانع ارتباط بین سلول‌های عصبی شده باعث تخریب سلول‌های اطراف خود نیز می‌شوند.
وی با اشاره به اینکه علاوه بر این پلاک‌ها کلافه‌های پیچیده‌ای به اسم کلافه‌های نوروفیبریلاری در سلول‌های عصبی مغز به وجود می‌آید، یادآور شد: یک تغییر دیگری که در مغز اتفاق می‌افتد آن است که مقدار بعضی از مواد شیمیایی مغز هم که پیام‌ها را بین سلول‌های عصبی منتقل می‌کنند کاهش پیدا می‌کند، این مسئله باعث از بین رفتن ارتباط بین سلول‌ها می‌شود.
حبیبی ادامه داد: همه مواردی که ذکر شد باعث آتروفی یا کوچک شدن مغز در افرادی که دچار آلزایمر هستند می‌شود.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد تاکید کرد: علت بیماری آلزایمر و اینکه دقیقا روشن باشد چه عللی باعث بروز این بیماری می‌شود مشخص نیست ولی یک سری عوامل تحت عنوان عوامل خطر آلزایمر شناخته شده است که با بالا رفتن سن احتمال ابتلا به آلزایمر را افزایش می‌دهند.
وی بیان کرد: جنبه ژنتیکی به خصوص ژن ApoE می‌تواند در بروز بیماری آلزایمر تاثیرگذار باشد، یکی دیگر از عوامل بیماری آلزایمر جنسیت است و این بیماری در زنان شایع‌تر است، همینطور بالا بودن سطح کلسترول و سایر عوامل خطر بیماری‌های عروقی می‌تواند باعث افزایش احتمال ابتلا به بیماری آلزایمر در فرد شود.
حبیبی با اشاره به اینکه ضربه به سر و افسردگی نیز از دیگر عوامل بروز آلزایمر به شمار می‌روند، گفت: سطح تحصیلات پایین و نژاد هم به عنوان عوامل خطر بیماری آلزایمر شناخته شده‌اند.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد افزود: آمار دقیقی از شیوع بیماری آلزایمر در کشور وجود ندارد، براساس آماری که انجمن آلزایمر ایران منتشر کرده است حدود ۷۰۰ هزار نفر در ایران به آلزایمر مبتلا هستند و با توجه به اینکه آلزایمر با افزایش سن ارتباط دارد و از آنجایی که پدیده سالمندی هم در جامعه در حال اتفاق است، انتظار می‌رود که حدود ۸ تا ۱۰ درصد جمعیت سالمند کشور به بیماری آلزایمر مبتلا خواهند شد.
وی با بیان اینکه در مورد چهارمحال و بختیاری هم آمار دقیقی در دست نیست و انتظار می‌رود ۸ تا ۱۰ درصد سالمندان این استان نیز در آینده به آلزایمر مبتلا شوند، ادامه داد: چند مرحله از علائم را می‌توان برای بیماری آلزایمر در نظر گرفت، که شامل مرحله اولیه، میانی و پیشرفته است.
حبیبی عنوان کرد: علائم در دو گروه دسته‌بندی می‌شوند، ابتدا مشکلاتی است که به دلیل اختلال حافظه و همین طور اختلال در سایر حیطه‌های شناختی برای فرد بوجود می‌آید، در مرحله اولیه، اختلال در حافظه کوتاه‌مدت ایجاد می‌شود، همچنین ممکن است اختلالاتی در تکلم وجود داشته باشد، گم کردن زمان و وقت، گم شدن در مکان‌ها حتی اگر مکان آشنایی باشد و همین طور کاهش علاقه نسبت به انجام فعالیت‌ها و تفریحات معمولی که فرد قبلا از آن‌ها لذت می‌برده نیز از دیگر علائم در این مرحله هستند.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد تاکید کرد: در مرحله میانی علائمی که در مرحله اولیه بوجود آم ده بود کم‌کم در زندگی اجتماعی، شغلی و انجام فعالیت‌های روزمره فرد بیمار تاثیر می‌گذارد، فرد بسیار فراموش کار می‌شود، به راحتی گم می‌شود، برای بهداشت شخصی، استحمام و لباس پوشیدن به کمک احتیاج پیدا می‌کند.
