زهرا مرادی کارشناس مدیریت سلامت جمعیت، خانواده و مدارس معاونت بهداشتی دانشگاه که کار تخصصی وی در مورد برنامه کودکان است به مناسبت هفته اطلاع‌رسانی اتیسم  مقاله ای را گردآوری کرده است.

به گزارش روابط عمومی معاونت بهداشتی دانشگاه، مقاله آشنایی با «اتیسم» را در زیر مطالعه کنید:

روز جهانی آگاهی سازی درباره اتیسم

از سال 2008 میلادی، مجمع عمومی سازمان ملل به پیشنهاد فعالان قطری 2 آوریل هر سال مطابق با 13 فروردین ماه به تقویم شمسی به عنوان «روز جهانی آگاهی سازی درباره­ی اتیسم»  ؛ با هدف آگاه سازی و حساس سازی  عموم در خصوص اختلالات طیف اتیسم در کودکان نامگذاری کرد. شعار این روز در سال 2018 میلادی "توانمندسازی دختران و زنان دارای اختلال اوتیسم " است.
به منظور جلب توجه افکار عمومی به این اختلال، بناهای مهم شهرهای معروف دنیا به مناسبت این روز، با نور آبی مزین می شود. رنگ آبی نمایانگر حمایت از مبتلایان به این اختلال و توجه ویژه به نیازهای آنان است. از این روز و تا پایان ماه آوریل، تمامی افرادی که به نوعی درگیر فعالیت‌های مرتبط با این اختلال هستند، تلاش می‌کنند تا شهروندان و مردمان جامعه را نسبت به این اختلال آگاه‌تر کنند و امکان تبادل اطلاعات در این زمینه را افزایش دهند. به همین منظور است که از تمامی ابزارهای اطلاع‌رسانی و امکاناتی که به نوعی بتواند آگاهی جامعه را نسبت به اوتیسم افزایش دهد استفاده می‌شود تا توجهات نسبت به این اختلال افزونتر گردد.

اتیسم چیست ؟

اتیسم اختلالی در مغز است که باعث می‌شود پردازش اطلاعات در مغز به خوبی انجام نشده و کودک در تعامل و ارتباط خود با دیگران دچار مشکل شود. اتیسم نوعی اختلال چند علتی است که عوامل ارثی، ژنتیکی و محیطی در آن دخیل می باشد .تا امروز اتیسم را نوعی اختلال عصبی-رشدی شناخته اند که مشخصه اصلی آن عدم تعامل با دیگران ,رفتار و علایق کلیشه­ای و انزوای اجتماعی  , به دلیل نقص در ارتباطات و مهارت ها و توانایی های اجتماعی است . همچنین ناتوانی در تحمل تغییرات کوچک و آزار دیدن شخص از این رویداد ها ست.

اصطلاح اوتیسم یا در خودفرورفتگی به کودکانی اطلاق می شود که با دنیای بیرون از لحاظ نگاه، گفتار، رفتار و ارتباط عاطفی با افراد هیچ ارتباطی ندارند.

طیف اتیسم می­تواند زمین گیر کننده و شدید باشد, در حدی که فرد قادر به مراقبت از خود نباشد و در عین حال می­تواند موجب پدیده عجیبی شود که از آن به عنوان نبوغ  در مسائلی خاص یاد کرد . مثلا ممکن است فردی اتیستیک بعد از شنیدن قطعه ای موسیقی بسیار دشوار و با وجود اینکه تا بحال آنرا نشنیده بود سریعا آنرا یاد بگیرد و بدون اشکال همان قطعه را برای شما بنوازد . نسبت اتیسم در پسرها ۳ تا ۴ برابر بیشتر از دخترهاست.

اتیسم در هر صورت درمان ندارد . اما اختلالی است که به سرعت و در سنین چند ماهگی قابل تشخیص است.

v     علائم اتیسم

• تأخیر در صحبت کردن یا اصلا صحبت نکردن
• انجام انواع رفتارها، علایق و بازی های تکراری
• ناتوانی در گفتن اسم و برقراری ارتباط چشمی
• اجتناب از نوازش شدن
• ناتوانی در شروع مکالمه و صحبت با دیگران یا عدم توانایی در حفظ مکالمات
• حساس بودن به نور، صدا و بروز رفتارهایی چون خودزنی

از مهمترین علایم در تشخیص اتیسم تاخیر در «زبان گفتاری»است؛ آنها به یادگیری تکلم تمایلی نشان نمی دهند . ممکن است آنها در بین تمامی محرک های محیطی مثل اسباب بازی ها به یکی دو مورد توجه کنند اما توجه ی بسیار اساسی و مستحکم آنها در کودکی به طورمعمول به طرز غیر عادی به اشیاء مکانیکی یا متحرک علاقه دارند و بیشتر در گیر قسمتی از کل یک شی هستند . برای مثال ممکن است ببینید کودکی اتیستیک با ماشین اش بازی می­کند . اما تنها با یکی از لاستیک های آن نه کل ماشین !

غربالگری اتیسم:

اغلب کودکان دارای اتیسم تا سن مدرسه و حتی بالاتر تشخیص داده نمی­شوند و بنابراین حمایت مورد نیاز خود را در زمانی که به آنها به شدت احتیاج دارند دریافت نمی کنند . به همین دلیل است که غربال تمامی کودکان در مراحل رشد جهت ارجاع آنان برای تشخیص و شناسایی کودکان نیازمند مداخله، ضروری است. والدین می توانند پرسشنامه غربالگری اتیسم را

جهت کودکان 2 تا 5 ساله خود تکمیل نموده و در صورتی که پاسخ به سه سوال یا بیشتر بلی بود، برای بررسی بیشترو دریافت راهنمایی به مراکز آموزشی توانبخشی اتیسم سازمان بهزیستی مراجعه نمایند.

v     اولین اقدامات خانواده برای این کودکان

1.       شناسایی زودرس اختلال طیف اتیسم و تلاش برای جلوگیری از پیشرفت این اختلال می­تواند به تدریج به کنترل و مهار این بیماری و بازگشت کودک به چرخه عادی زندگی کمک کند.

2.       شناسایی کودکان در زمان طلایی رشد و تکامل (پیش از 3 سالگی)

3.       آگاهی خانواده از بیماری فرزند شان

با وجود آنکه تا به حال درمان مشخصی برای این اختلال از سوی محققان شناسایی نشده، آگاهی خانواده از ابتلای کودکان به اتیسم در سال های ابتدای زندگی می تواند تغییرات شگرفی در زندگی کودکان ایجاد کند ضمن اینکه، تأکید بر مجموعه ای از درمان های رفتاری و ارتباطی، آموزشی، توانبخشی، و دارویی می تواند به تدریج اثرات این اختلال را کاهش دهد و زمینه را برای حضور و فعالیت این کودکان در جامعه فراهم کند.

در اتیسم به دلیل دیرکرد در اقدام جدی تقریبا 75% با عقب ماندگی ذهنی مواجه می­شویم , اما عقب ماندگی ذهنی از نوعی است که امکان مهار دارد . این بدان معناست که اگر اقدام فوری ،جدی و  پیشگیرانه صورت بگیرد ؛ امکان کم کردن  و مهار آسیب های آن وجود دارد .

منابع : راهنمای شناسایی اختلال طیف اتیسم سازمان بهزیستی کشور

کتاب اختلال اتیسم ، تبین،ارزیابی،تشخیص و درمان - دکتر سعید رضایی