عمومی | دانشگاه علوم پزشکی تهران

توصیه های پزشکی دکتر پانته آ آریا، روانپزشک و متخصص اعصاب و روان بیمارستان سینا/ آیا افراد مبتلا به اختلالات روانپزشکی قادرند روزه بگیرند؟

به گزارش روابط عمومی بیمارستان سینا، پرسش از توان روزه گرفتن سوالی است که روان‌پزشکان هرساله در ابتدای ماه مبارک رمضان به‌کرات با آن مواجه می‌شوند. در همین راستا دکتر پانته آ آریا، متخصص روان‌پزشکی بیمارستان سینا در گفتگو با روابط عمومی این مرکز بیان داشت: هرچند پژوهش‌هایی در حواشی این موضوع انجام شده، اما هنوز در بسیاری از موارد پاسخ روشنی به این پرسش نمی‌توان داد. واقعیت آن است که پاسخ بسیار وابسته به فرد است و در هر مورد بهترین کسی که می‌تواند قضاوت کند روانپزشک معالج بیمار است.
وی در ادامه افزود؛ بسیاری از بیماران تمایل به روزه گرفتن دارند و محروم کردن آنها از ادای این فریضه ممکن است باعث احساس گناه و تشدید علائم بیمار شود. بیماری‌های روان‌پزشکی به دو دسته خفیف یا نوروتیک (مانند افسردگی، اضطراب) و شدید (مانند اختلال دوقطبی و اسکیزوفرنیا) تقسیم می‌شود و دسته اول اغلب قادر به روزه گرفتن هستند و دسته دوم بیماران این امکان را ندارند. البته این دسته‌بندی خفیف و شدید همواره صدق نمی‌کند و قضاوت نهایی بر عهده پزشک معالج است.
دکتر آریا سپس برای تصمیم‌گیری بهتر در خصوص روزه‌داری افراد مبتلا به اختلالات روان‌پزشکی به بیان نکاتی پرداخت و گفت: گرسنگی می‌تواند به تشدید تحریک‌پذیری، اضطراب و اختلال تمرکز منجر شود و از این طریق ممکن است احتمال عود علائم روان‌پزشکی را افزایش دهد. با این حال می‌دانیم که این یک احتمال است و نمی‌توان گفت که عود قطعاً رخ خواهد داد. از سوی دیگر، در برخی از اختلالات پیشگیری از عود به‌قدری اهمیت دارد که در هر شرایطی لازم است از آن جلوگیری کرد. مثل عود دوره‌های خلقی در بیماران دوقطبی. همچنین سابقه فرد در روزه‌داری‌های قبلی می‌تواند به‌عنوان ملاکی برای پیامدهای روزه‌داری‌های بعدی باشد. درصورتی‌که سابقه‌ای از واکنش نامناسب به روزه‌داری داشته باشد، باید از انجام آن خودداری کند. در برخی از اختلالات روان‌پزشکی به‌ویژه اختلال دوقطبی، وجود یک سیکل منظم خواب‌وبیداری برای تداوم و ثبات وضعیت خلقی بیمار لازم و ضروری است. آداب روزه‌داری ممکن است سیکل منظم خواب‌وبیداری را تغییر دهد و جدا از اثرات گرسنگی، خود به افزایش احتمال عود بیماری بینجامد. در یک مطالعه، میزان عود در مبتلایان به اختلال دوقطبی طی یک ماه روزه‌داری، حدود ۴۵ درصد بوده است.
وی افزود: کم‌آبی بدن در روزه‌داری بخصوص در فصول گرم سال باعث کاهش عملکرد کلیه‌ها می‌شود و سطح خونی داروهایی که از مسیر کلیه‌ها دفع می‌شوند را افزایش می‌دهد. مهم‌ترین این داروها لیتوم است بالا رفتن سطح این دارو می‌تواند منجر به مسمومیت با لیتوم شود بیمارانی که تحت درمان با لیتوم هستند لازم است از روزه‌داری خودداری کنند. گرسنگی می‌تواند با تحریک متابولیسم کبدی سطح سرمی داروهایی چون والپروات سدیم را کاهش دهد و آثار درمانی دارو کم شود و در آخر اینکه در طی دوران روزه‌داری پزشکان باید مراقب عوارض داروهای آنتی‌کولینرژیک مانند ارتان و بیپیریدین و داروهای سه حلقه‌ای مثل خشکی دهان، یبوست تاری دید و گیجی باشند. این عوارض بیشتر در سالمندان دردسرساز است و در این گروه باید دقت بیشتری شود.
دکتر آریا تاکید کرد: ازآنجاکه داروهای روان‌پزشکی ممکن است به شکل چندبار در روز تجویز شوند، برخی از بیماران ممکن است برای روزه‌داری، بدون مشورت با پزشک اقدام به کاهش دفعات مصرف داروها کنند؛ که خود زمینه‌ساز عود علائم است بنابراین بهتر است پیش از شروع ماه رمضان، در مواردی که روزه‌داری مجاز دانسته می‌شود، شیوه مصرف داروها با مشورت پزشک به شکل یک یا دوبار در روز تغییر کند. همچنین بیمارانی که تحت درمان با لیتوم. سدیم والپرات و آنتی سایکوتیک ها نیستند. علائم بیماری کنترل است و تمایل به روزه‌داری دارند ضمن مشورت با پزشک برای چیدمان دارو در وعده سحر و افطار در صورت عدم وجود عود علائم خلقی و اضطرابی می‌توانند از برکات این ماه عزیز بهره‌مند شوند.