دکتر رستمیان معاون اجتماعی فرهنگی دانشگاه در گفتگویی به تشریح فعالیت‌های معاونت اجتماعی فرهنگی دانشگاه پرداخت و هدف از ایجاد این معاونت را اجتماعی سازی سلامت دانست و گفت: به‌طورکلی دانشگاه‌ها مسئولیت اجتماعی دارند. هرچند که دانشگاه‌های علوم پزشکی به دلیل ارتباط با مردم  در مراکز درمانی به‌نوعی اجتماعی هستند اما نباید به این بسنده کرد و منتظر شد تا مردم بیمار شوند و به ما مراجعه کنند بلکه باید پیشگیری از بیماری‌ها در اولویت قرار گیرد.
وی افزود: البته همکاران معاونت بهداشت در عرصه پیشگیری فعالیت دارند اما باید یک سطح جلوتر  یعنی به خودمراقبتی توجه بیشتر کرد. باید خانواده‌ها  سواد سلامتشان ارتقا یابد و مهارت‌های لازم خودمراقبتی را کسب کنند.
معاون اجتماعی فرهنگی دانشگاه، با اشاره به گنجاندن امتیاز اجتماعی به ماده یک ارتقا گفت: برای هر عضو هیات علمی که کار اجتماعی، خیرخواهانه  و خدمتی به مردم ارائه دهد امتیازی همانند بعضی کشورهای دیگر در نظر گرفته‌شده است.
دکتر رستمیان هدف از اعطای این امتیاز را تشکر از اعضای هیات علمی برای توسعه فعالیت‌های اجتماعی دانست و گفت: این امتیاز پیام‌آور ارزشمند بودن فعالیت‌های اجتماعی اعضای هیات علمی است.
وی افزود: ما از دانشکده‌ها خواستیم اقداماتی که در ارتباط با مردم است شناسایی و معرفی کنند. به‌عنوان‌مثال دانشکده دندانپزشکی در پیشگیری از پوسیدگی دندان بخصوص در منطقه تحت پوشش دانشگاه، دانشکده تغذیه در پیشگیری از چاقی و عادات نامناسب غذایی و دانشکده‌های دیگر به فراخور فعالیت خود می‌توانند در کنار تربیت متخصصان برجسته و پژوهشهای کاربردی، در جامعه نقش‌آفرین باشند.
معاون اجتماعی فرهنگی دانشگاه با تأکید براینکه علاوه بر نقش بین‌المللی که برای دانشگاه تعریف‌شده باید نقش محلی و ملی آن‌هم در نظر گرفته شود افزود: تربیت متخصص، در دوره ای  تنها هدف دانشگاه‌ها بود. اما دانشگاه‌ها باید درزمینهٔ پیشگیری از بیماری ها و در عرصه سلامت نقش‌آفرین باشند. یک متخصص در کنار درمان بیماری باید آموزش به بیمار و به مردم سالم  را نیز موردتوجه قرار دهد.
دکتر رستمیان بابیان اینکه دانشگاه‌ها باید در تصمیم‌گیری‌های کلان کشور نقش ایفا کنند افزود: دانشگاه‌ها نباید خود را شهروند درجه دوم بدانند و فقط مجری تصمیمات باشند بلکه باوجود نخبگانی که دارند می‌توانند به سیاست‌گذاران مشورت دهند و راهکارهایی را پیدا کنند که در سرنوشت مردم مؤثر باشد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به تشریح ساختار معاونت اجتماعی فرهنگی پرداخت و گفت: معاونت اجتماعی فرهنگی براساس ساختاری که دارد اولویت‌هایی را در دستور کار خود قرار داده است که یکی از آن‌ها مؤلفه‌های اجتماعی مؤثر بر سلامت است.
دکتر رستمیان تصریح کرد: ما آسیب‌های اجتماعی بسیاری مانند اعتیاد و.... داریم و دانشگاه باید سعی کند طبق برنامه  ششم این آسیب‌ها را با کمک همکاران دانشگاهی وغیر‌دانشگاهی کم کند و این امر باید با مشارکت مردم همراه باشد.
معاون اجتماعی فرهنگی دانشگاه، سازمان‌های مردم‌نهاد (سمن) را بخش دیگری از فعالیت‌های این معاونت معرفی کرد و گفت: سازمان‌های مردم‌نهاد در حوزه سلامت با مشارکت مردم ایجاد می‌شود و متخصصان به‌عنوان مشاور به فعالیت آن‌ها کمک می‌کنند. نکته مهم در این زمینه همراه شدن مردم  در  بهبود سرنوشت سلامت  خود و افزایش همکاری‌های بین بخشی است.
