به همت شاخه مهندسی عمران گروه علوم مهندسی فرهنگستان علوم نشستی با موضوع «مدیریت ریسک سیلاب» در تاریخ چهارشنبه ۲۲ خردادماه ۱۳۹۸ در تالار اجتماعات فرهنگستان علوم برگزار شد. در این مراسم که اعضای پیوسته و وابسته و همکاران مدعو فرهنگستان، جمعی از مسئولان و صاحبنظران و استادان دانشگاه ها حضور داشتند، ۴ سخنرانی توسط استادان و اعضای گروه علوم مهندسی فرهنگستان علوم ایراد شد. در ابتدای جلسه آقای دکتر علی­ اکبر رمضانیان­ پور رئیس شاخه مهندسی عمران فرهنگستان علوم ضمن خیر مقدم به حاضران در جلسه بر اهمیت برگزاری مراسم مرتبط با موضوع سیلاب تاکید کرد.

اولین سخنران نشست آقای دکتر محمود نیلی احمدآبادی رئیس هیات ویژه گزارش ملی سیلاب­ ها بود که سخنرانی خود را تحت عنوان «گزارش هیات ویژه ملی سیلاب» ایراد کرد. آقای دکتر نیلی احمدآبادی که همکار مدعو گروه علوم مهندسی فرهنگستان علوم است در سخنانش اظهار کرد هنگامی که از طرف آقای رئیس جمهور دستور تشکیل هیات ویژه گزارش ملی سیلاب صادر شد، مسئولیت این هیات را به اینجانب سپردند و اعضای این هیات ۲۰ نفر است و هیات دارای کارگروه­ های متعددی است که مجموعاً ۲۵۰ نفر مستقیماً با این کارگروه ­ها همکاری می­ کنند. آقای دکتر نیلی احمدآبادی رئیس دانشگاه تهران اهم اقدامات هیات مزبور را تشکیل تیم مدیریت پروژه، را ه­اندازی سایت هیات، ارسال سوالات کارگروه ­ها به دستگاه ­ها، جمع آوری و به اشتراک گذاشتن تجربه سیل­ ها و رخدادها در سطح ملی و بین­ المللی، ارتباط با سازمان ها و دریافت اطلاعات و غیره نام برد. ایشان افزود: سیل امر طبیعی است اما غیر طبیعی آن است که ما نتوانیم تخریب ناشی از سیل را کنترل کنیم، هرچند که کمک­ های مردم بالاتر از حد انتظار بود و این نشان دهنده سرمایه اجتماعی قوی در کشور است. به عقیده ایشان، تصمیم ریاست محترم جمهوری مبنی بر تهیه گزارش ملی سیلاب­ ها و واگذاری مسئولیت آن به دانشگاه ­ها دربردارنده نتایج زیر است:

- سازمان­دهی و استفاده از ظرفیت­ های ملی و بین ­المللی در عرصه مدیریت سیل

- امکان تدوین گزارشی جامع از رخداد و آسیب ­های آن و همچنین ارائه راهبردهای کاربردی به صورت کاملاً بی­طرف و مستقل.

- جامعیت گزارش ملی سیلاب­ ها می­ تواند نمایش دهنده مسائل و مشکلات موجود در ساختا مدیریت بودجه و منابع انسانی کشور باشد.

گزارش خلاصه سخنرانی دکتر نیلی احمدآبادی متعاقبا منعکس خواهد شد.