وی اضافه کرد: در مرحله پیشرفته فرد کاملا به دیگران وابسته می‌شود، افراد و اشیا آشنا را نمی‌تواند بشناسد، هیچ کدام از فعالیت‌های شخصی خودش را نمی‌تواند انجام دهد، رفتارهای ناشایست مثل بی اختیاری ادرار و مدفوع ممکن است از وی سر بزند و سایر علائمی که در حیطه شناختی و همینطور رفتاری برای فرد ممکن است بوجود بیاید.
حبیبی یادآور شد: تشخیص بیماری آلزایمر در ابتدا با توجه به علائم و به وسیله پزشک صورت می‌گیرد، پزشک با بررسی تاریخچه سلامت و انجام معاینات کامل طبی‌، عصبی و روانی و استفاده از آزمایشاتی مانند سی‌تی اسکن، MRI، نوار مغزی، آزمایش CSF یا مایع مغزی نخاعی و همچنین آزمون‌های روانشناسی می‌تواند این بیماری را تشخیص دهد، اما باید گفت هنوز هیچ روش تشخیصی قطعی برای آلزایمر وجود ندارد.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد با اشاره به اینکه درمان آلزایمر بر مبنای اصولی انجام می‌شود، گفت: در مرحله اول تشخیص، بیان بیماری به خانواده و خود بیمار معمولا کار دشواری است، چون واکنش‌های عاطفی شدیدی ایجاد می‌کند، همچنین کنترل علائم فرد با دارو درمانی هم در حیطه شناختی و همچنین علائم رفتاری فرد صورت می‌گیرد.
وی خاطرنشان کرد: درمان قطعی برای رفع پاتولوژی اولیه بیماری وجود ندارد و چیزی که اهمیت دارد حمایت‌های اجتماعی از مراقبین بیماران آلزایمر است.
حبیبی یادآور شد: زنان بیشتر از مردان به آلزایمر مبتلا می‌شوند که علت اصلی آن هنوز مشخص نشده و ممکن است یکی از دلایل این مسئله تفاوت‌های فیزیولوژیک و ساختاری در دو جنس زن و مرد باشد همچنین جنبه ژنتیکی و تاثیری که این تفاوت‌ها بر روی عملکرد مغز دارند نیز یکی از دلایلی است که آلزایمر بیشتر در زنان اتفاق می‌افتد.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد اظهار داشت: عواملی مثل اثر محافظتی هورمون‌های جنسی، تفاوت در خون‌رسانی مغز و همین طور احتمال ابتلا بیشتر به اختلالات خلقی مثل افسردگی در زنان مجموعه عواملی هستند که در تحقیقات انجام شده به عنوان دلیلی برای بروز آلزایمر به آن اشاره شده است ولی هنوز این مسئله به طور کامل روشن نیست و تحقیقات همچنان در این زمینه ادامه دارد.
وی بیماری آلزایمر را تنها مختص به سالمندان ندانست و ادامه داد: نوعی از بیماری آلزایمر وجود دارد به اسم بیماری زودهنگام آلزایمر که در سنین پایین‌تر، دهه‌های سوم و چهار زندگی فرد حادث می‌شود و علت آن هم بیشتر جنبه ژنتیکی دارد که به دلیل وجود ژن‌های خاص است که در خانواده‌های خاصی ممکن است دیده شود.
حبیبی با بیان اینکه این حالت یعنی بیماری زودهنگام آلزایمر وضعیت شایعی نیست و حدود ۹۹ درصد موارد بیماری آلزایمر به شکل دیرهنگام بروز پیدا می‌کند، تصریح کرد: ۹۹ درصد افراد مبتلا به آلزایمر بعد از ۶۵ سالگی علائم بیماری را نشان می‌دهند.