وی افزود: متأسفانه مردم مسئولیت خود را در این سازمان‌های مردمی با توجه به ظرفیتشان نپذیرفتند شاید به این دلیل که ما راه‌های مشارکت  آنان را باز نکرده‌ایم. چنانچه این سازمان‌ها ومشارکت ها به کار گرفته شوند می‌توان حجم دولت را کوچک کرد و خواسته‌های  اجتماعی منطقی را پیش برد. درواقع سازمان‌های مردم‌نهاد خواسته‌های اجتماعی دارند که برای تحقق آن تلاش می‌کنندو حتی ناظر خوبی هستند و بسیاری از بودجه‌های کشور به‌جای اینکه صرف امور جاری شود برای برنامه‌ ها و اهداف بزرگتر، حتی با حضور بخش خصوصی، هزینه خواهد شد.
دکتر رستمیان بابیان اینکه معاونت اجتماعی فرهنگی از اعضای هیات علمی که سمن‌ها را تشکیل دهند حمایت می‌کند تصریح کرد: هریک از سازمان‌های مردم‌نهاد در حوزه سلامت می‌تواند متولی یک بیماری شود و ضمن مراقبت از بیماران، اطلاعات و آموزش‌های لازم را برای پیشگیری مردم از آن بیماری ارائه دهد و عوامل خطر بیماری را در جامعه شناسایی  وکاهش دهد. نمونه موفق نسبی  از این مدل سازمان‌ها، سال‌هاست که  درزمینهٔ بیماری ‌ام اس و بعضی بیماریهای محدود دیگر فعالیت دارند.
معاون اجتماعی فرهنگی دانشگاه، با اشاره به اهمیت همکاری‌های بین بخش در حوزه سلامت گفت: همه سازمان‌ها باید برای سلامت کارکنانشان برنامه داشته باشند و تغذیه سالم، فعالیت بدنی و کاهش مصرف سیگار را موردتوجه قرار دهند. در این زمینه وزارت بهداشت نقش مشاور فنی را برعهده دارد. لذا اگر مشارکت مردمی و همکاری‌های بین بخشی وجود نداشته باشد و کار فقط به وزارت  بهداشت واگذار شود ما شاخص‌های ضعیفی در حوزه سلامت خواهیم داشت  و این وظیفه وزارتخانه است که با راهکارهای مناسب،  همکاری مردم و ظرفیت دیگر سازمانها را طبق سیاست های  ابلاغی سلامت، برای سلامت مردم بکار گیرد.
دکتر رستمیان با تأکید بر سلامت معنوی به‌عنوان یکی از ارکان مؤثر در سلامت گفت: براساس مطالعات بسیاری که در نظام‌های بهداشتی دنیا انجام‌شده در کنار سلامت جسمی، سلامت معنوی و اجتماعی هم مورد تأکید قرار دارد.
وی افزود: سلامت اجتماعی به نوع رفتار و تعاملات افراد با محیط و افراد جامعه بازمی‌گردد. براساس مطالعات انجام‌شده، در سال 2020 یکی از مسائل اصلی که سلامت را تهدید می‌کند رفتارهای اجتماعی است لذا باید برای سلامت اجتماعی فعالیت جدی تری صورت گیرد  و ارتباط و رفتارمان با افرادی که  در یک جامعه با هم زندگی می‌کنیم بهبود یابد.
معاون اجتماعی فرهنگی دانشگاه، سلامت معنوی را رکن دیگری از سلامت دانست و افزود: درزمینهٔ سلامت معنوی هم مطالعات بسیاری بخصوص در دین مسیحیت انجام‌شده و مراکز تحقیقات سلامت معنوی در امریکا ودیگر کشورها  فعالیت دارند. معاونت اجتماعی فرهنگی دانشگاه نیز در حال پیگیری تأسیس مرکز تحقیقات سلامت معنوی است.
وی بابیان اینکه حیطه سلامت معنوی بسیار وسیع است  گفت: باید دانشگاه در این زمینه تحقیقات کاربردی و علمی انجام دهد. این مرکز تحقیقات نیز کمک می‌کند  سلامت معنوی را  در کنار سلامت جسمی مورد استفاده بیشتری قرار دهیم. درمجموع ازنظر علمی ثابت‌شده بیمارانی که سلامت معنوی دارند بهتر می‌توانند بیماری خود را کنترل کنند و  امید به زندگی،  رفتارهای پیشگیرانه تر، کاهش استرس و سیستم دفاعی قوی‌تری دارند.
دکتر رستمیان یکی از عوامل پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی را کار فرهنگی دانست و افزود: براساس مطالعه‌ای که در منطقه 17 تهران صورت گرفت مشاهده شد باوجوداینکه خانواده‌های این منطقه توان مالی کمتری دارند میزان خشونت و آسیب‌های  اجتماعی  به نسبت کمتر است. البته منظورم این نیست که عوامل اقتصادی در آسیب‌های اجتماعی نقش ندارند بلکه در این منطقه بیشترین خانواده‌های شهدا وجود دارند و خانواده‌ها از انسجام بیشتری برخوردارند.