دومین سخنران آقای دکتر رضا مکنون رئیس کارگروه محیط زیست هیات ویژه گزارش ملی سیلاب­ ها و همکار مدعو گروه علوم مهندسی فرهنگستان علوم بود که تحت عنوان «محیط زیست و رخدادهای طبیعی» سخنرانی کرد. به نظر ایشان، آینده ایران این است که کشور خشک ­تر می­ شود و با بارش­ های حدی بیشتر، سیل بیشتری خواهد داشت. آقای دکتر مکنون عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر درباره حریم های کمی و کیفی و اکولوژیک رودخانه­ ها صحبت کرد که این حریم در ایران باید جدی گرفته شود. به نظر ایشان در بستر رودخانه­ ها در لرستان و سایر مناطق خیلی دخالت کردیم که باعث ازبین رفتن خانه­ ها شد و تا الان ۶۰ نقطه تهران را شناسایی کرده اند که با سیلاب ده ساله به هم می­ ریزد. دکتر مکنون اظهار نمود، با توجه به تخلیه نهایی آبهای ایران که حجم زیادی از آب از کشور خارج شده است وظیفه اصلی ما مدیریت بحران، نه فقط در مورد تخریب بلکه در مورد نگهداشت آب است.

سخنران بعدی آقای دکتر عباس افشار عضو وابسته گروه علوم مهندسی فرهنگستان علوم و استاد دانشگاه علم و صنعت ایران بود که درباره «مدیریت جامع سیل» سخنرانی کرد. به نظر ایشان، در آینده مشکلات مدیریت سیلاب پیچیده ­تر خواهد شد و با رشد جمعیت و زیاده خواهی آن، تغییر اقلیم و شهرنشینی، شاهد سیلاب بیشتری در دشت ها خواهیم بود. آقای دکتر افشار اظهار نمود که الزام به توسعه پایدار داریم و باید از ابزار کاملتری در حل مشکلات استفاده کنیم، هرچند که از لحاظ پردازشی رایانه­ های خوبی داریم زیرا رایانه­ ها شریک قدرت تصمیم ­گیری هستند. به نظر سخنران، مدل­ های شبیه­ سازی ساده به مدل­ های پیچیده تبدیل شده است و پیچیدگی بعدی مربوط به عدم قطعیت­ هایی است که دربازه زمان و مکان داریم. ایشان در پایان بیان نمود که هرکاری کنیم نمی­ توانیم سیل را کنترل کنیم بلکه باید آن را مدیریت کنیم و نمی­ توانیم سیل را به تنهایی مدیریت کنیم بلکه باید آن را در عرصه وسیعی مدیریت کرد و مدیریت سیلاب باید یک مدیریت پویا باشد.

آخرین سخنران آقای دکتر محسن غفوری آشتیانی عضو وابسته گروه علوم مهندسی فرهنگستان علوم و استاد پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله بود که تحت عنوان «بیمه و جبران خسارت سیل» مطالب خود را بیان کرد. به نظر ایشان، وقایع پلاسکو، سرپل ذهاب و سیل های اخیر نشان می­ دهد که کشور در برابر حوادث غیر مترقبه آماده نیست زیرا نقش علم در سیاستگذاری ها کمرنگ شده است و کسانی که وظایف مدیریت بحران را بر عهده دارند تخصص لازم را ندارند. آقای دکتر غفوری آشتیانی اظهار نمود که نگرش ما نگرش بحرانی است یعنی صبر می­ کنیم تا وقایع پلاسکو و سیل رخ دهد و بعد بحران را جمع می­ کنیم، در صورتی که تلاش ما باید این باشد که بحران را مدیریت کنیم تا تلفات و خسارات پایین آید. به نظر سخنران، بیمه باید برای توسعه ایمن و مبتنی بر ریسک باشد چرا که نمی ­توانیم ریسک را به صفر برسانیم و یک ریسک حداقلی باقی م ی­ماند که می توانیم آن را از طریق سیستم ­های مالی حل کنیم. ایشان در پایان سخنرانی اظهار کرد کهما در کارگروه بیمه و ریسک هیات ملی سیلاب­ ها در حال بررسی همه جانبه و ریشه یابی امور مرتبط با سیلاب هستیم.

در پایان، بحث و پرسش و پاسخ میان حاضران در جلسه و سخنرانان صورت گرفت.

روابط عمومی فرهنگستان علوم