به همت مرکز حافظ شناسی و کرسی پژوهشی حافظ و با همکاری اداره ی کل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس و مرکز پژوهش های زبان و ادب فارسی دانشگاه شیراز، نشست '' سبک شناسی پیکره بنیاد و کاربرد آن در شعر حافظ '' در سالن شهید چمران دانشگاه شیراز برگزار شد.
در این مراسم نخست آقای دکتر حسن لی، مدیر مرکز حافظ شناسی ضمن خوش آمدگویی به حاضران و سپاسگزاری از دکتر مولودی، به زحمات سپاس برانگیز استاد خداپرستی اشاره کرد و گروه زبان شناسی و زبان های خارجه ی دانشگاه شیراز را از پیشگامان ایجاد پیکره زبان فارسی دانست.
دکتر حسن لی به اهمیت منابع پایه ای همچون پیکره های زبانی برای مطالعات مختلف پرداخت.
وی ایجاد و گسترش پیکره های زبانی را همچون سرمایه های خام اولیه و معادن عظیمی دانست که نه تنها در تحلیل های زبانی ارزشمندند بلکه برای بسیاری از تولیدات زبانی و ادبی نیز کارآمد و گره گشا هستند.
وی افزود: پیکره های زبانی امروزه با فناوری های جدید که امکان جستجوهای متنوع را می دهد، این منابع پایه ای و این داده های زبانی را بسیار کاربردی تر از گذشته کرده اند.
دکتر حسن لی ادامه داد : حال اگر این بانک های پیکره ای از محدوده ی واژگانی فراتر برود و ساختارهای نحوی و حتا کارکردهای هنری را هم فرابگیرد در توصیفات زبانی و در تحلیل های اجتماعی زبان هم دستگیر پژوهشگران خواهد بود.
مدیرمرکز حافظ شناسی بیان داشت: با داشتن پیکره ی کامل زبانی از متون گذشته ی دیگر برای توصیف و تحلیل رفتارهای حافظ با زبان فارسی نیازی به فیش نویسی و صرف وقت بسیار برای گردآوری اطلاعات نخواهیم داشت. چون همه ی این اطلاعات در همان منابع و بانک های پیکره های گردآوری شده است.
در ادامه ی این مراسم دکتر امیرسعید مولودی، استاد زبان شناسی دانشگاه شیراز، به سبک شناسی پیکره بنیاد و شیوه ی کاربست آن در اشعار حافظ پرداخت.
وی با بیان این مقدمه که با ظهور زبان شناسی پیکره ای در دهه ۶۰ غالباً تحلیل های دستی جای خود را به تحلیل های رایانه ای داده اند، گفت: تمرکز زبان شناسی پیکره ای روی روش ها و فرایندهای مطالعهزبان است و این حوزه مطالعاتی با مجموعه ای از متون الکترونیکی ماشین خواندنی به نام پیکره سر و کار دارد.
وی اظهار داشت: پیکره ها دارای انواعی چون خاص، عام، تاریخی، موازی، به روز شونده، چندزبانه و زبان آموز هستند و نرم افزارهای واژه نما/واژه یاب نمونه ای از این ابزارها هستند که امکانات متعددی همچون نمایش واژه در بافت متنی، ارائه ی فهرست بسامدی واژه های متن، نمایش همایندهای موجود در متن، مشخص کردن کلیدواژه های متن و ارائه خوشه های واژگانی را برای کاربران فراهم می کنند. بنابراین با داشتن چنین نرم افزارهایی می توان به مطالعات زبانی کمی و کیفی پرداخت.
دکتر مولودی افزود: در سبک شناسی پیکره بنیاد به منظور شناسایی سبک نگارش نویسنده، روش های دستی و ماشینی با یکدیگر تلفیق شده، تمامی مولفه های متن استخراج می گردد.
وی گفت: ازجمله مواردی که توسط ماشین و به صورت خودکار صورت می پذیرد، محاسبه همایندها، خوشه های واژگانی، فهرست بسامدی واژه ها و کلیدواژه های متن است. مواردی که عمدتاً به صورت دستی و بعضاً به صورت ماشینی و خودکار صورت می گیرد نیز شامل برچسب زنی صرفی، نحوی و معنایی می شود؛ به این معنی که اطلاعات صرفی، نحوی و معنایی تمامی واژه های متن توسط انسان یا موتورهای برچسب زن خودکار به پیکره متنی اضافه می گردد. با در اختیار داشتن داده ی برچسب خورده در سه سطح گفته شده و داشتن یک نرم افزار واژه نما می توان فهرست برچسب های صرفی و ساخت های نحوی و معنایی متن را به همراه فراوانی وقوعشان در متن شناسایی نمود و به تصویر دقیقی از سبک نویسنده دست یافت.
این استاد دانشگاه شیراز تاکید کرد: روش مذکور را می توان در مورد هر اثری اعمال کرده و سبک نگارش آن را شناسایی نمود. بنابراین می توان این شیوه نوین مطالعاتی را بر روی متن الکترونیکی اشعار حافظ نیز به کار بست و سبک نگارش آن را براساس وجوه متعدد ذکرشده مشخص نمود.
دکتر مولودی در این جلسه به حاضران آموزش داد که برای انجام سبک شناسی پیکره بنیاد روی متن الکترونیکی اشعار حافظ چه مراحلی را بایستی طی نمود و از چه ابزارهایی برای این هدف استفاده کرد.