اثر پژوهشیِ سیدابوتراب سیاهپوش- عضو هیات علمی بازنشسته مطالعات اجتماعی- تحت عنوان «بیت‌الحکمه: تحول علوم و پیشرفت تمدن اسلامی»، که در سال ۱۳۹۰ توسط پژوهشگاه به چاپ رسید و به عنوان پژوهش برتر همان سال برگزیده شد، در سال ۲۰۱۸ میلادی نیز توسط کمیته علمی بنیاد مطالعات مسکو برای ترجمه به زبان روسی برگزیده و در سال ۲۰۱۹ میلادی هم انتشار یافت.
ترجمه و انتشار اثر یاد شده- به‌مثابه روایتی علمی از دوره‌ای شکوفا از تاریخ و تمدن ایران اسلامی- در جهان روسی با جمعیتی قریب ۳۰۰ میلیون نفر را می‌توان یک رویداد علمیِ فراملی و تاثیرگذار قلمداد کرد.
موضوع این کتاب گفتارهایی درباره دانش و دانش‌اندوزی اسلامی با نگاهی به روند تاریخی بیت‌الحکمه (عراق) است. مباحث کتاب در راستای شناخت جایگاه بیت‌الحکمه و تاثیر آن در شکل‌گیری و نضج تمدن اسلامی (رنسانس اسلامی) و شناخت و معرفی فعالیت‌های علمی آن استوار است. نگارنده بعد از ارائه توضیحات کلی و تاریخ و پیشینه مجامع علمی و مراکز دانش‌آموختگی در زمان اسلام و قبل از اسلام، رویکرد مسلمانان به ترجمه و اخذ علوم و روند ترجمه علوم از دیگر زبان‌ها به زبان عربی (بعد از اسلام) را بررسی می‌کند و خاستگاه و منشا شکل‌گیری بیت‌الحکمه در دوران هارون و مامون و دستاوردهای علمی حاصل از این مرکز علمی را بازنمایی می‌کند.