آثار نعمت الله فاضلی موردنقد و بررسی قرار گرفت
.
به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری،سعید شریفی استاد و محقق حوزه فرهنگ و تبلیغات و منتقدکتاب "فرهنگ و دانشگاه"نوشته فاضلی ، با اشاره به اینکه شرح آثار مهم تر از نقد آنها است، گفت: با خواندن این اثر، برداشت های مهمی را می توان از لایه های مختلف محتوا داشت که ذهن مخاطب را دگرگون سازد.
وی افزود: قلم نویسنده کتاب در این اثر و دیگر آثار، نشان دهنده ارتباط محکم بین متن های اجتماعی و تاریخی است و همچنین گرایش به تطبیق نیز از دیگر ویژگی های آثار به شمار می آید.
به گفته این استاد، گرایش تطبیقی برخاسته از سه جهان زیست متفاوت است به طوریکه دوران های خاص زندگی نویسنده را بیان و تجربه های ایشان را از آن دوران ها بازگو می کند.
وی با بیان اینکه متن کتاب با یک مساله شروع شده است، گفت: در فصل اول و دوم کتاب، نگاه جهانی و بین المللی به نظام آموزشی و سپس به فرهنگ شده به طوری که مساله علوم انسانی و نیاز به بازخوانی آن در فرهنگ کشور مورد ارزیابی قرار گرفته است.
شریفی با بیان اینکه در این کتاب آموزش عالی کشور مورد نقد قرار گرفته است، گفت: نویسنده کتاب ضمن مناسب ندانستن آموزش عالی در ایران ، در انتهای کتاب ما را با یک چالش جدی مواجه کرده و به تجربه زیستی افرادی که در کشورهای خارجی زندگی می کنند اشاره می کند.
وی در این کتاب بیان می کند که چرا در کشور های بیگانه با داشتن خرافات و یا بی نظمی در برخی کارها، به داشته های خود افتخار می کنند و این امر توسعه و پیشرفت را برای آنان به همراه دارد در صورتی که در کشور ما و با وجود اندیشمندان و متخصصان بسیار در حوزه های مختلف انسان شناسی و مردم شناسی، آنطور که باید نتوانسته ایم به پیشرفت و توسعه های لازم برسیم ؟
اوافزود: نویسنده در کتاب فوق ما را با چالش مهمی مواجه می کند و اینکه اگر کشورهای بیگانه خوب نیستند و کشور ما هم نظام آموزشی مناسبی ندارد پس چگونه این کشورها به توسعه های لازم رسیده اند و در کشور ما چنین امری وجود ندارد؟
شریفی اضافه کرد: نویسنده در این کتاب به ویژگی ها و خصایص فرهنگ مدرن ، عقلانی بودن، صنعتی شدن و گرایش به انسان شناسی و علم گرایی اشاره کرده و انتظار دارد فرهنگ جامعه ایران نیز بایستی به این سمت و سو حرکت کند.
وی در نقد این کتاب گفت: در این کتاب تفاوت های بستر فرهنگی دو کشور ایران وبریتانیا توصیف شده اما چرا تجویزی صورت نگرفته و صراحتا به نداشته های کشور مقابل اشاره نشده و خروجی مورد انتظار برای خواننده وجود ندارد.
**** مردم نگاری شهری تخیلی نیست و می تواند به مدیریت شهری کمک کند
مانی کلانی پژوهشگر و مردم شناس در حوزه مطالعات انسان شناسی شهری در ادامه این نشست تخصصی به کتاب "پشت دریاها شهری است: فنون، روشها و کاربردهای مردمنگاری شهری "یکی دیگر از کتاب های فاضلی اشاره کرد و گفت: فاضلی در کتاب فرهنگ و شهر به تشریح بنیان های نظری شناخت شهری و مطالعات شهری پرداخته است و در ادامه به مجموعه ای از مطالعات موردی مردم نگارانه در زمینه های گوناگون زندگی شهری مثل همسایگی، رسانه ای شدن شهر و ... پرداخته است.
وی افزود: "پشت دریاها شهری است: فنون، روشها و کاربردهای مردمنگاری شهری"به نوعی تکمیل و توسعه کتاب فرهنگ و شهر است و در آن تلاش شده تا قلمروها و کاربردهای مردم نگاری در مطالعه شهر و زندگی شهری در رشته های مختلف مطالعات فرهنگی، جامعه شناسی، مطالعات شهری و مردم شناسی تشریح شود.
کلانی معتقد است در حال حاضر مردم نگاری شهری به یک واژه گنگ تبدیل شده و آنطور که باید شهر و مردمان آن و انتظاراتی که دارند، مورد توجه نیست.
این محقق اظهار داشت: نویسنده کتاب به الگوهای فرهنگی مشترک که در هر شهر و یا کشوری وجود دارد اشاره می کند .