وی با تأکید براینکه باید کار فرهنگی انجام دهیم افزود: کار فرهنگی  فقط با سخنرانی، اجبار و نصیحت  انجام نمی‌شود بلکه کاری فرهنگی است که  موافقت و همراهی مردم را در پی داشته باشد. وقتی بتوانیم هدف خود را خوب توضیح دهیم و آن را با  ابزارهای متفاوت از جمله هنر خوب به‌نمایش بگذاریم اثربخشی آن بیشتر می‌شود. به این منظور مذاکراتی را با دانشکدهای مرتبط در حال انجام داریم.  براساس آمارها بیش از ۴۰ درصد سهم  سلامت را در عوامل اجتماعی اقتصادی و فرهنگی باید جستجو کرد
دکتر رستمیان با اشاره به حمایت از فعالیت‌های دفتر تعهد حرفه‌ای دانشگاه گفت: دفتر تعهد حرفه‌ای که در دانشگاه تشکیل‌شده نحوه تعاملات بین پزشک و بیمار و همکاران را به‌خوبی تبیین می‌کند و ما در معاونت اجتماعی فرهنگی از برنامه‌های آن حمایت می‌کنیم.
وی با تأکید بر ترویج هویت ملی در بین دانشجویان و دانشگاهیان گفت: کشورهای پیشرفته از مقطع ابتدایی درزمینهٔ تقویت هویت ملی با دانش آموزان کار می‌کنند. اعضای هیات علمی دانشگاه هم باید به دانشجویان به‌گونه‌ای آموزش دهند که هویت ملی خود را باشکوه و عظمت ببینند و برای آینده کشور تلاش کنند.
معاون اجتماعی فرهنگی دانشگاه تصریح کرد: در کنار هویت ملی باید اعتماد ملی هم ایجاد شود چراکه مشارکت مردمی در سایه اعتماد ملی به وجود می‌آید. بنابراین باید عواملی را که به اعتماد ملی آسیب می‌زنند شناسایی و برای حل آن تلاش کنیم. به‌عنوان‌مثال افزایش سهمیه کنکور سراسری باعث ایجاد نارضایتی می‌شود و بسیاری از ایثارگران و خانواده‌های شهدا معتقدند باید این سهمیه به همان 20 درصد که از قبل بود بازگردد و حتی سالانه یک درصد کمتر شود. چون تعداد فرزندان محصل مشمول این سهمیه کمتر شده است.
وی بابیان اینکه اگر عدالت در جامعه نباشد اعتماد اجتماعی نیز از بین می‌رود افزود: من هم توفیق حضور در جبهه را داشتم و خوب می‌دانم  رزمندگان به خاطر منافع شخصی به جبهه نرفتند. در آنجا هیچ‌چیز به‌اندازه جان باارزش نبود ولی آنان برای دفاع مقدس حتی از جانشان هم گذشتند. لذا باید سهمیه‌ها به‌گونه‌ای در نظر گرفته شود که خدشه‌ای به آرمان‌های شهدا وارد نشود.
دکتر رستمیان با اشاره به انتشار نشریه خوبان شهر در معاونت اجتماعی فرهنگی گفت: این نشریه به‌منظور قدردانی از خیرین و اعضای هیات علمی که در حوزه سلامت و سمن‌ها فعالیت دارند واجتماعی سازی سلامت و دانشگاه منتشر می‌شود.
وی افزود: کار خیر فقط محدود به ساخت بیمارستان و بخش نیست بلکه خیرین می‌توانند درزمینهٔ آموزش، پژوهش، پیشگیری و رفاه دانشجویی و... مشارکت کنند. درمجموع حیطه فعالیت خیرین حوزه سلامت، بسیار وسیع است حتی در بعضی از کشورهای دنیا خیرین و مردم دانشگاه‌ها را اداره می‌کنند.
معاون اجتماعی فرهنگی دانشگاه بابیان اینکه وقف باید در کشور ساماندهی و بیشتر وارد عرصه دانشگاه‌ها شود افزود: وقف می‌تواند کمک بزرگی به کشور کند و عدالت اجتماعی را توسعه و آسیب‌های اجتماعی را کاهش دهد که از عملکرد آن ناراضی هستیم.
دکتر رستمیان در پایان سخنان خود اجتماع امروز را نیازمند کمک نخبگان دانست تا در تصمیم‌گیری‌ها، برنامه‌ریزی‌ها و سیاست‌گذاری‌ها مشارکت کنند و  افزود: باید دانشگاه‌ها با مردم و نهادهای سیاست‌گذار تعامل مؤثری برقرار کنند و فقط در محیط بسته و به صورت یکطرفه  فعالیت نکنند و گرنه نمی‌توانند دانشگاه نسل سوم وچهارم باشند و در همان نسل اول، دوم خواهند ماند لذا از همکاران بزرگوار در این مسیر کمک می خواهیم.
خبرنگار: سمیرا کرمی
عکس: سید میثم عطری