سلاح‌های موشکی به‌عنوان آخرین دستاورد بشر در حوزه تسلیحات، سلاحی بسیار مخرب بوده که به قول دیوان بین‌المللی دادگستری در رای مشورتی ۱۹۹۶ در خصوص سلاح‌های موشکی، آثار آن در زمان و مکان نمی‌گنجد. کاربرد این سلاح در زمان صلح و بالاخص در زمان جنگ بسیاری از قواعد و اصول بنیادین حقوق بین‌الملل را نقض می‌کند. از این لحاظ اصولاً بایستی از منظر حقوق بین‌المللی که امروزه به‌تدریج رنگ و بوی بشری می‌یابد کاربرد چنین سلاحی ممنوع و جنایت بین‌المللی قلمداد شود. اگرچه می‌توان از منظر این پارادایم نوظهور و بشر محور حقوق بین‌الملل کاربرد چنین سلاح‌هایی را جنایت بین‌المللی دانست ولی با این وجود بایستی میان حقوق آرمانی و حقوق موجود (پوزیتویستی) قائل به تفکیک شد. بدین معنی که تا زمان استقرار و تثبیت پارادایم جدید بشر محور (حقوق آرمانی) به‌جای پارادایم کلاسیک حاکمّیت محور (حقوق موجود) در حقوق بین‌الملل، بایستی از منظر حقوق بین‌الملل پوزیتویستی موجود به قضایا نگریست. در این رویکرد تا زمانی که ممنوعیّت صریح عرفی یا معاهده‌ای در این خصوص وجود نداشته باشد نمی‌توان نفس کاربرد سلاح‌های موشکی را به‌طور مستقیم ممنوع و جنایت تلقی نمود؛ اما باوجوداین از روی برخی از آثار ناشی از کاربرد سلاح‌های موشکی می‌توان امروزه کاربرد آن‌ها را به‌صورت غیرمستقیم و در قالب جنایت علیه بشریت، ژنوساید یا غیره جنایت قلمداد نمود.

واژگان کلیدی: سلاح‌های موشکی، حقوق بین‌الملل کیفری، پارادایم کلاسیک و پارادایم جدید، جرم انگاری

---

ارائه دهنده: آقای سید مصطفی مدیحی، دانشجوی کارشناسی ارشد رشته حقوق گرایش بین الملل
استاد راهنما: خانم دکتر خدیجه صلح میرزایی، استادیار رشته حقوق
استاد ممتحن: آقای دکتر ایوب عبدی، استادیار رشته حقوق
استاد ممتحن: آقای دکتر سعید طاهری موسوی، استادیار رشته حقوق