به گفته این پژوهشگر،نویسنده معتقد است که برنامه ریزان شهری مردم را نیروهایی می دانند که در چنگ خود دارند و در مسیرهای دلخواه خود سوق می دهند.
وی اظهار داشت: شیوه بودن در شهرها به هم ریخته است و روستاها اصالت خاص خود را از دست داده اند که به نظر من تمام مکان های شهری می توانند همچون گذشته اصالت خود را داشته و موقعیت بهتری را به دست آورند.
کلانی به این موضوع اشاره می کند که مردم نگاری شهری تخیلی نیست و می تواند به مدیریت شهری کمک کند تا فضای شهر آنطور که باید برای تمامی مردمان قابل سکونت باشد.
***تحقیقات و فعالیتهای فرهنگی مرتبط با انسانشناسی
علیرضا حسن زاده رییس پژوهشکده مردم شناسی ودیگر منتقد آثار نعمت الله فاضلی درباره کتاب "ابعاد سیاسی فرهنگ "گفت: این کتاب اولین مطالعه نظام مند و روشمند با هدف شناسایی و تحلیل دانش انسان شناسی در ایران است.
وی در ادامه با اشاره به اینکه کتاب فوق به زبان انگلیسی نوشته شده است، افزود:در این کتاب ما با تحقیقات و فعالیتهای فرهنگی مرتبط با انسانشناسی و ارتباطات آنها با تحولات سیاسی و اجتماعی ایران معاصر آشنا میشویم.
رییس پژوهشکده مردم شناسی عنوان کرد: این اثر بسیار خلاقانه است و روایت های مختلفی را از دوران های مختلف بیان کرده و یک نوع بازخوانی تاریخی از مردم شناسی و انسان شناسی است.
حسن زاده ادامه داد: مردم شناسی و انسان شناسی از جمله رشته هایی است که خودآگاهی را به دنبال دارد و ما در این کتاب با تحقیقات و فعالیتهای فرهنگی مرتبط با انسانشناسی و ارتباطات آنها با تحولات سیاسی و اجتماعی ایران معاصر آشنا میشویم.
**** محقق باید زندگی خود را به داده تبدیل کند
در ادامه این نشست تخصصی، نعمت الله فاضلی نویسنده کتاب فرهنگ و دانشگاه و عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با بیان اینکه قبل از نوشتن این کتاب مقاله ای با این موضوع نوشتم که مورد استقبال خوبی قرار گرفت، گفت: در انسان شناسی توجه به تجربه بسیار مهم است بنابراین برای همه فعالیت های خود تحقیقات میدانی و گروهی و کسب تجربه را سر لوحه فعالیت های خود قرار داده ام.
وی افزود: در کشور بریتانیا تجربیات مختلفی را به دست آورده ام و بر این باور هستم که محقق باید زندگی خود را به داده تبدیل کند .
فاضلی با بیان اینکه فرهنگ آموزشی در کشورهای دیگر متفاوت است، اظهار داشت: زندگی در کشور بریتانیا تجربه های جدیدی را پیش روی تحقیقات و پژوهش های من درباره نظام آموزشی دو کشور قرار داد و موجب تطبیق و کسب آگاهی بیشتر در این زمینه شد.
وی با عنوان اینکه در کنار مقاله های بسیاری که نوشته ام، طرح مساله در آنها قابل توجه بوده است، گفت: تحلیل و تجربه حسی نظم معنایی و ساختار آگاهی را در فعالیت ها شکل می دهد.
نویسنده کتاب فرهنگ و دانشگاه تصریح کردکه در فرهنگ تطبیقی متوجه شدم که ما در سبک های یادگیری با مشکلات بسیاری مواجه هستیم و در این کتاب به این موضوع اشاره داشته ام که آموزش عالی کشور با موقعیت پیچیده ای مواجه است .
وی بیان داشت: با توجه به اینکه ایران جامعه توسعه گرا است اما چرا تصور جامعه از خود اینطور نبوده و فهم آن درباره توسعه گرا بودن نادرست است.
در ادامه فاضلی به اثر خود کتاب" پشت دریاها شهری است: فنون، روشها و کاربردهای مردمنگاری شهری" اشاره کرد و گفت: یکی از ضعف های مهم در این اثر، نپرداختن به فضاهای زیرزمینی و زیر پوست شهر و توصیف دقیق آنها بوده است به طوریکه به روح خبیث شهر باید بیش از همه مطالب می پرداختم.
وی افزود: در این اثر، به موضوع تعارضات و تناقص ها در شهرها اشاره شده به طوری که مردم در کلان شهرها هستند اما در حقیقت زندگی آنها همانند جهنم است .
او در پایان بر فهم شهر بیش از مهندسی شهر تاکید کرد.